{"id":"biologia-2009-maj-matura-podstawowa/zad/29","paper_id":"biologia-2009-maj-matura-podstawowa","number":"29","points":1,"ptype":"closed","subject":"biologia","category":"matura","year":2009,"month":"maj","level":"podstawowa","text":"Zadanie 29. (1 pkt)\nNa podstawie danych z tabeli określ tendencję zmian zawartości dioksyn w mleku krów\nw obu badanych krajach oraz podaj jej prawdopodobną przyczynę.\nNr zadania\n28.\n29.\nMaks. liczba pkt\n2\n1\nWypełnia\negzaminator! Uzyskana liczba pkt\nPoziom podstawowy\n15\nBRUDNOPIS","answer":"B","answer_text":"Zadanie 29.\nTworzenie informacji\nZinterpretowanie informacji i wyjaśnienie zależności\nprzyczynowo-skutkowych na podstawie danych\nprzedstawionych w tabeli.\n0-1\nZdający otrzymuje 1 punkt za trafne określenie tendencji zmian zawartości dioksyn w mleku\nkrów w obu krajach i podanie jej prawdopodobnej przyczyny.\nPrzykłady poprawnej odpowiedzi:\nJest to tendencja spadkowa ponieważ, np.\n• najprawdopodobniej zmieniła się technologia budowy spalarni na bardziej przyjazną\ndla środowiska\n• wprowadzono ograniczenie spalania biomasy oraz odpadów organicznych\n• wprowadzono\nodpowiednie\nregulacje\nprawne\ndotyczące\nuwalniania\ndioksyn\ndo atmosfery.\nZanieczyszczenie mleka dioksynami\nZawartość dioksyn w mleku\n[jedn. umowne]\nChorwacja\n0\n2\n4\n6\n8\n10\n12\n14\n16\n1988\n1993\n2002\nZawartość dioksyn w mleku\n[jedn. umowne]\nNiemcy\n0\n5\n10\n15\n20\n25\n30\n35\n40\n1988\n1993\n2002\nmaj 2009\nBIOLOGIA\nPOZIOM ROZSZERZONY\nKLUCZ PUNKTOWANIA\nODPOWIEDZI\nBiologia - poziom rozszerzony\nKlucz punktowania odpowiedzi\n17\nZadanie 1.\nWiadomości i rozumienie\nWskazanie charakterystycznych cech budowy\ntkanek i określenie ich funkcji w organizmie\nczłowieka.\n0-1\nZdający otrzymuje 1 punkt za przyporządkowanie dwóch przedstawionych na rysunkach\nnabłonków do miejsc ich występowania w organizmie człowieka.\nPoprawna odpowiedź:\nI - B, II - C\nZadanie 2.\nTworzenie informacji\nZaplanowanie doświadczenia wykazującego obecność\nglukozy w soku z winogron.\n0-3\nZdający otrzymuje po 1 punkcie za podanie w całości prawidłowego opisu: próby kontrolnej,\npróby badawczej oraz sposobu ustalenia wyników w tym doświadczeniu.\nPrzykład poprawnej odpowiedzi:\n1. opis próby kontrolnej\nDo probówki należy wlać roztwór glukozy i dodać odczynniki Fehlinga (I i II), następnie\npodgrzać nad palnikiem.\n2. opis próby badawczej\nDo probówki należy wlać sok z winogron i dodać odczynniki Fehlinga (I i II), następnie\npodgrzać nad palnikiem.\n3. przykłady opisu sposobu ustalenia wyników\nnależy obserwować zmianę zabarwienia w obu probówkach\nlub\nnależy obserwować, czy w probówce 1 i 2 roztwór przyjmuje ceglastoczerwony kolor.\nZadanie 3.\nWiadomości i rozumienie\nRozpoznanie substratów i produktów etapu\noddychania tlenowego w mitochondrium\nna podstawie schematu.\n0-1\nZdający otrzymuje 1 punkt za wybór zestawu związków poprawnie opisujących substraty\ni produkty przemian w mitochondrium.\nPoprawna odpowiedź:\nB\nBiologia - poziom rozszerzony\nKlucz punktowania odpowiedzi\n18\nZadanie 4.\nTworzenie informacji\nWyjaśnienie zależności między budową\nmitochondriów a intensywnością metabolizmu\nw komórkach różnych narządów człowieka.\n0-1\nZdający otrzymuje 1 punkt za wskazanie schematu przedstawiającego mitochondrium\npochodzące z mięśnia szkieletowego oraz uzasadnienie tego wyboru poprzez podanie\nzależności między pofałdowaniem wewnętrznej błony mitochondrium a wytwarzaniem ATP\ni pracą mięśni.\nPrzykład poprawnej odpowiedzi:\nMitochondrium na schemacie B, ponieważ większa liczba grzebieni powoduje zwiększoną\nprodukcję ATP, które jest niezbędne do skurczu mięśni.\nZadanie 5.\nTworzenie informacji\nSformułowanie wniosku na podstawie opisu\nprzeprowadzonego doświadczenia.\n0-1\nZdający otrzymuje 1 punkt za poprawnie sformułowany wniosek dotyczący funkcji aparatów\nGolgiego w komórkach nabłonkowych jelita szczura.\nPrzykład poprawnej odpowiedzi:\nW aparacie Golgiego glukoza łączy się z białkami (tworzą się glikoproteiny).\nZadanie 6.\nTworzenie informacji\nZinterpretowanie informacji i wyjaśnienie zależności\nprzyczynowo-skutkowych pomiędzy badanym\nobiektem a obserwowanym zjawiskiem.\n0-1\nZdający otrzymuje 1 punkt za wskazanie ucznia, który może zaobserwować zjawisko\nplazmolizy oraz prawidłowe uzasadnienie uwzględniające wybór komórki roślinnej i opis\nmechanizmu plazmolizy.\nPrzykład poprawnej odpowiedzi:\nUczeń nr 3, ponieważ w komórkach roślinnych zachodzi plazmoliza. Woda z komórki będzie\nprzedostawać się do roztworu o wyższym stężeniu (roztworu hipertonicznego).\nZadanie 7.\nTworzenie informacji\nZinterpretowanie wyników doświadczenia wykazującego\nzależność wzrostu roślin od różnej barwy światła.\n0-1\nZdający otrzymuje 1 punkt za podanie I grupy siewek, które w doświadczeniu uzyskały\nnajwyższy wzrost i podanie trafnego uzasadnienia uwzględniającego udział fotosyntezy w ich\nintensywnym wzroście.\nPrzykład poprawnej odpowiedzi:\nRośliny z grupy I będą najwyższe, ponieważ były naświetlane światłem o długości fali 440\nnm (niebieskim), a jest to widmo, w którym ich fotosynteza była najintensywniejsza.\nBiologia - poziom rozszerzony\nKlucz punktowania odpowiedzi\n19\nZadanie 8.\na)\nWiadomości i rozumienie\nOpisanie przebiegu procesu fotosyntezy - podanie\nnazwy fazy przedstawionej na schemacie.\n0-1\nZdający otrzymuje 1 punkt za zaznaczenie poprawnej nazwy fazy procesu fotosyntezy.\nPoprawna odpowiedź:\nA. cykl Calvina\nb)\nWiadomości i rozumienie\nOpisanie przebiegu procesu fotosyntezy - podanie\nlokalizacji fazy przedstawionej na schemacie.\n0-1\nZdający otrzymuje 1 punkt za podanie dokładnej lokalizacji fazy przedstawionej\nna schemacie.\nPoprawna odpowiedź:\nstroma chloroplastu\nc)\nKorzystanie z informacji\nOdczytanie ze schematu składników siły\nasymilacyjnej biorącej udział w opisywanej fazie.\n0-1\nZdający otrzymuje 1 punkt za wypisanie ze schematu obu prawidłowych składników siły\nasymilacyjnej.\nPoprawna odpowiedź:\nNADPH +H+ i ATP\nZadanie 9.\nWiadomości i rozumienie\nWykazanie związku budowy tkanki roślinnej z jej\nprzystosowaniem do pełnionej funkcji.\n0-2\nZdający otrzymuje 1 punkt za podanie pełnej nazwy tkanki zaznaczonej na rysunku oraz\n1 punkt za określenie przystosowania jej budowy do pełnionej funkcji.\nPrzykład poprawnej odpowiedzi:\nJest to miękisz asymilacyjny palisadowy, który ma liczne chloroplasty z barwnikiem\nfotosyntetycznie czynnym biorącym udział w fotosyntezie.\nBiologia - poziom rozszerzony\nKlucz punktowania odpowiedzi\n20\nZadanie 10.\na)\nWiadomości i rozumienie\nRozpoznanie i podanie nazw elementów budowy\nprzedstawionego na schemacie kwiatu rośliny\njednoliściennej.\n0-1\nZdający otrzymuje 1 punkt za podanie wszystkich prawidłowych nazw elementów budowy\nkwiatu tulipana wskazanych na schemacie.\nPoprawna odpowiedź:\nA. okwiat, B. słupek, C. pręcik\nb)\nWiadomości i rozumienie\nOkreślenie sposobu zapylania kwiatu\nprzedstawionego na schemacie i uzasadnienie tego\nsposobu cechą budowy kwiatu.\n0-2\nZdający otrzymuje 1 punkt za stwierdzenie, że kwiaty tulipana są owadopylne oraz 1 punkt\nza trafne uzasadnienie tego stwierdzenia.\nPoprawna odpowiedź:\nKwiaty tulipana są owadopylne.\nPrzykłady uzasadnienia:\nposiadają barwny okwiat, który zwabia owady\nlub\nmają lepki pyłek mogący przyklejać się do ciała owada\nZadanie 11.\nTworzenie informacji\nSformułowanie hipotezy badawczej potwierdzonej\nwynikami doświadczenia przedstawionego na\nschemacie.\n0-1\nZdający otrzymuje 1 punkt za sformułowanie trafnej hipotezy do doświadczenia dotyczącego\nwpływu auksyny i cytokininy na przekształcanie się kallusa albo w korzenie, albo w pędy.\nPrzykłady poprawnej odpowiedzi:\nRozwój korzeni lub pędów z kallusa zależy od proporcji auksyn w stosunku do cytokinin.\nlub\nPrzewaga cytokinin nad auksynami powoduje wykształcenie się pędów z kallusa.\nlub\nPrzewaga auksyn nad cytokininami powoduje wykształcenie się korzeni z kallusa.\nZadanie 12.\nKorzystanie z informacji\nZredagowanie opisu zasady działania enzymu\nprzedstawionej w formie schematu.\n0-1\nZdający otrzymuje 1 punkt za prawidłowe zredagowanie opisu wpływu substancji X\nna działanie enzymu przedstawionego na schemacie.\nBiologia - poziom rozszerzony\nKlucz punktowania odpowiedzi\n21\nPrzykład poprawnej odpowiedzi:\nSubstancja X przyłącza się do enzymu w centrum allosterycznym, powodując zmianę\nstruktury jego centrum aktywnego i dzięki temu umożliwia przyłączenie substratu do enzymu\n(powstaje kompleks „enzym-substrat”).\nZadanie 13.\nTworzenie informacji\nSformułowanie problemu badawczego\ndo doświadczenia na podstawie informacji\nprzedstawionych w tabeli.\n0-1\nZdający otrzymuje 1 punkt za poprawne sformułowanie problemu badawczego\ndo doświadczenia dotyczącego wpływu odczynu środowiska na trawienie białka przez\nenzymy soku trzustkowego.\nPrzykłady poprawnej odpowiedzi\n• Wpływ pH na trawienie białka przez enzymy soku trzustkowego.\n• Jakie jest optymalne pH dla proteolitycznych enzymów trzustkowych?\nZadanie 14.\nWiadomości i rozumienie\nRozróżnienie substancji biorących pośredni udział\nw przebiegu trawienia w żołądku i dwunastnicy oraz\nokreślenie ich funkcji w przewodzie pokarmowym.\n0-2\nZdający otrzymuje po 1 punkcie za wpisanie do tabeli każdej z dwóch prawidłowych\nsubstancji, które nie są enzymami wraz z trafnym uzasadnieniem funkcji każdej z nich\nw przewodzie pokarmowym człowieka.\nPrzykłady poprawnych odpowiedzi:\nsubstancja\nfunkcja\nżołądek\nkwas solny\n- zakwasza środowisko uaktywniając pepsynogen\n- dezynfekuje pokarm\ndwunastnica\nżółć\nemulguje tłuszcze\nZdający otrzymuje 1 punkt za podanie tylko nazw obu substancji.\nZadanie 15.\nKorzystanie z informacji\nOkreślenie różnic między procesami zachodzącymi\nw komórkach kosmków jelitowych\nprzedstawionych na schematach.\n0-2\nZdający otrzymuje po 1 punkcie za podanie każdej z dwóch różnic w sposobie wchłaniania\noraz dalszego transportu produktów trawienia skrobi i tłuszczów w obrębie kosmków\njelitowych.\nBiologia - poziom rozszerzony\nKlucz punktowania odpowiedzi\n22\nPrzykłady poprawnych odpowiedzi:\n• We wchłanianiu glukozy do komórki kosmka uczestniczy białko transportowe (SGLT 1)\noraz jony Na+, natomiast wchłanianie produktów trawienia tłuszczów wspomaga\npoczątkowo żółć, a następnie odbywa się ono na drodze dyfuzji.\n• Transport produktów trawienia tłuszczów wewnątrz komórki kosmka wymaga nakładu\nenergii (do wytworzenia chylomikronów), a transport glukozy nie wymaga.\nZadanie 16.\nTworzenie informacji\nZinterpretowanie przedstawionych w tekście\ninformacji, dotyczących sposobu określania grup\nkrwi.\n0-1\nZdający otrzymuje 1 punkt za podanie prawidłowej grupy krwi dodanej do probówek\nw opisanym doświadczeniu.\nPoprawna odpowiedź:\ngrupa krwi: 0.\nZadanie 17.\nTworzenie informacji\nZinterpretowanie informacji przedstawionych\nna schemacie i w tabeli, dotyczących działania serca.\n0-1\nZdający otrzymuje 1 punkt za właściwe przyporządkowanie wszystkich opisów kierunku\nprzepływu krwi do opisanej w tabeli fazy pracy serca.\nPoprawna odpowiedź:\nfaza I - B, faza II - D, faza III - A\nZadanie 18.\nTworzenie informacji\nWyjaśnienie zależności między mechanizmem\nwymiany gazowej w płucach a ciśnieniem parcjalnym\ntlenu w powietrzu na różnych wysokościach.\n0-1\nZdający otrzymuje 1 punkt za prawidłowe wyjaśnienie, dlaczego aby przebywać\nna wysokości 8 tys. m n.p.m., powinno się używać butli z tlenem.\nPrzykład poprawnej odpowiedzi:\nPrzebywanie na wysokości 8 tys. m n.p.m. utrudnia dyfuzję tlenu do krwi (tlen wolno\nprzenika do naczyń włosowatych) ze względu na niewielką różnicę ciśnień parcjalnych,\na użycie butli z tlenem spowoduje dotlenienie organizmu.\nBiologia - poziom rozszerzony\nKlucz punktowania odpowiedzi\n23\nZadanie 19.\nKorzystanie z informacji\nSkonstruowanie wykresu liniowego na podstawie\nwyników pomiaru tętna przedstawionych w tabeli.\n0-2\nZdający otrzymuje 1 punkt za prawidłowe narysowanie i opisanie osi współrzędnych: oś X -\nczas w min), oś Y - tętno (liczba uderzeń / min)\noraz\nzdający otrzymuje 1 punkt za prawidłowe wyskalowanie obu osi, podanie legendy\ndo wykresów (chłopiec I, chłopiec II) oraz naniesienie punktów i połączenie ich\nodpowiednimi liniami.\nPrzykład poprawnej odpowiedzi:.\n0\n20\n40\n60\n80\n100\n120\n140\n160\n180\n200\n0\n2\n4\n6\n8\n10\n12\nczas w minutach\ntętno [liczba uderzeń / min]\nchłopiec I\nchłopiec II\nZadanie 20.\nTworzenie informacji\nZinterpretowanie informacji przedstawionych w tabeli\ndotyczących wydolności fizycznej badanych chłopców.\n0-1\nZdający otrzymuje 1 punkt za wskazanie chłopca, który ma lepszą kondycję fizyczną\ni uzasadnienie tego wyboru.\nPrzykłady poprawnej odpowiedzi:\nChłopiec I ma lepszą kondycje fizyczną, ponieważ:\n• podczas wysiłku jego tętno nie wzrosło powyżej 120 uderzeń na minutę jak u chłopca II\n• czas powracania do tętna spoczynkowego jest u niego znacznie krótszy niż u chłopca II.\nZadanie 21.\nTworzenie informacji\nOkreślenie tendencji zmiany ewolucyjnej w układach\noddechowych kręgowców na podstawie analizy schematu.\n0-1\nZdający otrzymuje 1 punkt za podanie prawidłowej tendencji ewolucyjnej dotyczącej\npowierzchni wymiany gazowej u kręgowców.\nPrzykład poprawnej odpowiedzi:\nPowierzchnia wymiany gazowej zwiększyła się poprzez pofałdowanie.\nBiologia - poziom rozszerzony\nKlucz punktowania odpowiedzi\n24\nZadanie 22.\nTworzenie informacji\nSkonstruowanie na podstawie schematu\nprawidłowego opisu kolejnych następstw wpływu\ndanego leku na działanie synapsy.\n0-3\nZdający otrzymuje po 1 punkcie za każdy z trzech, prawidłowy i podany w odpowiedniej\nkolejności, opis działania leku wynikający ze schematu.\nPrzykład poprawnej odpowiedzi:\n1. Blokada kanałów wapniowych i uniemożliwienie przedostawania się jonów wapnia\ndo wnętrza neuronu.\n2. Hamowanie uwalniania się neuroprzekaźnika do synapsy.\n3. Blokada generowania impulsu nerwowego.\nZadanie 23.\nWiadomości i rozumienie\nOkreślenie, na podstawie podanych informacji,\nźródła i drogi zakażenia się bakteriami.\n0-2\nZdający otrzymuje po 1 punkcie za każde dwa z czterech przyporządkowań nazw chorób\ndo działań człowieka, które mogą skutecznie ograniczać ich występowanie lub przenoszenie.\nPoprawna odpowiedź:\nA - 5, B - 4, C - 2, D - 3\nZadanie 24.\nKorzystanie z informacji\nSkonstruowanie schematu klasyfikacji wirusów\nna podstawie informacji zawartych w tekście.\n0-1\nZdający otrzymuje 1 punkt za narysowanie w całości poprawnego schematu.\nPrzykład poprawnej odpowiedzi:\nWIRUSY\nDNA( wirusy)\nRNA( wirusy)\njednoniciowe (DNA)\ndwuniciowe (DNA)\ndwuniciowe (RNA)\njednoniciowe (RNA)\nBiologia - poziom rozszerzony\nKlucz punktowania odpowiedzi\n25\nZadanie 25.\nWiadomości i rozumienie\nUstalenie przynależności pierścienic do grupy\nsystematycznej na podstawie ich cech.\n0-2\nZdający otrzymuje po 1 punkcie za zaznaczenie, wśród podanych cech, każdej z dwóch cech\ncharakterystycznych dla budowy pierścienic.\nPoprawne odpowiedzi:\ncechy pierścienic: B, E\nZadanie 26.\nKorzystanie z informacji\nUporządkowanie etapów fagocytozy przedstawionych\nna schemacie według wskazanego kryterium.\n0-1\nZdający otrzymuje 1 punkt za wpisanie do tabeli cyfr odzwierciedlających prawidłową\nkolejność wszystkich etapów fagocytozy na podstawie analizy schematu.\nPoprawna odpowiedź:\nkolejność etapów: 5, 2, 1, 4, 3\nZadanie 27.\nTworzenie informacji\nSformułowanie oceny dotyczącej roli mutacji\nw organizmie i jej uzasadnienie na podstawie analizy\ninformacji w tekście oraz tabeli kodu genetycznego.\n0-1\nZdający otrzymuje 1 punkt za wykazanie braku negatywnego wpływu opisanej mutacji\nna organizm oraz uzasadnienie tej oceny.\nPrzykłady poprawnej odpowiedzi:\nMutacja ta nie ma negatywnego znaczenia, ponieważ:\nnie spowodowała wymiany aminokwasów w białku, gdyż walina została zamieniona\nna walinę\nlub\njest milcząca.\nZadanie 28.\nWiadomości i rozumienie\nRozpoznanie zaznaczonej na schemacie fazy cyklu\nkomórkowego oraz jej wyjaśnienie.\n0-2\nZdający otrzymuje 1 punkt za podanie nazwy fazy cyklu komórkowego wskazanej\nna schemacie oraz 1 punkt za wyjaśnienie, na czym ona polega.\nPrzykłady poprawnej odpowiedzi:\nFaza S (syntezy) polega na:\npodwojeniu ilości cząsteczek materiału genetycznego komórek\nlub\nna replikacji DNA.\nBiologia - poziom rozszerzony\nKlucz punktowania odpowiedzi\n26\nZadanie 29.\nTworzenie informacji\nZinterpretowanie wyników doświadczenia\nna podstawie wykresu.\n0-1\nZdający otrzymuje 1 punkt za podanie skutków mutacji dla przeżywalności populacji bakterii\nzależnie od stężenia antybiotyku w pożywce.\nPrzykłady poprawnej odpowiedzi:\nmutacja zwiększyła przeżywalność osobników tego gatunku bakterii w obecności antybiotyku\nlub\nmutacja zwiększyła oporność bakterii na antybiotyk","solution":null,"image":"img/biologia-2009-maj-matura-podstawowa/zad-29.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":14,"source":"ocr","answer_source":"ocr","answer_text_source":"ocr","solution_source":null,"text_source":"ocr","source_label":"Biologia · Matura · maj 2009 (podstawowa)","subject_label":"Biologia","category_label":"Matura","text_html":"

Zadanie 29. (1 pkt)
Na podstawie danych z tabeli określ tendencję zmian zawartości dioksyn w mleku krów
w obu badanych krajach oraz podaj jej prawdopodobną przyczynę.
Nr zadania
28.
29.
Maks. liczba pkt
2
1
Wypełnia
egzaminator! Uzyskana liczba pkt
Poziom podstawowy
15
BRUDNOPIS

","answer_text_html":"

Zadanie 29.
Tworzenie informacji
Zinterpretowanie informacji i wyjaśnienie zależności
przyczynowo-skutkowych na podstawie danych
przedstawionych w tabeli.
0-1
Zdający otrzymuje 1 punkt za trafne określenie tendencji zmian zawartości dioksyn w mleku
krów w obu krajach i podanie jej prawdopodobnej przyczyny.
Przykłady poprawnej odpowiedzi:
Jest to tendencja spadkowa ponieważ, np.
• najprawdopodobniej zmieniła się technologia budowy spalarni na bardziej przyjazną
dla środowiska
• wprowadzono ograniczenie spalania biomasy oraz odpadów organicznych
• wprowadzono
odpowiednie
regulacje
prawne
dotyczące
uwalniania
dioksyn
do atmosfery.
Zanieczyszczenie mleka dioksynami
Zawartość dioksyn w mleku
[jedn. umowne]
Chorwacja
0
2
4
6
8
10
12
14
16
1988
1993
2002
Zawartość dioksyn w mleku
[jedn. umowne]
Niemcy
0
5
10
15
20
25
30
35
40
1988
1993
2002
maj 2009
BIOLOGIA
POZIOM ROZSZERZONY
KLUCZ PUNKTOWANIA
ODPOWIEDZI
Biologia - poziom rozszerzony
Klucz punktowania odpowiedzi
17
Zadanie 1.
Wiadomości i rozumienie
Wskazanie charakterystycznych cech budowy
tkanek i określenie ich funkcji w organizmie
człowieka.
0-1
Zdający otrzymuje 1 punkt za przyporządkowanie dwóch przedstawionych na rysunkach
nabłonków do miejsc ich występowania w organizmie człowieka.
Poprawna odpowiedź:
I - B, II - C
Zadanie 2.
Tworzenie informacji
Zaplanowanie doświadczenia wykazującego obecność
glukozy w soku z winogron.
0-3
Zdający otrzymuje po 1 punkcie za podanie w całości prawidłowego opisu: próby kontrolnej,
próby badawczej oraz sposobu ustalenia wyników w tym doświadczeniu.
Przykład poprawnej odpowiedzi:

\n
  1. opis próby kontrolnej
\n

Do probówki należy wlać roztwór glukozy i dodać odczynniki Fehlinga (I i II), następnie
podgrzać nad palnikiem.

\n
  1. opis próby badawczej
\n

Do probówki należy wlać sok z winogron i dodać odczynniki Fehlinga (I i II), następnie
podgrzać nad palnikiem.

\n
  1. przykłady opisu sposobu ustalenia wyników
\n

należy obserwować zmianę zabarwienia w obu probówkach
lub
należy obserwować, czy w probówce 1 i 2 roztwór przyjmuje ceglastoczerwony kolor.
Zadanie 3.
Wiadomości i rozumienie
Rozpoznanie substratów i produktów etapu
oddychania tlenowego w mitochondrium
na podstawie schematu.
0-1
Zdający otrzymuje 1 punkt za wybór zestawu związków poprawnie opisujących substraty
i produkty przemian w mitochondrium.
Poprawna odpowiedź:
B
Biologia - poziom rozszerzony
Klucz punktowania odpowiedzi
18
Zadanie 4.
Tworzenie informacji
Wyjaśnienie zależności między budową
mitochondriów a intensywnością metabolizmu
w komórkach różnych narządów człowieka.
0-1
Zdający otrzymuje 1 punkt za wskazanie schematu przedstawiającego mitochondrium
pochodzące z mięśnia szkieletowego oraz uzasadnienie tego wyboru poprzez podanie
zależności między pofałdowaniem wewnętrznej błony mitochondrium a wytwarzaniem ATP
i pracą mięśni.
Przykład poprawnej odpowiedzi:
Mitochondrium na schemacie B, ponieważ większa liczba grzebieni powoduje zwiększoną
produkcję ATP, które jest niezbędne do skurczu mięśni.
Zadanie 5.
Tworzenie informacji
Sformułowanie wniosku na podstawie opisu
przeprowadzonego doświadczenia.
0-1
Zdający otrzymuje 1 punkt za poprawnie sformułowany wniosek dotyczący funkcji aparatów
Golgiego w komórkach nabłonkowych jelita szczura.
Przykład poprawnej odpowiedzi:
W aparacie Golgiego glukoza łączy się z białkami (tworzą się glikoproteiny).
Zadanie 6.
Tworzenie informacji
Zinterpretowanie informacji i wyjaśnienie zależności
przyczynowo-skutkowych pomiędzy badanym
obiektem a obserwowanym zjawiskiem.
0-1
Zdający otrzymuje 1 punkt za wskazanie ucznia, który może zaobserwować zjawisko
plazmolizy oraz prawidłowe uzasadnienie uwzględniające wybór komórki roślinnej i opis
mechanizmu plazmolizy.
Przykład poprawnej odpowiedzi:
Uczeń nr 3, ponieważ w komórkach roślinnych zachodzi plazmoliza. Woda z komórki będzie
przedostawać się do roztworu o wyższym stężeniu (roztworu hipertonicznego).
Zadanie 7.
Tworzenie informacji
Zinterpretowanie wyników doświadczenia wykazującego
zależność wzrostu roślin od różnej barwy światła.
0-1
Zdający otrzymuje 1 punkt za podanie I grupy siewek, które w doświadczeniu uzyskały
najwyższy wzrost i podanie trafnego uzasadnienia uwzględniającego udział fotosyntezy w ich
intensywnym wzroście.
Przykład poprawnej odpowiedzi:
Rośliny z grupy I będą najwyższe, ponieważ były naświetlane światłem o długości fali 440
nm (niebieskim), a jest to widmo, w którym ich fotosynteza była najintensywniejsza.
Biologia - poziom rozszerzony
Klucz punktowania odpowiedzi
19
Zadanie 8.
a)
Wiadomości i rozumienie
Opisanie przebiegu procesu fotosyntezy - podanie
nazwy fazy przedstawionej na schemacie.
0-1
Zdający otrzymuje 1 punkt za zaznaczenie poprawnej nazwy fazy procesu fotosyntezy.
Poprawna odpowiedź:
A. cykl Calvina
b)
Wiadomości i rozumienie
Opisanie przebiegu procesu fotosyntezy - podanie
lokalizacji fazy przedstawionej na schemacie.
0-1
Zdający otrzymuje 1 punkt za podanie dokładnej lokalizacji fazy przedstawionej
na schemacie.
Poprawna odpowiedź:
stroma chloroplastu
c)
Korzystanie z informacji
Odczytanie ze schematu składników siły
asymilacyjnej biorącej udział w opisywanej fazie.
0-1
Zdający otrzymuje 1 punkt za wypisanie ze schematu obu prawidłowych składników siły
asymilacyjnej.
Poprawna odpowiedź:
NADPH +H+ i ATP
Zadanie 9.
Wiadomości i rozumienie
Wykazanie związku budowy tkanki roślinnej z jej
przystosowaniem do pełnionej funkcji.
0-2
Zdający otrzymuje 1 punkt za podanie pełnej nazwy tkanki zaznaczonej na rysunku oraz
1 punkt za określenie przystosowania jej budowy do pełnionej funkcji.
Przykład poprawnej odpowiedzi:
Jest to miękisz asymilacyjny palisadowy, który ma liczne chloroplasty z barwnikiem
fotosyntetycznie czynnym biorącym udział w fotosyntezie.
Biologia - poziom rozszerzony
Klucz punktowania odpowiedzi
20
Zadanie 10.
a)
Wiadomości i rozumienie
Rozpoznanie i podanie nazw elementów budowy
przedstawionego na schemacie kwiatu rośliny
jednoliściennej.
0-1
Zdający otrzymuje 1 punkt za podanie wszystkich prawidłowych nazw elementów budowy
kwiatu tulipana wskazanych na schemacie.
Poprawna odpowiedź:
A. okwiat, B. słupek, C. pręcik
b)
Wiadomości i rozumienie
Określenie sposobu zapylania kwiatu
przedstawionego na schemacie i uzasadnienie tego
sposobu cechą budowy kwiatu.
0-2
Zdający otrzymuje 1 punkt za stwierdzenie, że kwiaty tulipana są owadopylne oraz 1 punkt
za trafne uzasadnienie tego stwierdzenia.
Poprawna odpowiedź:
Kwiaty tulipana są owadopylne.
Przykłady uzasadnienia:
posiadają barwny okwiat, który zwabia owady
lub
mają lepki pyłek mogący przyklejać się do ciała owada
Zadanie 11.
Tworzenie informacji
Sformułowanie hipotezy badawczej potwierdzonej
wynikami doświadczenia przedstawionego na
schemacie.
0-1
Zdający otrzymuje 1 punkt za sformułowanie trafnej hipotezy do doświadczenia dotyczącego
wpływu auksyny i cytokininy na przekształcanie się kallusa albo w korzenie, albo w pędy.
Przykłady poprawnej odpowiedzi:
Rozwój korzeni lub pędów z kallusa zależy od proporcji auksyn w stosunku do cytokinin.
lub
Przewaga cytokinin nad auksynami powoduje wykształcenie się pędów z kallusa.
lub
Przewaga auksyn nad cytokininami powoduje wykształcenie się korzeni z kallusa.
Zadanie 12.
Korzystanie z informacji
Zredagowanie opisu zasady działania enzymu
przedstawionej w formie schematu.
0-1
Zdający otrzymuje 1 punkt za prawidłowe zredagowanie opisu wpływu substancji X
na działanie enzymu przedstawionego na schemacie.
Biologia - poziom rozszerzony
Klucz punktowania odpowiedzi
21
Przykład poprawnej odpowiedzi:
Substancja X przyłącza się do enzymu w centrum allosterycznym, powodując zmianę
struktury jego centrum aktywnego i dzięki temu umożliwia przyłączenie substratu do enzymu
(powstaje kompleks „enzym-substrat”).
Zadanie 13.
Tworzenie informacji
Sformułowanie problemu badawczego
do doświadczenia na podstawie informacji
przedstawionych w tabeli.
0-1
Zdający otrzymuje 1 punkt za poprawne sformułowanie problemu badawczego
do doświadczenia dotyczącego wpływu odczynu środowiska na trawienie białka przez
enzymy soku trzustkowego.
Przykłady poprawnej odpowiedzi
• Wpływ pH na trawienie białka przez enzymy soku trzustkowego.
• Jakie jest optymalne pH dla proteolitycznych enzymów trzustkowych?
Zadanie 14.
Wiadomości i rozumienie
Rozróżnienie substancji biorących pośredni udział
w przebiegu trawienia w żołądku i dwunastnicy oraz
określenie ich funkcji w przewodzie pokarmowym.
0-2
Zdający otrzymuje po 1 punkcie za wpisanie do tabeli każdej z dwóch prawidłowych
substancji, które nie są enzymami wraz z trafnym uzasadnieniem funkcji każdej z nich
w przewodzie pokarmowym człowieka.
Przykłady poprawnych odpowiedzi:
substancja
funkcja
żołądek
kwas solny

\n\n

dwunastnica
żółć
emulguje tłuszcze
Zdający otrzymuje 1 punkt za podanie tylko nazw obu substancji.
Zadanie 15.
Korzystanie z informacji
Określenie różnic między procesami zachodzącymi
w komórkach kosmków jelitowych
przedstawionych na schematach.
0-2
Zdający otrzymuje po 1 punkcie za podanie każdej z dwóch różnic w sposobie wchłaniania
oraz dalszego transportu produktów trawienia skrobi i tłuszczów w obrębie kosmków
jelitowych.
Biologia - poziom rozszerzony
Klucz punktowania odpowiedzi
22
Przykłady poprawnych odpowiedzi:
• We wchłanianiu glukozy do komórki kosmka uczestniczy białko transportowe (SGLT 1)
oraz jony Na+, natomiast wchłanianie produktów trawienia tłuszczów wspomaga
początkowo żółć, a następnie odbywa się ono na drodze dyfuzji.
• Transport produktów trawienia tłuszczów wewnątrz komórki kosmka wymaga nakładu
energii (do wytworzenia chylomikronów), a transport glukozy nie wymaga.
Zadanie 16.
Tworzenie informacji
Zinterpretowanie przedstawionych w tekście
informacji, dotyczących sposobu określania grup
krwi.
0-1
Zdający otrzymuje 1 punkt za podanie prawidłowej grupy krwi dodanej do probówek
w opisanym doświadczeniu.
Poprawna odpowiedź:
grupa krwi: 0.
Zadanie 17.
Tworzenie informacji
Zinterpretowanie informacji przedstawionych
na schemacie i w tabeli, dotyczących działania serca.
0-1
Zdający otrzymuje 1 punkt za właściwe przyporządkowanie wszystkich opisów kierunku
przepływu krwi do opisanej w tabeli fazy pracy serca.
Poprawna odpowiedź:
faza I - B, faza II - D, faza III - A
Zadanie 18.
Tworzenie informacji
Wyjaśnienie zależności między mechanizmem
wymiany gazowej w płucach a ciśnieniem parcjalnym
tlenu w powietrzu na różnych wysokościach.
0-1
Zdający otrzymuje 1 punkt za prawidłowe wyjaśnienie, dlaczego aby przebywać
na wysokości 8 tys. m n.p.m., powinno się używać butli z tlenem.
Przykład poprawnej odpowiedzi:
Przebywanie na wysokości 8 tys. m n.p.m. utrudnia dyfuzję tlenu do krwi (tlen wolno
przenika do naczyń włosowatych) ze względu na niewielką różnicę ciśnień parcjalnych,
a użycie butli z tlenem spowoduje dotlenienie organizmu.
Biologia - poziom rozszerzony
Klucz punktowania odpowiedzi
23
Zadanie 19.
Korzystanie z informacji
Skonstruowanie wykresu liniowego na podstawie
wyników pomiaru tętna przedstawionych w tabeli.
0-2
Zdający otrzymuje 1 punkt za prawidłowe narysowanie i opisanie osi współrzędnych: oś X -
czas w min), oś Y - tętno (liczba uderzeń / min)
oraz
zdający otrzymuje 1 punkt za prawidłowe wyskalowanie obu osi, podanie legendy
do wykresów (chłopiec I, chłopiec II) oraz naniesienie punktów i połączenie ich
odpowiednimi liniami.
Przykład poprawnej odpowiedzi:.
0
20
40
60
80
100
120
140
160
180
200
0
2
4
6
8
10
12
czas w minutach
tętno [liczba uderzeń / min]
chłopiec I
chłopiec II
Zadanie 20.
Tworzenie informacji
Zinterpretowanie informacji przedstawionych w tabeli
dotyczących wydolności fizycznej badanych chłopców.
0-1
Zdający otrzymuje 1 punkt za wskazanie chłopca, który ma lepszą kondycję fizyczną
i uzasadnienie tego wyboru.
Przykłady poprawnej odpowiedzi:
Chłopiec I ma lepszą kondycje fizyczną, ponieważ:
• podczas wysiłku jego tętno nie wzrosło powyżej 120 uderzeń na minutę jak u chłopca II
• czas powracania do tętna spoczynkowego jest u niego znacznie krótszy niż u chłopca II.
Zadanie 21.
Tworzenie informacji
Określenie tendencji zmiany ewolucyjnej w układach
oddechowych kręgowców na podstawie analizy schematu.
0-1
Zdający otrzymuje 1 punkt za podanie prawidłowej tendencji ewolucyjnej dotyczącej
powierzchni wymiany gazowej u kręgowców.
Przykład poprawnej odpowiedzi:
Powierzchnia wymiany gazowej zwiększyła się poprzez pofałdowanie.
Biologia - poziom rozszerzony
Klucz punktowania odpowiedzi
24
Zadanie 22.
Tworzenie informacji
Skonstruowanie na podstawie schematu
prawidłowego opisu kolejnych następstw wpływu
danego leku na działanie synapsy.
0-3
Zdający otrzymuje po 1 punkcie za każdy z trzech, prawidłowy i podany w odpowiedniej
kolejności, opis działania leku wynikający ze schematu.
Przykład poprawnej odpowiedzi:

\n
  1. Blokada kanałów wapniowych i uniemożliwienie przedostawania się jonów wapnia
\n

do wnętrza neuronu.

\n
  1. Hamowanie uwalniania się neuroprzekaźnika do synapsy.
  2. Blokada generowania impulsu nerwowego.
\n

Zadanie 23.
Wiadomości i rozumienie
Określenie, na podstawie podanych informacji,
źródła i drogi zakażenia się bakteriami.
0-2
Zdający otrzymuje po 1 punkcie za każde dwa z czterech przyporządkowań nazw chorób
do działań człowieka, które mogą skutecznie ograniczać ich występowanie lub przenoszenie.
Poprawna odpowiedź:
A - 5, B - 4, C - 2, D - 3
Zadanie 24.
Korzystanie z informacji
Skonstruowanie schematu klasyfikacji wirusów
na podstawie informacji zawartych w tekście.
0-1
Zdający otrzymuje 1 punkt za narysowanie w całości poprawnego schematu.
Przykład poprawnej odpowiedzi:
WIRUSY
DNA( wirusy)
RNA( wirusy)
jednoniciowe (DNA)
dwuniciowe (DNA)
dwuniciowe (RNA)
jednoniciowe (RNA)
Biologia - poziom rozszerzony
Klucz punktowania odpowiedzi
25
Zadanie 25.
Wiadomości i rozumienie
Ustalenie przynależności pierścienic do grupy
systematycznej na podstawie ich cech.
0-2
Zdający otrzymuje po 1 punkcie za zaznaczenie, wśród podanych cech, każdej z dwóch cech
charakterystycznych dla budowy pierścienic.
Poprawne odpowiedzi:
cechy pierścienic: B, E
Zadanie 26.
Korzystanie z informacji
Uporządkowanie etapów fagocytozy przedstawionych
na schemacie według wskazanego kryterium.
0-1
Zdający otrzymuje 1 punkt za wpisanie do tabeli cyfr odzwierciedlających prawidłową
kolejność wszystkich etapów fagocytozy na podstawie analizy schematu.
Poprawna odpowiedź:
kolejność etapów: 5, 2, 1, 4, 3
Zadanie 27.
Tworzenie informacji
Sformułowanie oceny dotyczącej roli mutacji
w organizmie i jej uzasadnienie na podstawie analizy
informacji w tekście oraz tabeli kodu genetycznego.
0-1
Zdający otrzymuje 1 punkt za wykazanie braku negatywnego wpływu opisanej mutacji
na organizm oraz uzasadnienie tej oceny.
Przykłady poprawnej odpowiedzi:
Mutacja ta nie ma negatywnego znaczenia, ponieważ:
nie spowodowała wymiany aminokwasów w białku, gdyż walina została zamieniona
na walinę
lub
jest milcząca.
Zadanie 28.
Wiadomości i rozumienie
Rozpoznanie zaznaczonej na schemacie fazy cyklu
komórkowego oraz jej wyjaśnienie.
0-2
Zdający otrzymuje 1 punkt za podanie nazwy fazy cyklu komórkowego wskazanej
na schemacie oraz 1 punkt za wyjaśnienie, na czym ona polega.
Przykłady poprawnej odpowiedzi:
Faza S (syntezy) polega na:
podwojeniu ilości cząsteczek materiału genetycznego komórek
lub
na replikacji DNA.
Biologia - poziom rozszerzony
Klucz punktowania odpowiedzi
26
Zadanie 29.
Tworzenie informacji
Zinterpretowanie wyników doświadczenia
na podstawie wykresu.
0-1
Zdający otrzymuje 1 punkt za podanie skutków mutacji dla przeżywalności populacji bakterii
zależnie od stężenia antybiotyku w pożywce.
Przykłady poprawnej odpowiedzi:
mutacja zwiększyła przeżywalność osobników tego gatunku bakterii w obecności antybiotyku
lub
mutacja zwiększyła oporność bakterii na antybiotyk

","solutions":[]}