{"id":"biologia-2014-maj-matura-rozszerzona/zad/11","paper_id":"biologia-2014-maj-matura-rozszerzona","number":"11","points":2,"ptype":"closed","subject":"biologia","category":"matura","year":2014,"month":"maj","level":"rozszerzona","text":"Zadanie 11. (2 pkt)\nWarunki\nwysokogórskie,\ncharakteryzujące\nsię\nszczególnie\nniskim\nciśnieniem\natmosferycznym i obniżonym ciśnieniem parcjalnym tlenu, są przyczyną występowania\ntzw. „górskiego typu adaptacyjnego” u ludzi stale mieszkających na tych obszarach.\nWystępują u tych osób charakterystyczne cechy morfologiczno-fizjologiczne, których\nprzykłady zamieszczono poniżej.\nCechy adaptacyjne ludzi żyjących w warunkach wysokogórskich w porównaniu z cechami\nludzi mieszkających na nizinach to:\nA. większy udział szpiku czerwonego w kościach,\nB. większe stężenie hemoglobiny w erytrocytach,\nC. zwiększona częstotliwość oddechów,\nD. większa pojemność płuc,\nE. szybsze tętno.\nNa podstawie: Biologia. Podręcznik dla studentów medycyny, pod red. W. N. Jarygina, Warszawa 1991.\nSpośród wymienionych cech (A-E) wybierz jedną związaną z funkcjonowaniem układu\nkrwionośnego i jedną związaną z funkcjonowaniem układu oddechowego. Uzasadnij\nznaczenie adaptacyjne każdej z tych cech do życia ludzi w warunkach wysokogórskich.\n1\n2","answer":null,"answer_text":"Zadanie 11. (0-2)\nWiadomości i rozumienie\nWyjaśnienie, na przykładzie układu oddechowego oraz\nkrwionośnego, znaczenia adaptacyjnego cech morfologiczno-\nfizjologicznych ludzi żyjących w warunkach wysokogórskich\n(I.2a.2, I.3b.2)\nPrzykłady poprawnych odpowiedzi:\nUkład krwionośny:\nA. Większy udział szpiku czerwonego w kościach wpływa na wytwarzanie większej ilości\nerytrocytów, co umożliwia przenoszenie większej ilości tlenu (w warunkach niskiego\nciśnienia parcjalnego tlenu w powietrzu).\nB. Większe stężenie hemoglobiny w erytrocytach umożliwia transport do komórek większej\nilości tlenu.\nE. Szybsze tętno powoduje szybsze krążenie krwi w organizmie i szybsze dostarczanie tlenu\ndo komórek ciała.\nUkład oddechowy:\nC. Zwiększona częstotliwość oddechów umożliwia bardziej efektywną wymianę gazową\nw płucach i dostarczenie większej ilości tlenu do krwi / lepsze dotlenienie organizmu.\nD. Większa pojemność płuc umożliwia pobranie większej ilości powietrza i efektywniejszą\nwymianę gazową w płucach (w warunkach niskiego ciśnienia parcjalnego tlenu\nw powietrzu).\nRozwiązania zadań i schemat punktowania - poziom rozszerzony\n7\n2 p. - za poprawny wybór dwóch cech - jednej odnoszącej się do układu oddechowego\ni drugiej, odnoszącej się do układu krwionośnego - wraz z poprawnym uzasadnieniem\nkażdej z nich\n1 p. - za poprawny wybór jednej cechy odnoszącej się do układu oddechowego lub jednej\ncechy odnoszącej się do układu krwionośnego wraz z poprawnym uzasadnieniem, lub\nwybór dwóch cech odnoszących się do tego samego układu wraz z ich uzasadnieniem\n0 p. - za odpowiedź niepełną, np. wybór tylko cechy bez uzasadnienia lub z uzasadnieniem\nniepoprawnym, lub odpowiedź niepoprawną merytorycznie, np. odnoszącą się do\nmniejszej zawartości tlenu w powietrzu górskim, lub brak odpowiedzi","solution":null,"image":"img/biologia-2014-maj-matura-rozszerzona/zad-11.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":6,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":"ocr","solution_source":null,"text_source":"ocr","source_label":"Biologia · Matura · maj 2014 (rozszerzona)","subject_label":"Biologia","category_label":"Matura","text_html":"<p>Zadanie 11. (2 pkt)<br>Warunki<br>wysokogórskie,<br>charakteryzujące<br>się<br>szczególnie<br>niskim<br>ciśnieniem<br>atmosferycznym i obniżonym ciśnieniem parcjalnym tlenu, są przyczyną występowania<br>tzw. „górskiego typu adaptacyjnego” u ludzi stale mieszkających na tych obszarach.<br>Występują u tych osób charakterystyczne cechy morfologiczno-fizjologiczne, których<br>przykłady zamieszczono poniżej.<br>Cechy adaptacyjne ludzi żyjących w warunkach wysokogórskich w porównaniu z cechami<br>ludzi mieszkających na nizinach to:<br>A. większy udział szpiku czerwonego w kościach,<br>B. większe stężenie hemoglobiny w erytrocytach,<br>C. zwiększona częstotliwość oddechów,<br>D. większa pojemność płuc,<br>E. szybsze tętno.<br>Na podstawie: Biologia. Podręcznik dla studentów medycyny, pod red. W. N. Jarygina, Warszawa 1991.<br>Spośród wymienionych cech (A-E) wybierz jedną związaną z funkcjonowaniem układu<br>krwionośnego i jedną związaną z funkcjonowaniem układu oddechowego. Uzasadnij<br>znaczenie adaptacyjne każdej z tych cech do życia ludzi w warunkach wysokogórskich.<br>1<br>2</p>","answer_text_html":"<p>Zadanie 11. (0-2)<br>Wiadomości i rozumienie<br>Wyjaśnienie, na przykładzie układu oddechowego oraz<br>krwionośnego, znaczenia adaptacyjnego cech morfologiczno-<br>fizjologicznych ludzi żyjących w warunkach wysokogórskich<br>(I.2a.2, I.3b.2)<br>Przykłady poprawnych odpowiedzi:<br>Układ krwionośny:<br>A. Większy udział szpiku czerwonego w kościach wpływa na wytwarzanie większej ilości<br>erytrocytów, co umożliwia przenoszenie większej ilości tlenu (w warunkach niskiego<br>ciśnienia parcjalnego tlenu w powietrzu).<br>B. Większe stężenie hemoglobiny w erytrocytach umożliwia transport do komórek większej<br>ilości tlenu.<br>E. Szybsze tętno powoduje szybsze krążenie krwi w organizmie i szybsze dostarczanie tlenu<br>do komórek ciała.<br>Układ oddechowy:<br>C. Zwiększona częstotliwość oddechów umożliwia bardziej efektywną wymianę gazową<br>w płucach i dostarczenie większej ilości tlenu do krwi / lepsze dotlenienie organizmu.<br>D. Większa pojemność płuc umożliwia pobranie większej ilości powietrza i efektywniejszą<br>wymianę gazową w płucach (w warunkach niskiego ciśnienia parcjalnego tlenu<br>w powietrzu).<br>Rozwiązania zadań i schemat punktowania - poziom rozszerzony<br>7<br>2 p. - za poprawny wybór dwóch cech - jednej odnoszącej się do układu oddechowego<br>i drugiej, odnoszącej się do układu krwionośnego - wraz z poprawnym uzasadnieniem<br>każdej z nich<br>1 p. - za poprawny wybór jednej cechy odnoszącej się do układu oddechowego lub jednej<br>cechy odnoszącej się do układu krwionośnego wraz z poprawnym uzasadnieniem, lub<br>wybór dwóch cech odnoszących się do tego samego układu wraz z ich uzasadnieniem<br>0 p. - za odpowiedź niepełną, np. wybór tylko cechy bez uzasadnienia lub z uzasadnieniem<br>niepoprawnym, lub odpowiedź niepoprawną merytorycznie, np. odnoszącą się do<br>mniejszej zawartości tlenu w powietrzu górskim, lub brak odpowiedzi</p>","solutions":[]}