{"id":"biologia-2014-grudzien-probna-rozszerzona/zad/17","paper_id":"biologia-2014-grudzien-probna-rozszerzona","number":"17","points":6,"ptype":"open","subject":"biologia","category":"probna","year":2014,"month":"grudzien","level":"rozszerzona","text":"Zadanie 17. (0-6)\nPodczas prac w przydomowym ogródku jego właściciel zranił się w dłoń. Powstał skrzep\ni po kilku godzinach rozwinął się w tym miejscu odczyn zapalny. Po opatrzeniu rany lekarz\npodał pacjentowi dożylny zastrzyk surowicy przeciwtężcowej.\na) Podaj dwie podstawowe funkcje, jakie w organizmie człowieka spełnia proces\nkrzepnięcia krwi.\n1\n2\nb) Wyjaśnij, dlaczego w przedstawionej sytuacji lekarz podał surowicę przeciwtężcową\ni dlaczego surowicy tej nie podaje się doustnie.\nc) W każdej parze podkreśl po jednym rodzaju odporności uzyskiwanej dzięki podaniu\nsurowicy przeciwtężcowej.\nswoista / nieswoista\nczynna / bierna\nnaturalna / sztuczna\nd) Określ, w jaki sposób można zabezpieczyć się w przyszłości przed rozwojem infekcji\nna skutek zarażenia się tężcem w podobnych przypadkach skaleczenia ciała.\nOdpowiedź uzasadnij.\nWypełnia\negzaminator\nNr zadania\n15b) 16a) 16b) 17a) 17b) 17c) 17d)\nMaks. liczba pkt\n1\n1\n1\n2\n2\n1\n1\nUzyskana liczba pkt","answer":null,"answer_text":"Zadanie 17. (0-6)\nWymagania ogólne\nWymagania szczegółowe\nII. Pogłębienie wiadomości\ndotyczących budowy\ni funkcjonowania organizmu\nludzkiego.\nZdający objaśnia funkcjonowanie\norganizmu ludzkiego na różnych\npoziomach złożoności; dostrzega\nzwiązki między strukturą a funkcją\nna każdym z tych poziomów.\nIV. Poszukiwanie, wykorzystanie\ni tworzenie informacji.\nZdający odczytuje, selekcjonuje\n[…] i przetwarza informacje […].\nV. Rozumowanie i argumentacja.\nZdający […] wyjaśnia zależności\nprzyczynowo-skutkowe.\nIV. Przegląd różnorodności organizmów.\n3. Bakterie. Zdający:\n5) wymienia najważniejsze choroby bakteryjne\nczłowieka ([…] tężec), […] przedstawia podstawowe\nzasady profilaktyki chorób bakteryjnych.\nV. Budowa i funkcjonowanie organizmu człowieka.\n4. Układ pokarmowy i przebieg procesów\ntrawiennych. Zdający:\n3) przedstawia […] proces trawienia […] białek […].\n6. Układ krwionośny. Zdający:\n4) charakteryzuje funkcje poszczególnych\nskładników krwi […].\n7. Układ odpornościowy. Zdający:\n1) opisuje elementy układu odpornościowego\nczłowieka\n2) przedstawia reakcję odpornościową humoralną\ni komórkową, swoistą i nieswoistą.\n17.a) (0-2)\nRozwiązanie:\nProces krzepnięcia krwi:\n1.\nchroni przed infekcjami (scalając przerwane powłoki ciała).\n2.\nzmniejsza utratę krwi z organizmu.\nSchemat punktowania:\n2 pkt - za prawidłowe podanie dwóch funkcji, jakie w organizmie człowieka pełni proces\nkrzepnięcia krwi\n1 pkt - za prawidłowe podanie jednej funkcji, jaką w organizmie człowieka pełni proces\nkrzepnięcia krwi\n0 pkt - za podanie funkcji nieprawidłowej lub za brak odpowiedzi\n17.b) (0-2)\nRozwiązanie:\nSkaleczenie grozi zakażeniem bakteriami tężca, a podanie surowicy przeciwtężcowej\nchroni przed ich toksynami/surowica zawiera gotowe przeciwciała, które szybko zaczną\nzwalczać patogeny.\nSurowicy nie można podawać doustnie, ponieważ w przewodzie pokarmowym\nprzeciwciała (białkowe) w niej zawarte uległyby strawieniu.\nSchemat punktowania:\n2 pkt - za prawidłowe wyjaśnienie, dlaczego w omawianej sytuacji należy podać surowicę\nprzeciwtężcową i wyjaśnienie, dlaczego należy ją podać pozajelitowo\n1 pkt - za podanie jednego z dwóch prawidłowych wyjaśnień odpowiedzi\n0 pkt - za podanie wyjaśnienia nieprawidłowego lub za odpowiedź niepoprawną, lub za brak\nodpowiedzi\n17.c) (0-1)\nRozwiązanie:\nswoista / nieswoista\nczynna / bierna\nnaturalna / sztuczna\nSchemat punktowania:\n1 pkt - za prawidłowe podkreślenie trzech rodzajów odporności, jakich nabywa się po\npodaniu surowicy przeciwtężcowej\n0 pkt - za prawidłowe podkreślenie tylko dwóch albo jednego rodzaju odporności lub za\nodpowiedź niepoprawną, lub za brak odpowiedzi\n17.d) (0-1)\nRozwiązanie:\nSzczepiąc się przeciwko tężcowi, co oznacza czynne nabycie swoistej odporności na\ntężec/wytworzenie przeciwciał i komórek pamięci (które w przypadku ponownego zakażenia\nułatwią jego zwalczenie).\nSchemat punktowania:\n1 pkt - za prawidłowe wyjaśnienie, w jaki sposób można na przyszłość zabezpieczyć się\nprzeciwko rozwojowi infekcji na skutek potencjalnego zarażenia się tężcem\n0 pkt - za nieprawidłowe wyjaśnienie lub za brak odpowiedzi","solution":null,"image":"img/biologia-2014-grudzien-probna-rozszerzona/zad-17.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":15,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":"ocr","solution_source":null,"text_source":"ocr","source_label":"Biologia · Matura próbna · grudzień 2014 (rozszerzona)","subject_label":"Biologia","category_label":"Matura próbna","text_html":"<p>Zadanie 17. (0-6)<br>Podczas prac w przydomowym ogródku jego właściciel zranił się w dłoń. Powstał skrzep<br>i po kilku godzinach rozwinął się w tym miejscu odczyn zapalny. Po opatrzeniu rany lekarz<br>podał pacjentowi dożylny zastrzyk surowicy przeciwtężcowej.<br>a) Podaj dwie podstawowe funkcje, jakie w organizmie człowieka spełnia proces<br>krzepnięcia krwi.<br>1<br>2<br>b) Wyjaśnij, dlaczego w przedstawionej sytuacji lekarz podał surowicę przeciwtężcową<br>i dlaczego surowicy tej nie podaje się doustnie.<br>c) W każdej parze podkreśl po jednym rodzaju odporności uzyskiwanej dzięki podaniu<br>surowicy przeciwtężcowej.<br>swoista / nieswoista<br>czynna / bierna<br>naturalna / sztuczna<br>d) Określ, w jaki sposób można zabezpieczyć się w przyszłości przed rozwojem infekcji<br>na skutek zarażenia się tężcem w podobnych przypadkach skaleczenia ciała.<br>Odpowiedź uzasadnij.<br>Wypełnia<br>egzaminator<br>Nr zadania<br>15b) 16a) 16b) 17a) 17b) 17c) 17d)<br>Maks. liczba pkt<br>1<br>1<br>1<br>2<br>2<br>1<br>1<br>Uzyskana liczba pkt</p>","answer_text_html":"<p>Zadanie 17. (0-6)<br>Wymagania ogólne<br>Wymagania szczegółowe<br>II. Pogłębienie wiadomości<br>dotyczących budowy<br>i funkcjonowania organizmu<br>ludzkiego.<br>Zdający objaśnia funkcjonowanie<br>organizmu ludzkiego na różnych<br>poziomach złożoności; dostrzega<br>związki między strukturą a funkcją<br>na każdym z tych poziomów.<br>IV. Poszukiwanie, wykorzystanie<br>i tworzenie informacji.<br>Zdający odczytuje, selekcjonuje<br>[…] i przetwarza informacje […].<br>V. Rozumowanie i argumentacja.<br>Zdający […] wyjaśnia zależności<br>przyczynowo-skutkowe.<br>IV. Przegląd różnorodności organizmów.</p>\n<ol><li>Bakterie. Zdający:</li><li>wymienia najważniejsze choroby bakteryjne</li></ol>\n<p>człowieka ([…] tężec), […] przedstawia podstawowe<br>zasady profilaktyki chorób bakteryjnych.<br>V. Budowa i funkcjonowanie organizmu człowieka.</p>\n<ol><li>Układ pokarmowy i przebieg procesów</li></ol>\n<p>trawiennych. Zdający:</p>\n<ol><li>przedstawia […] proces trawienia […] białek […].</li><li>Układ krwionośny. Zdający:</li><li>charakteryzuje funkcje poszczególnych</li></ol>\n<p>składników krwi […].</p>\n<ol><li>Układ odpornościowy. Zdający:</li><li>opisuje elementy układu odpornościowego</li></ol>\n<p>człowieka</p>\n<ol><li>przedstawia reakcję odpornościową humoralną</li></ol>\n<p>i komórkową, swoistą i nieswoistą.<br>17.a) (0-2)<br>Rozwiązanie:<br>Proces krzepnięcia krwi:<br>1.<br>chroni przed infekcjami (scalając przerwane powłoki ciała).<br>2.<br>zmniejsza utratę krwi z organizmu.<br>Schemat punktowania:<br>2 pkt - za prawidłowe podanie dwóch funkcji, jakie w organizmie człowieka pełni proces<br>krzepnięcia krwi<br>1 pkt - za prawidłowe podanie jednej funkcji, jaką w organizmie człowieka pełni proces<br>krzepnięcia krwi<br>0 pkt - za podanie funkcji nieprawidłowej lub za brak odpowiedzi<br>17.b) (0-2)<br>Rozwiązanie:<br>Skaleczenie grozi zakażeniem bakteriami tężca, a podanie surowicy przeciwtężcowej<br>chroni przed ich toksynami/surowica zawiera gotowe przeciwciała, które szybko zaczną<br>zwalczać patogeny.<br>Surowicy nie można podawać doustnie, ponieważ w przewodzie pokarmowym<br>przeciwciała (białkowe) w niej zawarte uległyby strawieniu.<br>Schemat punktowania:<br>2 pkt - za prawidłowe wyjaśnienie, dlaczego w omawianej sytuacji należy podać surowicę<br>przeciwtężcową i wyjaśnienie, dlaczego należy ją podać pozajelitowo<br>1 pkt - za podanie jednego z dwóch prawidłowych wyjaśnień odpowiedzi<br>0 pkt - za podanie wyjaśnienia nieprawidłowego lub za odpowiedź niepoprawną, lub za brak<br>odpowiedzi<br>17.c) (0-1)<br>Rozwiązanie:<br>swoista / nieswoista<br>czynna / bierna<br>naturalna / sztuczna<br>Schemat punktowania:<br>1 pkt - za prawidłowe podkreślenie trzech rodzajów odporności, jakich nabywa się po<br>podaniu surowicy przeciwtężcowej<br>0 pkt - za prawidłowe podkreślenie tylko dwóch albo jednego rodzaju odporności lub za<br>odpowiedź niepoprawną, lub za brak odpowiedzi<br>17.d) (0-1)<br>Rozwiązanie:<br>Szczepiąc się przeciwko tężcowi, co oznacza czynne nabycie swoistej odporności na<br>tężec/wytworzenie przeciwciał i komórek pamięci (które w przypadku ponownego zakażenia<br>ułatwią jego zwalczenie).<br>Schemat punktowania:<br>1 pkt - za prawidłowe wyjaśnienie, w jaki sposób można na przyszłość zabezpieczyć się<br>przeciwko rozwojowi infekcji na skutek potencjalnego zarażenia się tężcem<br>0 pkt - za nieprawidłowe wyjaśnienie lub za brak odpowiedzi</p>","solutions":[]}