{"id":"biologia-2014-grudzien-probna-rozszerzona/zad/9","paper_id":"biologia-2014-grudzien-probna-rozszerzona","number":"9","points":3,"ptype":"open","subject":"biologia","category":"probna","year":2014,"month":"grudzien","level":"rozszerzona","text":"Zadanie 9. (0-3)\nNa rysunku przedstawiono pełny wzór strukturalny cząsteczki trehalozy, związku\norganicznego powszechnego w przyrodzie. Substancja ta topi się w temperaturze powyżej\n200 ºC, znacznie słabiej niż sacharoza i glukoza rozpuszcza się w wodzie, i w dużo\nmniejszym stopniu od nich pochłania wodę (jest mniej higroskopijna).\nTrehaloza pełni różnorodne funkcje w organizmach roślin i zwierząt. Jest materiałem\nzapasowym, chroni komórki przed zamarznięciem, stabilizuje strukturę białek, wchodzi\nw skład ściany komórkowej bakterii, grzybów i roślin, jest obecna w kutikuli oraz hemolimfie\nowadów. Zbadano, że poziom trehalozy w hemolimfie owadów rośnie po pierwszych\nprzymrozkach.\na) Wśród podanych w nawiasach terminów podkreśl te, które trafnie uzupełniają\nponiższy tekst.\nTrehalozę zaliczamy do (białek / węglowodanów / kwasów nukleinowych). Składa się ona\nz (heksoz / nukleotydów / aminokwasów) połączonych wiązaniem (wodorowym /\npeptydowym / glikozydowym). Pod względem struktury trehaloza jest (monomerem /\ndimerem / polimerem).\nb) Wyjaśnij, dlaczego stężenie trehalozy w hemolimfie może być znacznie wyższe niż\nstężenie glukozy, bez istotnego wpływu na równowagę osmotyczną w organizmie\nowada.\nc) Korzystając z tekstu, wyjaśnij, dlaczego stężenie trehalozy w hemolimfie badanych\nowadów wzrasta po obniżeniu się temperatury otoczenia poniżej 0 ºC.","answer":null,"answer_text":"Zadanie 9. (0-3)\nWymagania ogólne\nWymagania szczegółowe\nI. Poznanie świata organizmów na różnych\npoziomach organizacji życia.\nZdający […] przedstawia i wyjaśnia\nprocesy i zjawiska biologiczne;\nprzedstawia związki między strukturą\na funkcją na różnych poziomach\norganizacji życia.\nIV. Poszukiwanie, wykorzystanie\ni tworzenie informacji.\nZdający odczytuje, selekcjonuje,\nporównuje i przetwarza informacje\npozyskane z różnorodnych źródeł […].\nV. Rozumowanie i argumentacja.\nZdający objaśnia i komentuje informacje,\n[…] wyjaśnia zależności przyczynowo-\nskutkowe, […] formułuje i przedstawia\nopinie związane z omawianymi\nzagadnieniami biologicznymi, dobierając\nracjonalne argumenty […].\nI. Budowa chemiczna organizmów.\n1. Zagadnienia ogólne. Zdający:\n3) przedstawia rodzaje wiązań\ni oddziaływań chemicznych występujące\nw cząsteczkach biologicznych i ich rolę\n4) wyjaśnia znaczenie wody dla\norganizmów, opierając się na jej\nwłaściwościach fizyczno-chemicznych.\n2. Węglowodany. Zdający:\n1) przedstawia budowę i podaje\nwłaściwości węglowodanów; rozróżnia\nmonosacharydy (triozy, pentozy i heksozy),\ndisacharydy i polisacharydy.\nIV. Przegląd różnorodności organizmów.\n11. Zwierzęta bezkręgowe. Zdający:\n9) rozróżnia skorupiaki, pajęczaki, wije\ni owady oraz porównuje środowiska życia,\nbudowę i czynności życiowe tych grup.\n13. Porównanie struktur zwierząt\nodpowiedzialnych za realizację różnych\nczynności życiowych. Zdający:\n10) wyjaśnia rolę płynów ciała krążących\nw ciele zwierzęcia.\n9.a) (0-1)\nRozwiązanie\nTrehalozę zaliczamy do (białek / węglowodanów / kwasów nukleinowych). Składa się ona\nz (heksoz / aminokwasów / nukleotydów) połączonych wiązaniem (wodorowym / peptydowym\n/ glikozydowym). Pod względem struktury trehaloza jest (monomerem / dimerem / polimerem).\nSchemat punktowania:\n1 pkt - za poprawne podkreślenie wszystkich czterech terminów\n0 pkt - za poprawne podkreślenie mniej niż czterech terminów lub za odpowiedź\nniepoprawną, lub za brak odpowiedzi\n8.d) (0-1)\nRozwiązanie:\nUwaga: Podkreślenie więcej niż jednego terminu z danej grupy jest równoznaczne\nz udzieleniem nieprawidłowej odpowiedzi.\n9.b) (0-1)\nRozwiązanie:\nW odróżnieniu od glukozy, trehaloza jest związkiem słabo absorbującym wodę, dlatego\nowady mogą tolerować wysokie stężenie tej substancji w hemolimfie, bez odwodnienia\ntkanek/zaburzenia\nrównowagi\nosmotycznej/gromadzenia\nnadmiernej\nilości\nwody\nw organizmie.\nSchemat punktowania:\n1 pkt - za podanie wyjaśnienia odnoszącego się do słabych właściwości higroskopijnych\ntrehalozy, w porównaniu z glukozą, i do niezakłócania równowagi osmotycznej\norganizmu\n0 pkt - za nieprawidłowe wyjaśnienie lub za jego brak\n9.c) (0-1)\nRozwiązanie:\nPoziom trehalozy wzrasta, ponieważ jej wysokie stężenie chroni owady przed\nzamarzaniem/chroni tkanki przed wnikaniem wody i zamarzaniem (jej w tkankach).\nSchemat punktowania\n1 pkt - za podanie poprawnego wyjaśnienia odnoszącego się do właściwości\nkrioprotekcyjnych trehalozy oraz do zapobiegania zamarzaniu tkanek\n0 pkt - za nieprawidłowe wyjaśnienie lub za jego brak","solution":null,"image":"img/biologia-2014-grudzien-probna-rozszerzona/zad-9.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":8,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":"ocr","solution_source":null,"text_source":"ocr","source_label":"Biologia · Matura próbna · grudzień 2014 (rozszerzona)","subject_label":"Biologia","category_label":"Matura próbna","text_html":"<p>Zadanie 9. (0-3)<br>Na rysunku przedstawiono pełny wzór strukturalny cząsteczki trehalozy, związku<br>organicznego powszechnego w przyrodzie. Substancja ta topi się w temperaturze powyżej<br>200 ºC, znacznie słabiej niż sacharoza i glukoza rozpuszcza się w wodzie, i w dużo<br>mniejszym stopniu od nich pochłania wodę (jest mniej higroskopijna).<br>Trehaloza pełni różnorodne funkcje w organizmach roślin i zwierząt. Jest materiałem<br>zapasowym, chroni komórki przed zamarznięciem, stabilizuje strukturę białek, wchodzi<br>w skład ściany komórkowej bakterii, grzybów i roślin, jest obecna w kutikuli oraz hemolimfie<br>owadów. Zbadano, że poziom trehalozy w hemolimfie owadów rośnie po pierwszych<br>przymrozkach.<br>a) Wśród podanych w nawiasach terminów podkreśl te, które trafnie uzupełniają<br>poniższy tekst.<br>Trehalozę zaliczamy do (białek / węglowodanów / kwasów nukleinowych). Składa się ona<br>z (heksoz / nukleotydów / aminokwasów) połączonych wiązaniem (wodorowym /<br>peptydowym / glikozydowym). Pod względem struktury trehaloza jest (monomerem /<br>dimerem / polimerem).<br>b) Wyjaśnij, dlaczego stężenie trehalozy w hemolimfie może być znacznie wyższe niż<br>stężenie glukozy, bez istotnego wpływu na równowagę osmotyczną w organizmie<br>owada.<br>c) Korzystając z tekstu, wyjaśnij, dlaczego stężenie trehalozy w hemolimfie badanych<br>owadów wzrasta po obniżeniu się temperatury otoczenia poniżej 0 ºC.</p>","answer_text_html":"<p>Zadanie 9. (0-3)<br>Wymagania ogólne<br>Wymagania szczegółowe<br>I. Poznanie świata organizmów na różnych<br>poziomach organizacji życia.<br>Zdający […] przedstawia i wyjaśnia<br>procesy i zjawiska biologiczne;<br>przedstawia związki między strukturą<br>a funkcją na różnych poziomach<br>organizacji życia.<br>IV. Poszukiwanie, wykorzystanie<br>i tworzenie informacji.<br>Zdający odczytuje, selekcjonuje,<br>porównuje i przetwarza informacje<br>pozyskane z różnorodnych źródeł […].<br>V. Rozumowanie i argumentacja.<br>Zdający objaśnia i komentuje informacje,<br>[…] wyjaśnia zależności przyczynowo-<br>skutkowe, […] formułuje i przedstawia<br>opinie związane z omawianymi<br>zagadnieniami biologicznymi, dobierając<br>racjonalne argumenty […].<br>I. Budowa chemiczna organizmów.</p>\n<ol><li>Zagadnienia ogólne. Zdający:</li><li>przedstawia rodzaje wiązań</li></ol>\n<p>i oddziaływań chemicznych występujące<br>w cząsteczkach biologicznych i ich rolę</p>\n<ol><li>wyjaśnia znaczenie wody dla</li></ol>\n<p>organizmów, opierając się na jej<br>właściwościach fizyczno-chemicznych.</p>\n<ol><li>Węglowodany. Zdający:</li><li>przedstawia budowę i podaje</li></ol>\n<p>właściwości węglowodanów; rozróżnia<br>monosacharydy (triozy, pentozy i heksozy),<br>disacharydy i polisacharydy.<br>IV. Przegląd różnorodności organizmów.</p>\n<ol><li>Zwierzęta bezkręgowe. Zdający:</li><li>rozróżnia skorupiaki, pajęczaki, wije</li></ol>\n<p>i owady oraz porównuje środowiska życia,<br>budowę i czynności życiowe tych grup.</p>\n<ol><li>Porównanie struktur zwierząt</li></ol>\n<p>odpowiedzialnych za realizację różnych<br>czynności życiowych. Zdający:</p>\n<ol><li>wyjaśnia rolę płynów ciała krążących</li></ol>\n<p>w ciele zwierzęcia.<br>9.a) (0-1)<br>Rozwiązanie<br>Trehalozę zaliczamy do (białek / węglowodanów / kwasów nukleinowych). Składa się ona<br>z (heksoz / aminokwasów / nukleotydów) połączonych wiązaniem (wodorowym / peptydowym<br>/ glikozydowym). Pod względem struktury trehaloza jest (monomerem / dimerem / polimerem).<br>Schemat punktowania:<br>1 pkt - za poprawne podkreślenie wszystkich czterech terminów<br>0 pkt - za poprawne podkreślenie mniej niż czterech terminów lub za odpowiedź<br>niepoprawną, lub za brak odpowiedzi<br>8.d) (0-1)<br>Rozwiązanie:<br>Uwaga: Podkreślenie więcej niż jednego terminu z danej grupy jest równoznaczne<br>z udzieleniem nieprawidłowej odpowiedzi.<br>9.b) (0-1)<br>Rozwiązanie:<br>W odróżnieniu od glukozy, trehaloza jest związkiem słabo absorbującym wodę, dlatego<br>owady mogą tolerować wysokie stężenie tej substancji w hemolimfie, bez odwodnienia<br>tkanek/zaburzenia<br>równowagi<br>osmotycznej/gromadzenia<br>nadmiernej<br>ilości<br>wody<br>w organizmie.<br>Schemat punktowania:<br>1 pkt - za podanie wyjaśnienia odnoszącego się do słabych właściwości higroskopijnych<br>trehalozy, w porównaniu z glukozą, i do niezakłócania równowagi osmotycznej<br>organizmu<br>0 pkt - za nieprawidłowe wyjaśnienie lub za jego brak<br>9.c) (0-1)<br>Rozwiązanie:<br>Poziom trehalozy wzrasta, ponieważ jej wysokie stężenie chroni owady przed<br>zamarzaniem/chroni tkanki przed wnikaniem wody i zamarzaniem (jej w tkankach).<br>Schemat punktowania<br>1 pkt - za podanie poprawnego wyjaśnienia odnoszącego się do właściwości<br>krioprotekcyjnych trehalozy oraz do zapobiegania zamarzaniu tkanek<br>0 pkt - za nieprawidłowe wyjaśnienie lub za jego brak</p>","solutions":[]}