{"id":"biologia-2014-maj-matura-podstawowa/zad/19","paper_id":"biologia-2014-maj-matura-podstawowa","number":"19","points":2,"ptype":"open","subject":"biologia","category":"matura","year":2014,"month":"maj","level":"podstawowa","text":"Zadanie 19. (2 pkt)\nTłuszcze, które są nierozpuszczalne w wodzie, krążą we krwi człowieka w postaci związanej\nz białkami jako lipoproteiny. Do najważniejszych lipoprotein biorących udział w transporcie\ncholesterolu w naszym organizmie należą lipoproteiny o wysokiej gęstości (HDL), określane\nmianem „dobrego cholesterolu”, i lipoproteiny o niskiej gęstości (LDL), zwane „złym\ncholesterolem”.\nNa schemacie przedstawiono dwa modele (X i Y) lipoprotein transportujących cholesterol\nw obwodowych naczyniach krwionośnych.\na) Określ, który z przedstawionych na schemacie modeli lipoprotein (X czy Y), jest\nilustracją HDL. Odpowiedź uzasadnij.\nb) Podaj przykład zalecenia dotyczącego sposobu odżywiania się dla osoby, u której\nstwierdzono podwyższony poziom LDL i zbyt niski poziom HDL we krwi.\nWypełnia\negzaminator\nNr zadania\n16.\n17.\n18.\n19.a\n19.b\nMaks. liczba pkt\n1\n1\n3\n1\n1\nUzyskana liczba pkt\nPoziom podstawowy\n10","answer":null,"answer_text":"Zadanie 19. (0-2)\na) (0-1)\nKorzystanie z informacji\nRozpoznanie na schemacie frakcji lipoprotein HDL\ni jej uzasadnienie (II.1a, I.3c.11)\nPrzykłady poprawnej odpowiedzi:\nX - ponieważ lipoproteiny HDL\n\nzabierają cząsteczki cholesterolu z naczyń krwionośnych/krwi.\n\nzapobiegają osadzaniu się cholesterolu w ściankach naczyń krwionośnych/tętnic.\n1 p. - za prawidłowy wybór frakcji lipoprotein HDL wraz z uzasadnieniem odnoszącym się\ndo zabierania/usuwania cząsteczek cholesterolu lub zapobiegania osadzaniu się\ncholesterolu w naczyniach krwionośnych\n0 p. - za odpowiedź niepełną, zawierającą tylko wybór frakcji bez uzasadnienia lub\nz uzasadnieniem niepoprawnym, lub odpowiedź niepoprawną, lub brak odpowiedzi\nRozwiązania zadań i schemat punktowania - poziom podstawowy\n10\nb) (0-1)\nTworzenie informacji\nPlanowanie działania na rzecz własnego zdrowia -\nsformułowanie zalecenia dotyczącego odżywiania się osób\nz wysokim poziomem LDL we krwi (III.1b, I.3c.11)\nPrzykłady poprawnej odpowiedzi:\nNależy:\n zwiększyć spożycie pokarmów dostarczających tłuszczów nienasyconych (np. mięso\ntłustych ryb, oleje roślinne).\n ograniczyć spożywanie tłuszczów pochodzenia zwierzęcego/tłuszczów nasyconych\n(masło, smalec, tłuste mięso).\n ograniczyć spożywanie cukrów prostych.\n zwiększyć spożycie produktów bogatych w sterole i stanole roślinne (i koloidalny błonnik\npokarmowy)\n1 p. - za podanie właściwego przykładu zalecenia dietetycznego związanego ze sposobem\nodżywiania dla osoby ze stwierdzonym wysokim poziomem LDL we krwi\n0 p. - za odpowiedź niepoprawną lub odpowiedź zbyt ogólną, np. zmniejszyć spożycie\ntłuszczów, lub brak odpowiedzi","solution":null,"image":"img/biologia-2014-maj-matura-podstawowa/zad-19.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":9,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":"ocr","solution_source":null,"text_source":"ocr","source_label":"Biologia · Matura · maj 2014 (podstawowa)","subject_label":"Biologia","category_label":"Matura","text_html":"<p>Zadanie 19. (2 pkt)<br>Tłuszcze, które są nierozpuszczalne w wodzie, krążą we krwi człowieka w postaci związanej<br>z białkami jako lipoproteiny. Do najważniejszych lipoprotein biorących udział w transporcie<br>cholesterolu w naszym organizmie należą lipoproteiny o wysokiej gęstości (HDL), określane<br>mianem „dobrego cholesterolu”, i lipoproteiny o niskiej gęstości (LDL), zwane „złym<br>cholesterolem”.<br>Na schemacie przedstawiono dwa modele (X i Y) lipoprotein transportujących cholesterol<br>w obwodowych naczyniach krwionośnych.<br>a) Określ, który z przedstawionych na schemacie modeli lipoprotein (X czy Y), jest<br>ilustracją HDL. Odpowiedź uzasadnij.<br>b) Podaj przykład zalecenia dotyczącego sposobu odżywiania się dla osoby, u której<br>stwierdzono podwyższony poziom LDL i zbyt niski poziom HDL we krwi.<br>Wypełnia<br>egzaminator<br>Nr zadania<br>16.<br>17.<br>18.<br>19.a<br>19.b<br>Maks. liczba pkt<br>1<br>1<br>3<br>1<br>1<br>Uzyskana liczba pkt<br>Poziom podstawowy<br>10</p>","answer_text_html":"<p>Zadanie 19. (0-2)<br>a) (0-1)<br>Korzystanie z informacji<br>Rozpoznanie na schemacie frakcji lipoprotein HDL<br>i jej uzasadnienie (II.1a, I.3c.11)<br>Przykłady poprawnej odpowiedzi:<br>X - ponieważ lipoproteiny HDL<br><br>zabierają cząsteczki cholesterolu z naczyń krwionośnych/krwi.<br><br>zapobiegają osadzaniu się cholesterolu w ściankach naczyń krwionośnych/tętnic.<br>1 p. - za prawidłowy wybór frakcji lipoprotein HDL wraz z uzasadnieniem odnoszącym się<br>do zabierania/usuwania cząsteczek cholesterolu lub zapobiegania osadzaniu się<br>cholesterolu w naczyniach krwionośnych<br>0 p. - za odpowiedź niepełną, zawierającą tylko wybór frakcji bez uzasadnienia lub<br>z uzasadnieniem niepoprawnym, lub odpowiedź niepoprawną, lub brak odpowiedzi<br>Rozwiązania zadań i schemat punktowania - poziom podstawowy<br>10<br>b) (0-1)<br>Tworzenie informacji<br>Planowanie działania na rzecz własnego zdrowia -<br>sformułowanie zalecenia dotyczącego odżywiania się osób<br>z wysokim poziomem LDL we krwi (III.1b, I.3c.11)<br>Przykłady poprawnej odpowiedzi:<br>Należy:<br> zwiększyć spożycie pokarmów dostarczających tłuszczów nienasyconych (np. mięso<br>tłustych ryb, oleje roślinne).<br> ograniczyć spożywanie tłuszczów pochodzenia zwierzęcego/tłuszczów nasyconych<br>(masło, smalec, tłuste mięso).<br> ograniczyć spożywanie cukrów prostych.<br> zwiększyć spożycie produktów bogatych w sterole i stanole roślinne (i koloidalny błonnik<br>pokarmowy)<br>1 p. - za podanie właściwego przykładu zalecenia dietetycznego związanego ze sposobem<br>odżywiania dla osoby ze stwierdzonym wysokim poziomem LDL we krwi<br>0 p. - za odpowiedź niepoprawną lub odpowiedź zbyt ogólną, np. zmniejszyć spożycie<br>tłuszczów, lub brak odpowiedzi</p>","solutions":[]}