{"id":"biologia-2013-maj-matura-rozszerzona/zad/36","paper_id":"biologia-2013-maj-matura-rozszerzona","number":"36","points":3,"ptype":"open","subject":"biologia","category":"matura","year":2013,"month":"maj","level":"rozszerzona","text":"Zadanie 36. (3 pkt)\nSkrobia ziemniaczana jest stosowana na szeroką skalę w przemyśle papierniczym\ni włókienniczym, ale aby móc ją wykorzystać, należy ze skrobi usunąć amylozę. Ten proces\nwymaga dużych ilości energii i wody, jest więc kosztowny, jednak uzyskane produkty\nsą jakościowo lepsze i trwalsze. Jednym z osiągnięć biotechnologii jest zmodyfikowany\ngenetycznie ziemniak, zwany amflorą, do którego wprowadzono jedynie dodatkową kopię\njego\nwłasnego\ngenu,\nco\nspowodowało\nzahamowanie\nekspresji\nbiałka\nGBSS,\nodpowiedzialnego za biosyntezę amylozy - dlatego jego skrobia składa się wyłącznie\nz amylopektyny. Amflora została dopuszczona przez Komisję Europejską do uprawy\nw krajach Europy jedynie dla celów przemysłowych. Rolnicy, którzy uprawiają amflorę,\nsą zobowiązani do przestrzegania wielu zasad, m.in. do zbioru plonów przed\nwyprodukowaniem nasion przez rośliny oraz zapobiegania pozostawianiu bulw ziemniaków\nna polu po zbiorach.\nNa podstawie: GMO dla opornych, Wiedza i Życie, wrzesień 2010.\na) Określ, czy ziemniak amflora jest organizmem transgenicznym. Odpowiedź\nuzasadnij.\nb) Wyjaśnij, dlaczego rolnicy są zobowiązani do zbierania z uprawy bulw amflory\nprzed wyprodukowaniem nasion.\nc) Biorąc pod uwagę możliwe skutki dla środowiska przyrodniczego, podaj jeden\nargument „za” uprawą amflory.\nNr zadania\n33a)\n33b)\n34a)\n34b)\n35.\n36a)\n36b)\n36c)\nMaks. liczba pkt\n1\n1\n1\n1\n2\n1\n1\n1\nWypełnia\negzaminator\nUzyskana liczba pkt\nPoziom rozszerzony\n18\nBRUDNOPIS","answer":null,"answer_text":"Zadanie 36. (0-3)\na) (0-1)\nTworzenie informacji\nZinterpretowanie informacji dotyczących technik inżynierii\ngenetycznej na przykładzie ziemniaka amflory\n(III.2.a, I.4.b.22)\nPrzykłady poprawnej odpowiedzi:\nAmflora nie jest organizmem transgenicznym, ponieważ\nmodyfikacja genetyczna prowadząca do jej wytworzenia nie polegała na wprowadzeniu\ngenów innego organizmu do jej genomu.\nmodyfikacja genetyczna, dzięki której otrzymano tę odmianę polegała na zahamowaniu\nekspresji własnego genu (a nie na wprowadzeniu genów innego organizmu).\n1 p. - za poprawne określenie, czy ziemniak amflora jest organizmem transgenicznym wraz\nz uzasadnieniem odnoszącym się do pochodzenia wprowadzonego genu do organizmu\nmodyfikowanego\n0 p. - za odpowiedź twierdzącą, niezależnie od uzasadnienia, lub za odpowiedź\nmerytorycznie niepoprawną, która wskazuje na nieznajomość techniki otrzymywania\norganizmów transgenicznych, lub brak odpowiedzi\nKryteria oceniania odpowiedzi - poziom rozszerzony\n20\nb) (0-1)\nTworzenie informacji\nNa przykładzie ziemniaka amflory wyjaśnienie znaczenia\nokreślonych zasad uprawy organizmu genetycznie\nzmodyfikowanego (III.2.a, I.4.b.22)\nPoprawna odpowiedź:\nRolnicy są zobowiązani do zbierania ziemniaków przed wytworzeniem nasion, aby uniknąć\nniekontrolowanego rozprzestrzeniania się amflory w środowisku.\n1 p. - za poprawne wyjaśnienie, dlaczego rolnicy muszą zbierać plony amflory przed\nwytworzeniem nasion, uwzględniające możliwość rozprzestrzeniania się organizmów\nmodyfikowanych genetycznie\n0 p. - za odpowiedź merytorycznie niepoprawną lub brak odpowiedzi\nc) (0-1)\nTworzenie informacji\nSformułowanie argumentu „za” uprawą przedstawionej\nodmiany ziemniaka genetycznie zmodyfikowanego\n(III.3.a., I.4.b.22)\nPrzykłady poprawnej odpowiedzi:\nMniejsze zanieczyszczenie środowiska spowodowane mniejszym zużyciem energii\ni wytwarzaniem mniejszej ilości ścieków przez przemysł papierniczy i włókienniczy.\nOchrona zasobów wody / kopalin przez mniejsze ich zużycie przez przemysł papierniczy\ni włókienniczy.\n1 p. - za podanie odpowiedniego argumentu za uprawą amflory, odnoszącego się\ndo środowiska\n0 p. - za podanie niepoprawnego argumentu, który nie odnosi się do ochrony środowiska,\nale, np. do korzyści dla człowieka lub odnosi się do ochrony lasów / wycinania\nmniejszej ilości drzew, lub za odpowiedź merytorycznie niepoprawną, lub brak\nodpowiedzi","solution":null,"image":"img/biologia-2013-maj-matura-rozszerzona/zad-36.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":17,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":"ocr","solution_source":null,"text_source":"ocr","source_label":"Biologia · Matura · maj 2013 (rozszerzona)","subject_label":"Biologia","category_label":"Matura","text_html":"<p>Zadanie 36. (3 pkt)<br>Skrobia ziemniaczana jest stosowana na szeroką skalę w przemyśle papierniczym<br>i włókienniczym, ale aby móc ją wykorzystać, należy ze skrobi usunąć amylozę. Ten proces<br>wymaga dużych ilości energii i wody, jest więc kosztowny, jednak uzyskane produkty<br>są jakościowo lepsze i trwalsze. Jednym z osiągnięć biotechnologii jest zmodyfikowany<br>genetycznie ziemniak, zwany amflorą, do którego wprowadzono jedynie dodatkową kopię<br>jego<br>własnego<br>genu,<br>co<br>spowodowało<br>zahamowanie<br>ekspresji<br>białka<br>GBSS,<br>odpowiedzialnego za biosyntezę amylozy - dlatego jego skrobia składa się wyłącznie<br>z amylopektyny. Amflora została dopuszczona przez Komisję Europejską do uprawy<br>w krajach Europy jedynie dla celów przemysłowych. Rolnicy, którzy uprawiają amflorę,<br>są zobowiązani do przestrzegania wielu zasad, m.in. do zbioru plonów przed<br>wyprodukowaniem nasion przez rośliny oraz zapobiegania pozostawianiu bulw ziemniaków<br>na polu po zbiorach.<br>Na podstawie: GMO dla opornych, Wiedza i Życie, wrzesień 2010.<br>a) Określ, czy ziemniak amflora jest organizmem transgenicznym. Odpowiedź<br>uzasadnij.<br>b) Wyjaśnij, dlaczego rolnicy są zobowiązani do zbierania z uprawy bulw amflory<br>przed wyprodukowaniem nasion.<br>c) Biorąc pod uwagę możliwe skutki dla środowiska przyrodniczego, podaj jeden<br>argument „za” uprawą amflory.<br>Nr zadania<br>33a)<br>33b)<br>34a)<br>34b)<br>35.<br>36a)<br>36b)<br>36c)<br>Maks. liczba pkt<br>1<br>1<br>1<br>1<br>2<br>1<br>1<br>1<br>Wypełnia<br>egzaminator<br>Uzyskana liczba pkt<br>Poziom rozszerzony<br>18<br>BRUDNOPIS</p>","answer_text_html":"<p>Zadanie 36. (0-3)<br>a) (0-1)<br>Tworzenie informacji<br>Zinterpretowanie informacji dotyczących technik inżynierii<br>genetycznej na przykładzie ziemniaka amflory<br>(III.2.a, I.4.b.22)<br>Przykłady poprawnej odpowiedzi:<br>Amflora nie jest organizmem transgenicznym, ponieważ<br>modyfikacja genetyczna prowadząca do jej wytworzenia nie polegała na wprowadzeniu<br>genów innego organizmu do jej genomu.<br>modyfikacja genetyczna, dzięki której otrzymano tę odmianę polegała na zahamowaniu<br>ekspresji własnego genu (a nie na wprowadzeniu genów innego organizmu).<br>1 p. - za poprawne określenie, czy ziemniak amflora jest organizmem transgenicznym wraz<br>z uzasadnieniem odnoszącym się do pochodzenia wprowadzonego genu do organizmu<br>modyfikowanego<br>0 p. - za odpowiedź twierdzącą, niezależnie od uzasadnienia, lub za odpowiedź<br>merytorycznie niepoprawną, która wskazuje na nieznajomość techniki otrzymywania<br>organizmów transgenicznych, lub brak odpowiedzi<br>Kryteria oceniania odpowiedzi - poziom rozszerzony<br>20<br>b) (0-1)<br>Tworzenie informacji<br>Na przykładzie ziemniaka amflory wyjaśnienie znaczenia<br>określonych zasad uprawy organizmu genetycznie<br>zmodyfikowanego (III.2.a, I.4.b.22)<br>Poprawna odpowiedź:<br>Rolnicy są zobowiązani do zbierania ziemniaków przed wytworzeniem nasion, aby uniknąć<br>niekontrolowanego rozprzestrzeniania się amflory w środowisku.<br>1 p. - za poprawne wyjaśnienie, dlaczego rolnicy muszą zbierać plony amflory przed<br>wytworzeniem nasion, uwzględniające możliwość rozprzestrzeniania się organizmów<br>modyfikowanych genetycznie<br>0 p. - za odpowiedź merytorycznie niepoprawną lub brak odpowiedzi<br>c) (0-1)<br>Tworzenie informacji<br>Sformułowanie argumentu „za” uprawą przedstawionej<br>odmiany ziemniaka genetycznie zmodyfikowanego<br>(III.3.a., I.4.b.22)<br>Przykłady poprawnej odpowiedzi:<br>Mniejsze zanieczyszczenie środowiska spowodowane mniejszym zużyciem energii<br>i wytwarzaniem mniejszej ilości ścieków przez przemysł papierniczy i włókienniczy.<br>Ochrona zasobów wody / kopalin przez mniejsze ich zużycie przez przemysł papierniczy<br>i włókienniczy.<br>1 p. - za podanie odpowiedniego argumentu za uprawą amflory, odnoszącego się<br>do środowiska<br>0 p. - za podanie niepoprawnego argumentu, który nie odnosi się do ochrony środowiska,<br>ale, np. do korzyści dla człowieka lub odnosi się do ochrony lasów / wycinania<br>mniejszej ilości drzew, lub za odpowiedź merytorycznie niepoprawną, lub brak<br>odpowiedzi</p>","solutions":[]}