{"id":"biologia-2014-grudzien-probna-rozszerzona/zad/18","paper_id":"biologia-2014-grudzien-probna-rozszerzona","number":"18","points":3,"ptype":"open","subject":"biologia","category":"probna","year":2014,"month":"grudzien","level":"rozszerzona","text":"Zadanie 18. (0-3)\nNa początku XX wieku angielscy genetycy przeprowadzili krzyżówkę, dzięki której odkryto\nzjawisko sprzężenia genów. Skrzyżowali odmianę grochu cukrowego o kwiatach fioletowych\ni podłużnych ziarnach pyłku z odmianą o kwiatach czerwonych i okrągłych ziarnach pyłku.\nW pokoleniu F1 uzyskali wyłącznie rośliny o kwiatach fioletowych i podłużnych ziarnach\npyłku, co wskazywało na dominację allelu warunkującego fioletową barwę kwiatów i allelu\nwarunkującego podłużny kształt ziaren pyłku. Jednak wynik krzyżówki roślin z pokolenia F1,\nuzyskany w pokoleniu F2, był różny od oczekiwanego, zgodnego z II prawem Mendla.\nWyniki krzyżówki podwójnych heterozygot z pokolenia F1 przedstawiono w tabeli.\nFenotypy F2 kwiaty fioletowe\ni pyłek podłużny\nkwiaty czerwone\ni pyłek podłużny\nkwiaty fioletowe\ni pyłek okrągły\nkwiaty czerwone\ni pyłek okrągły\nliczba roślin\n4831\n391\n390\n1338\nudział %\n69,5\n5,6\n5,6\n19,3\nNa podstawie: T. A. Brown, Genomy, Warszawa 2001.\na) Zapisz rodzaje fenotypów i ich stosunek liczbowy, który wystąpiłby w pokoleniu F2,\ngdyby geny warunkujące te cechy grochu nie były ze sobą sprzężone.\nb) Odwołując się do genotypów krzyżowanych osobników, wyjaśnij, dlaczego obliczenie\nna podstawie przedstawionych wyników krzyżówki, że odległość między tymi genami\nwynosi 11,2 cM, oparte byłoby na błędnym założeniu.\nc) Przyjmij założenie, że między allelami warunkującymi fioletowy kolor kwiatów\ni podłużny kształt ziaren pyłku istnieje sprzężenie całkowite (odległość bliska 0 cM).\nZapisz krzyżówkę osobników z pokolenia F1 i na podstawie jej wyników określ rozkład\nfenotypów w pokoleniu F2.\nUwaga:\nDo oznaczenia alleli użyj liter:\n A i a - dla alleli warunkujących barwę kwiatów\n B i b - dla alleli warunkujących kształt ziaren pyłku.\nKrzyżówka","answer":null,"answer_text":"Zadanie 18. (0-3)\nWymagania ogólne\nWymagania szczegółowe\nI. Poznanie świata organizmów na różnych\npoziomach organizacji życia.\nZdający […] przedstawia i wyjaśnia procesy\ni zjawiska biologiczne […], wskazuje źródła\nróżnorodności biologicznej i jej reprezentację na\npoziomie genetycznym […].\nVI. 5. Genetyka mendlowska. Zdający:\n1) wyjaśnia i stosuje podstawowe\npojęcia genetyki klasycznej (allel, allel\ndominujący, allel recesywny, locus,\nhomozygota, heterozygota, genotyp,\nfenotyp).\nIV. Poszukiwanie, wykorzystanie i tworzenie\ninformacji.\nZdający odczytuje […] informacje […].\nV. Rozumowanie i argumentacja.\nZdający […] wyjaśnia zależności przyczynowo-\n-skutkowe […].\n2) […] stosuje prawa Mendla.\n3) zapisuje i analizuje krzyżówki […]\ndwugenowe […].\n4) opisuje sprzężenia genów (w tym\nsprzężenia z płcią) i przedstawia\nsposoby ich mapowania\nna chromosomie.\n18.a) (0-1)\nRozwiązanie:\nkwiaty fioletowe i pyłek podłużny: 9\nkwiaty fioletowe i pyłek okrągły: 3\nkwiaty czerwone i pyłek podłużny: 3\nkwiaty czerwone i pyłek okrągły: 1\nSchemat punktowania:\n1 pkt - za poprawne przedstawienie rozkładu fenotypów\n0 pkt - za podanie nieprawidłowego rozkładu fenotypów lub podanie jedynie ich stosunku\nliczbowego bez określenia rodzaju fenotypów, lub za brak odpowiedzi\n18.b) (0-1)\nRozwiązanie:\nObliczenie takie oparte byłoby na błędnym założeniu, ponieważ nie jest to krzyżówka\ntestowa, tylko krzyżówka heterozygot, więc udział procentowy osobników, które są\nrekombinantami, nie odzwierciedla udziału gamet, które powstały po procesie crossing-\nover.\nNie można oprzeć się na takim wyniku, ponieważ po skrzyżowaniu heterozygot osobniki,\nktóre są rekombinantami, występują także wśród posiadających cechy dominujące.\nSchemat punktowania:\n1 pkt - za poprawne uzasadnienie, że wyliczenie, zgodnie z którym, odległość tych genów na\nchromosomie wynosi 11,2 cM, oparte byłoby na błędnym założeniu\n0 pkt - za odpowiedź niepoprawną lub za brak odpowiedzi\n18.c) (0-1)\nRozwiązanie:\n(AB/ab x AB/ab)\nAB\nab\nAB\nAB/AB\nAB/ab\nab\nAB/ab\nab/ab\n3 : 1 - kwiaty fioletowe i pyłek podłużny : kwiaty czerwone i pyłek okrągły\nSchemat punktowania:\n1 pkt - za określenie właściwego stosunku liczbowego fenotypów na podstawie poprawnie\nzapisanej krzyżówki (w krzyżówce może występować inny sposób zapisu gamet, ale\nwidoczne jest, że zdający rozumie, że geny te występują zawsze razem w gamecie)\n0 pkt - za określenie niewłaściwego stosunku liczbowego fenotypów, niezależnie od\nwykonanego zapisu krzyżówki","solution":null,"image":"img/biologia-2014-grudzien-probna-rozszerzona/zad-18.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":16,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":"ocr","solution_source":null,"text_source":"ocr","source_label":"Biologia · Matura próbna · grudzień 2014 (rozszerzona)","subject_label":"Biologia","category_label":"Matura próbna","text_html":"

Zadanie 18. (0-3)
Na początku XX wieku angielscy genetycy przeprowadzili krzyżówkę, dzięki której odkryto
zjawisko sprzężenia genów. Skrzyżowali odmianę grochu cukrowego o kwiatach fioletowych
i podłużnych ziarnach pyłku z odmianą o kwiatach czerwonych i okrągłych ziarnach pyłku.
W pokoleniu F1 uzyskali wyłącznie rośliny o kwiatach fioletowych i podłużnych ziarnach
pyłku, co wskazywało na dominację allelu warunkującego fioletową barwę kwiatów i allelu
warunkującego podłużny kształt ziaren pyłku. Jednak wynik krzyżówki roślin z pokolenia F1,
uzyskany w pokoleniu F2, był różny od oczekiwanego, zgodnego z II prawem Mendla.
Wyniki krzyżówki podwójnych heterozygot z pokolenia F1 przedstawiono w tabeli.
Fenotypy F2 kwiaty fioletowe
i pyłek podłużny
kwiaty czerwone
i pyłek podłużny
kwiaty fioletowe
i pyłek okrągły
kwiaty czerwone
i pyłek okrągły
liczba roślin
4831
391
390
1338
udział %
69,5
5,6
5,6
19,3
Na podstawie: T. A. Brown, Genomy, Warszawa 2001.
a) Zapisz rodzaje fenotypów i ich stosunek liczbowy, który wystąpiłby w pokoleniu F2,
gdyby geny warunkujące te cechy grochu nie były ze sobą sprzężone.
b) Odwołując się do genotypów krzyżowanych osobników, wyjaśnij, dlaczego obliczenie
na podstawie przedstawionych wyników krzyżówki, że odległość między tymi genami
wynosi 11,2 cM, oparte byłoby na błędnym założeniu.
c) Przyjmij założenie, że między allelami warunkującymi fioletowy kolor kwiatów
i podłużny kształt ziaren pyłku istnieje sprzężenie całkowite (odległość bliska 0 cM).
Zapisz krzyżówkę osobników z pokolenia F1 i na podstawie jej wyników określ rozkład
fenotypów w pokoleniu F2.
Uwaga:
Do oznaczenia alleli użyj liter:
 A i a - dla alleli warunkujących barwę kwiatów
 B i b - dla alleli warunkujących kształt ziaren pyłku.
Krzyżówka

","answer_text_html":"

Zadanie 18. (0-3)
Wymagania ogólne
Wymagania szczegółowe
I. Poznanie świata organizmów na różnych
poziomach organizacji życia.
Zdający […] przedstawia i wyjaśnia procesy
i zjawiska biologiczne […], wskazuje źródła
różnorodności biologicznej i jej reprezentację na
poziomie genetycznym […].
VI. 5. Genetyka mendlowska. Zdający:

\n
  1. wyjaśnia i stosuje podstawowe
\n

pojęcia genetyki klasycznej (allel, allel
dominujący, allel recesywny, locus,
homozygota, heterozygota, genotyp,
fenotyp).
IV. Poszukiwanie, wykorzystanie i tworzenie
informacji.
Zdający odczytuje […] informacje […].
V. Rozumowanie i argumentacja.
Zdający […] wyjaśnia zależności przyczynowo-
-skutkowe […].

\n
  1. […] stosuje prawa Mendla.
  2. zapisuje i analizuje krzyżówki […]
\n

dwugenowe […].

\n
  1. opisuje sprzężenia genów (w tym
\n

sprzężenia z płcią) i przedstawia
sposoby ich mapowania
na chromosomie.
18.a) (0-1)
Rozwiązanie:
kwiaty fioletowe i pyłek podłużny: 9
kwiaty fioletowe i pyłek okrągły: 3
kwiaty czerwone i pyłek podłużny: 3
kwiaty czerwone i pyłek okrągły: 1
Schemat punktowania:
1 pkt - za poprawne przedstawienie rozkładu fenotypów
0 pkt - za podanie nieprawidłowego rozkładu fenotypów lub podanie jedynie ich stosunku
liczbowego bez określenia rodzaju fenotypów, lub za brak odpowiedzi
18.b) (0-1)
Rozwiązanie:
Obliczenie takie oparte byłoby na błędnym założeniu, ponieważ nie jest to krzyżówka
testowa, tylko krzyżówka heterozygot, więc udział procentowy osobników, które są
rekombinantami, nie odzwierciedla udziału gamet, które powstały po procesie crossing-
over.
Nie można oprzeć się na takim wyniku, ponieważ po skrzyżowaniu heterozygot osobniki,
które są rekombinantami, występują także wśród posiadających cechy dominujące.
Schemat punktowania:
1 pkt - za poprawne uzasadnienie, że wyliczenie, zgodnie z którym, odległość tych genów na
chromosomie wynosi 11,2 cM, oparte byłoby na błędnym założeniu
0 pkt - za odpowiedź niepoprawną lub za brak odpowiedzi
18.c) (0-1)
Rozwiązanie:
(AB/ab x AB/ab)
AB
ab
AB
AB/AB
AB/ab
ab
AB/ab
ab/ab
3 : 1 - kwiaty fioletowe i pyłek podłużny : kwiaty czerwone i pyłek okrągły
Schemat punktowania:
1 pkt - za określenie właściwego stosunku liczbowego fenotypów na podstawie poprawnie
zapisanej krzyżówki (w krzyżówce może występować inny sposób zapisu gamet, ale
widoczne jest, że zdający rozumie, że geny te występują zawsze razem w gamecie)
0 pkt - za określenie niewłaściwego stosunku liczbowego fenotypów, niezależnie od
wykonanego zapisu krzyżówki

","solutions":[]}