{"id":"biologia-2012-czerwiec-matura-rozszerzona/zad/35","paper_id":"biologia-2012-czerwiec-matura-rozszerzona","number":"35","points":3,"ptype":"open","subject":"biologia","category":"matura","year":2012,"month":"czerwiec","level":"rozszerzona","text":"Zadanie 35. (3pkt)\nJednym z największych problemów w walce z owadami szkodliwymi dla człowieka jest\nnabywanie przez nie odporności na insektycydy. Jeżeli w obrębie dużej populacji takiego\ngatunku owada, którą poddano działaniu pestycydów, znajdzie się pewna liczba genotypów\nniezwykle odpornych, to odporność na działanie danego pestycydu w tej populacji\nrozprzestrzenia się, szczególnie wtedy, gdy większość populacji poddano opryskom,\na stosowanie pestycydu regularnie powtarzano. Może również dojść do rozszerzenia\nodporności tych owadów także na inne insektycydy, jeżeli ich sposób działania jest podobny.\nDlatego też coraz częściej stosuje się metody biologicznej walki z owadami szkodliwymi.\na) Wyjaśnij, dlaczego w opisanej populacji szkodliwego owada odporność gwałtownie\nsię rozprzestrzenia, mimo że opryski insektycydami obejmują prawie całą populację\ni są stosowane regularnie.\nb) Przedstaw dwa przykłady różnych metod biologicznej walki z owadami szkodliwymi\ndla człowieka.\n1\n2\nPoziom rozszerzony\n17\nBRUDNOPIS","answer":null,"answer_text":"Zadanie 35. (0-3)\na) (0-1)\nTworzenie informacji\nWyjaśnienie na podstawie informacji w tekście przyczyny\nrozprzestrzeniania się odporności owadów na insektycydy\n(III.2.a)\nPrzykład poprawnej odpowiedzi:\n Objęcie opryskiem prawie całej populacji powoduje, że osobniki wrażliwe giną,\nnatomiast przetrwają przede wszystkim osobniki odporne na insektycydy, które przekażą\ntę cechę potomstwu i wśród ich potomstwa będzie więcej osobników odpornych.\nWielokrotnie stosowanie insektycydu powoduje, że w każdym następnym pokoleniu\nbędzie coraz więcej osobników odpornych.\n1 p. - za poprawne wyjaśnienie uwzględniające przetrwanie osobników odpornych i udział\nich potomstwa w rozprzestrzenianiu się odporności na insektycydy\n0 p. - za odpowiedź merytorycznie niepoprawną\nb) (0-2)\nTworzenie informacji\nPlanowanie działania na rzecz ochrony środowiska - podanie\nprzykładów biologicznych metod zwalczania owadów\nszkodliwych dla człowieka (III.1.b)\nPrzykłady poprawnych odpowiedzi:\n Wprowadzenie na teren występowania szkodników ich naturalnego wroga, który\nzmniejszy liczebność szkodników (np. nicienie, kruszynek, owady drapieżne, ptaki).\n Wprowadzenie na teren występowania szkodnika patogenów, np. bakterii lub grzybów,\nktóre wywoływałby choroby lub śmierć owadów szkodliwych, ograniczając w ten sposób\nich liczebność.\n Uwalnianie do środowiska (otrzymanych) sterylnych osobników, np. sterylnych samców,\nco prowadzi do zmniejszenia rozrodczości/ liczebności owadów szkodliwych.\n Wprowadzenie zmodyfikowanych genetycznie roślin wytwarzających toksynę, która\nchroni te rośliny przed owadami szkodliwymi dla roślin.\n2 p. - za poprawne przedstawienie dwóch przykładów skutecznej metody walki biologicznej\nz owadami szkodliwymi dla człowieka\n1 p. - za poprawne przedstawienie jednego przykładu skutecznej metody walki biologicznej\nz owadami szkodliwymi dla człowieka\n0 p. - za odpowiedź merytorycznie niepoprawną","solution":null,"image":"img/biologia-2012-czerwiec-matura-rozszerzona/zad-35.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":16,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":"ocr","solution_source":null,"text_source":"ocr","source_label":"Biologia · Matura · czerwiec 2012 (rozszerzona)","subject_label":"Biologia","category_label":"Matura","text_html":"<p>Zadanie 35. (3pkt)<br>Jednym z największych problemów w walce z owadami szkodliwymi dla człowieka jest<br>nabywanie przez nie odporności na insektycydy. Jeżeli w obrębie dużej populacji takiego<br>gatunku owada, którą poddano działaniu pestycydów, znajdzie się pewna liczba genotypów<br>niezwykle odpornych, to odporność na działanie danego pestycydu w tej populacji<br>rozprzestrzenia się, szczególnie wtedy, gdy większość populacji poddano opryskom,<br>a stosowanie pestycydu regularnie powtarzano. Może również dojść do rozszerzenia<br>odporności tych owadów także na inne insektycydy, jeżeli ich sposób działania jest podobny.<br>Dlatego też coraz częściej stosuje się metody biologicznej walki z owadami szkodliwymi.<br>a) Wyjaśnij, dlaczego w opisanej populacji szkodliwego owada odporność gwałtownie<br>się rozprzestrzenia, mimo że opryski insektycydami obejmują prawie całą populację<br>i są stosowane regularnie.<br>b) Przedstaw dwa przykłady różnych metod biologicznej walki z owadami szkodliwymi<br>dla człowieka.<br>1<br>2<br>Poziom rozszerzony<br>17<br>BRUDNOPIS</p>","answer_text_html":"<p>Zadanie 35. (0-3)<br>a) (0-1)<br>Tworzenie informacji<br>Wyjaśnienie na podstawie informacji w tekście przyczyny<br>rozprzestrzeniania się odporności owadów na insektycydy<br>(III.2.a)<br>Przykład poprawnej odpowiedzi:<br> Objęcie opryskiem prawie całej populacji powoduje, że osobniki wrażliwe giną,<br>natomiast przetrwają przede wszystkim osobniki odporne na insektycydy, które przekażą<br>tę cechę potomstwu i wśród ich potomstwa będzie więcej osobników odpornych.<br>Wielokrotnie stosowanie insektycydu powoduje, że w każdym następnym pokoleniu<br>będzie coraz więcej osobników odpornych.<br>1 p. - za poprawne wyjaśnienie uwzględniające przetrwanie osobników odpornych i udział<br>ich potomstwa w rozprzestrzenianiu się odporności na insektycydy<br>0 p. - za odpowiedź merytorycznie niepoprawną<br>b) (0-2)<br>Tworzenie informacji<br>Planowanie działania na rzecz ochrony środowiska - podanie<br>przykładów biologicznych metod zwalczania owadów<br>szkodliwych dla człowieka (III.1.b)<br>Przykłady poprawnych odpowiedzi:<br> Wprowadzenie na teren występowania szkodników ich naturalnego wroga, który<br>zmniejszy liczebność szkodników (np. nicienie, kruszynek, owady drapieżne, ptaki).<br> Wprowadzenie na teren występowania szkodnika patogenów, np. bakterii lub grzybów,<br>które wywoływałby choroby lub śmierć owadów szkodliwych, ograniczając w ten sposób<br>ich liczebność.<br> Uwalnianie do środowiska (otrzymanych) sterylnych osobników, np. sterylnych samców,<br>co prowadzi do zmniejszenia rozrodczości/ liczebności owadów szkodliwych.<br> Wprowadzenie zmodyfikowanych genetycznie roślin wytwarzających toksynę, która<br>chroni te rośliny przed owadami szkodliwymi dla roślin.<br>2 p. - za poprawne przedstawienie dwóch przykładów skutecznej metody walki biologicznej<br>z owadami szkodliwymi dla człowieka<br>1 p. - za poprawne przedstawienie jednego przykładu skutecznej metody walki biologicznej<br>z owadami szkodliwymi dla człowieka<br>0 p. - za odpowiedź merytorycznie niepoprawną</p>","solutions":[]}