{"id":"biologia-2005-grudzien-probna-podstawowa/zad/16","paper_id":"biologia-2005-grudzien-probna-podstawowa","number":"16","points":2,"ptype":"open","subject":"biologia","category":"probna","year":2005,"month":"grudzien","level":"podstawowa","text":"Zadanie 16. (2 pkt)\nW organizmie człowieka wzajemne oddziaływanie układów: nerwowego, hormonalnego\ni odpornościowego odbywa się między innymi za pośrednictwem substancji zwanych\nmediatorami. Przykładem mediatora (z grupy hormonów) jest adrenalina, która również\nma związek z wytwarzaniem kortyzolu, wpływającego na reakcje odpornościowe.\nNawiązując do powyższego tekstu, wyjaśnij, dlaczego jedną z reakcji człowieka\nna długotrwały stres może być większa podatność na choroby.","answer":null,"answer_text":"16.\nZa uwzględnienie w wyjaśnieniu powiązania stresu ze wzrostem poziomu adrenaliny i kortyzolu\noraz poziomu hormonu z zachorowalnością - po 1 pkt.\nWyjaśnienie musi zawierać cztery elementy: stres - wzrost poziomu hormonów - obniżona odpor-\nność - wzrost zachorowalności.\nPrzykład wyjaśnienia: w sytuacji stresowej podnosi się poziom adrenaliny (kortyzolu), co może\nprowadzić do obniżenia odporności organizmu (1 pkt), a przez to zwiększenia prawdopodobień-\nstwa zachorowania (1 pkt).\n2\n17.\nZa każdy z dwóch trafnych argumentów (niezależnie od stanowiska) - po 1 pkt.\nPrzykłady argumentów za:\n- wczesne wykrycie nieprawidłowości może zwiększyć szanse jej wyleczenia (1 pkt),\n- dobry wynik badania może zminimalizować niepokój o rozwój dziecka (1 pkt).\nPrzykłady argumentów przeciw:\n- w czasie badania /pobierania płynu owodniowego/ może dojść do uszkodzenia płodu (1 pkt),\n- badanie /pobieranie płynu owodniowego/ może być przyczyną poronienia/ infekcji (1 pkt).\n2\nUznaje się również\nargumenty etyczne.\n18.\nZa zaznaczenie odpowiedzi C - 1 pkt.\n1\n19.\nZa poprawne przedstawienie każdego z dwóch przykładów reakcji obronnych organizmu - po\n1 pkt.\nPrzykłady odpowiedzi:\n- reakcja swoista - wytwarzanie przeciwciał niszczących określony rodzaj wirusów czy bakterii\n(1 pkt),\n- reakcja nieswoista - fagocytoza/ pożeranie/ niszczenie przez makrofagi komórek różnych drob-\nnoustrojów (1 pkt), kichanie/ kaszel/ wymioty itp. (1 pkt), podwyższona temperatura (1 pkt).\n2\n20.\nZa uwzględnienie w obserwacji przynajmniej dwóch grup osób, np.: palących i niepalących/ palą-\ncych rzadko i często - 1 pkt.\n1\n21.\nZa prawidłowe dokończenie schematu ilustrującego zróżnicowanie składu komórkowego\ni chemicznego krwi - po 1 pkt.\n2\nPionowa kolejność wy-\nmienionych składników\nBadanie diagnostyczne z biologii\nArkusz I\nPrzykład odpowiedzi (schematu):\nalbuminy\nsubstancje organiczne białka immunoglobuliny\nfibrynogen (1 pkt)\nosocze\nsubstancje nieorganiczne (woda)\nkrew\nczerwone krwinki granulocyty\nskładniki komórkowe białe krwinki (1 pkt)\n(morfotyczne) płytki krwi agranulocyty\nmoże być inna niż na\nprzykładowym schema-\ncie, ale powinny być\nuwzględnione wszystkie\nwymienione elementy.","solution":null,"image":"img/biologia-2005-grudzien-probna-podstawowa/zad-16.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":7,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":"ocr","solution_source":null,"text_source":"ocr","source_label":"Biologia · Matura próbna · grudzień 2005 (podstawowa)","subject_label":"Biologia","category_label":"Matura próbna","text_html":"

Zadanie 16. (2 pkt)
W organizmie człowieka wzajemne oddziaływanie układów: nerwowego, hormonalnego
i odpornościowego odbywa się między innymi za pośrednictwem substancji zwanych
mediatorami. Przykładem mediatora (z grupy hormonów) jest adrenalina, która również
ma związek z wytwarzaniem kortyzolu, wpływającego na reakcje odpornościowe.
Nawiązując do powyższego tekstu, wyjaśnij, dlaczego jedną z reakcji człowieka
na długotrwały stres może być większa podatność na choroby.

","answer_text_html":"

16.
Za uwzględnienie w wyjaśnieniu powiązania stresu ze wzrostem poziomu adrenaliny i kortyzolu
oraz poziomu hormonu z zachorowalnością - po 1 pkt.
Wyjaśnienie musi zawierać cztery elementy: stres - wzrost poziomu hormonów - obniżona odpor-
ność - wzrost zachorowalności.
Przykład wyjaśnienia: w sytuacji stresowej podnosi się poziom adrenaliny (kortyzolu), co może
prowadzić do obniżenia odporności organizmu (1 pkt), a przez to zwiększenia prawdopodobień-
stwa zachorowania (1 pkt).
2
17.
Za każdy z dwóch trafnych argumentów (niezależnie od stanowiska) - po 1 pkt.
Przykłady argumentów za:

\n\n

Przykłady argumentów przeciw:

\n\n

2
Uznaje się również
argumenty etyczne.
18.
Za zaznaczenie odpowiedzi C - 1 pkt.
1
19.
Za poprawne przedstawienie każdego z dwóch przykładów reakcji obronnych organizmu - po
1 pkt.
Przykłady odpowiedzi:

\n\n

(1 pkt),

\n\n

noustrojów (1 pkt), kichanie/ kaszel/ wymioty itp. (1 pkt), podwyższona temperatura (1 pkt).
2
20.
Za uwzględnienie w obserwacji przynajmniej dwóch grup osób, np.: palących i niepalących/ palą-
cych rzadko i często - 1 pkt.
1
21.
Za prawidłowe dokończenie schematu ilustrującego zróżnicowanie składu komórkowego
i chemicznego krwi - po 1 pkt.
2
Pionowa kolejność wy-
mienionych składników
Badanie diagnostyczne z biologii
Arkusz I
Przykład odpowiedzi (schematu):
albuminy
substancje organiczne białka immunoglobuliny
fibrynogen (1 pkt)
osocze
substancje nieorganiczne (woda)
krew
czerwone krwinki granulocyty
składniki komórkowe białe krwinki (1 pkt)
(morfotyczne) płytki krwi agranulocyty
może być inna niż na
przykładowym schema-
cie, ale powinny być
uwzględnione wszystkie
wymienione elementy.

","solutions":[]}