{"id":"biologia-2015-maj-matura-rozszerzona/zad/13","paper_id":"biologia-2015-maj-matura-rozszerzona","number":"13","points":1,"ptype":"closed","subject":"biologia","category":"matura","year":2015,"month":"maj","level":"rozszerzona","text":"Zadanie 13. (0-1)\nU niektórych osób dochodzi do zaburzeń w wydzielaniu kortyzolu, który jest wytwarzany\nz cholesterolu w korze nadnerczy. Przed rozpoczęciem leczenia pacjenta ważne jest ustalenie,\nczy niedobór kortyzolu spowodowany jest niedoczynnością przysadki w zakresie produkcji\nACTH (kortykotropiny), czy też przyczyną jest uszkodzenie komórek kory nadnerczy. W tym\ncelu przeprowadza się specjalny test z metyraponem - inhibitorem enzymu, odpowiedzialnego\nza ostatni etap produkcji kortyzolu z cholesterolu.\nOznacza się u pacjenta poziom ACTH i 11-deoksykortyzolu, następnie podaje się metyrapon,\ni po określonym czasie znów oznacza się poziom obu substancji.\nNa schemacie przedstawiono regulację wydzielania kortyzolu oraz miejsce działania\nmetyraponu.\nNa podstawie: Diagnostyka czynnościowa człowieka, pod red. W.Z. Traczyka, Warszawa 1999.\nZaznacz poprawne dokończenie zdania.\nPo podaniu metyraponu u pacjentów z niedoczynnością kortykotropową przysadki\nA. poziom ACTH i poziom 11-deoksykortyzolu znacznie wzrastają.\nB. poziom ACTH i poziom 11-deoksykortyzolu pozostają bez zmian.\nC. poziom ACTH pozostaje bez zmian, a poziom 11-deoksykortyzolu spada.\nD. poziom ACTH wzrasta, a poziom 11-deoksykortyzolu pozostaje bez zmian.\nWypełnia\negzaminator\nNr zadania\n11.1.\n11.2.\n12.1.\n12.2.\n13.\nMaks. liczba pkt\n1\n1\n1\n1\n1\nUzyskana liczba pkt\nMBI_1R","answer":"B","answer_text":null,"solution":"## Poprawna odpowiedz\n\n**B** - poziom ACTH i poziom 11-deoksykortyzolu pozostaja bez zmian.\n\n> U pacjenta z niedoczynnoscia kortykotropowa przysadki przysadka nie jest zdolna do zwiekszenia wydzielania ACTH w odpowiedzi na spadek kortyzolu wywolany metyraponem. Bez wzrostu ACTH nadnercza nie sa silniej pobudzane, wiec 11-deoksykortyzol takze sie nie kumuluje.\n\n## Sposob 1 - Mechanizm osi podwzgorze-przysadka-nadnercze (HPA)\n\n**Stan wyjsciowy:** w niedoczynnosci kortykotropowej przysadka wydziela za malo ACTH (to jest przyczyna choroby). Nadnercza sa zdrowe, ale slabo pobudzane.\n\n**Po podaniu metyraponu:**\n1. Metyrapon blokuje enzym przeksztalcajacy 11-deoksykortyzol w kortyzol -> kortyzol spada.\n2. U osoby zdrowej spadek kortyzolu oslabilby ujemne sprzezenie zwrotne -> przysadka zwiekszylaby wydzielanie ACTH -> wzrost 11-deoksykortyzolu.\n3. Ale tu przysadka jest niezdolna do zwiekszenia ACTH (niedoczynnosc kortykotropowa).\n4. Brak wzrostu ACTH -> nadnercza nie sa silniej stymulowane -> 11-deoksykortyzol NIE wzrasta.\n\n**Wniosek:** ACTH bez zmian, 11-deoksykortyzol bez zmian -> odpowiedz **B**.\n\n## Sposob 2 - Kontrast diagnostyczny\n\nTest metyraponowy odroznia niedoczynnosc przysadki od uszkodzenia nadnerczy:\n- **Niedoczynnosc przysadki:** ACTH nie wzrasta (przysadka chora) -> 11-deoksykortyzol nie wzrasta. To opisany przypadek -> odpowiedz B.\n- **Uszkodzenie nadnerczy:** ACTH wzrasta (przysadka zdrowa reaguje), ale 11-deoksykortyzol i tak nie wzrasta (nadnercza nie produkuja).\n\n## Schemat oceniania CKE\n\n**1 pkt** - za zaznaczenie wylacznie odpowiedzi B.\n\n**0 pkt** - za kazde inne rozwiazanie lub za brak odpowiedzi.\n\n## Typowe pulapki\n\n> Uwaga: bledem jest zalozenie, ze przysadka odpowie wzrostem ACTH - w niedoczynnosci kortykotropowej wlasnie ta odpowiedz jest niemozliwa.\n\n> Uwaga: bez wzrostu ACTH nie ma silniejszej stymulacji nadnerczy, wiec 11-deoksykortyzol takze pozostaje bez zmian - oba parametry sie nie zmieniaja (odpowiedz B, nie D).","image":"img/biologia-2015-maj-matura-rozszerzona/zad-13.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":13,"source":"maturazai","answer_source":"maturazai","answer_text_source":null,"solution_source":"maturazai","text_source":"ocr","source_label":"Biologia · Matura · maj 2015 (rozszerzona)","subject_label":"Biologia","category_label":"Matura","text_html":"

Zadanie 13. (0-1)
U niektórych osób dochodzi do zaburzeń w wydzielaniu kortyzolu, który jest wytwarzany
z cholesterolu w korze nadnerczy. Przed rozpoczęciem leczenia pacjenta ważne jest ustalenie,
czy niedobór kortyzolu spowodowany jest niedoczynnością przysadki w zakresie produkcji
ACTH (kortykotropiny), czy też przyczyną jest uszkodzenie komórek kory nadnerczy. W tym
celu przeprowadza się specjalny test z metyraponem - inhibitorem enzymu, odpowiedzialnego
za ostatni etap produkcji kortyzolu z cholesterolu.
Oznacza się u pacjenta poziom ACTH i 11-deoksykortyzolu, następnie podaje się metyrapon,
i po określonym czasie znów oznacza się poziom obu substancji.
Na schemacie przedstawiono regulację wydzielania kortyzolu oraz miejsce działania
metyraponu.
Na podstawie: Diagnostyka czynnościowa człowieka, pod red. W.Z. Traczyka, Warszawa 1999.
Zaznacz poprawne dokończenie zdania.
Po podaniu metyraponu u pacjentów z niedoczynnością kortykotropową przysadki
A. poziom ACTH i poziom 11-deoksykortyzolu znacznie wzrastają.
B. poziom ACTH i poziom 11-deoksykortyzolu pozostają bez zmian.
C. poziom ACTH pozostaje bez zmian, a poziom 11-deoksykortyzolu spada.
D. poziom ACTH wzrasta, a poziom 11-deoksykortyzolu pozostaje bez zmian.
Wypełnia
egzaminator
Nr zadania
11.1.
11.2.
12.1.
12.2.
13.
Maks. liczba pkt
1
1
1
1
1
Uzyskana liczba pkt
MBI_1R

","solutions":[{"source":"maturazai","label":"maturazai.pl (AI)","kind":"text","html":"

Poprawna odpowiedz

\n

B - poziom ACTH i poziom 11-deoksykortyzolu pozostaja bez zmian.

\n
U pacjenta z niedoczynnoscia kortykotropowa przysadki przysadka nie jest zdolna do zwiekszenia wydzielania ACTH w odpowiedzi na spadek kortyzolu wywolany metyraponem. Bez wzrostu ACTH nadnercza nie sa silniej pobudzane, wiec 11-deoksykortyzol takze sie nie kumuluje.
\n

Sposob 1 - Mechanizm osi podwzgorze-przysadka-nadnercze (HPA)

\n

Stan wyjsciowy: w niedoczynnosci kortykotropowej przysadka wydziela za malo ACTH (to jest przyczyna choroby). Nadnercza sa zdrowe, ale slabo pobudzane.

\n

Po podaniu metyraponu:

\n
  1. Metyrapon blokuje enzym przeksztalcajacy 11-deoksykortyzol w kortyzol -> kortyzol spada.
  2. U osoby zdrowej spadek kortyzolu oslabilby ujemne sprzezenie zwrotne -> przysadka zwiekszylaby wydzielanie ACTH -> wzrost 11-deoksykortyzolu.
  3. Ale tu przysadka jest niezdolna do zwiekszenia ACTH (niedoczynnosc kortykotropowa).
  4. Brak wzrostu ACTH -> nadnercza nie sa silniej stymulowane -> 11-deoksykortyzol NIE wzrasta.
\n

Wniosek: ACTH bez zmian, 11-deoksykortyzol bez zmian -> odpowiedz B.

\n

Sposob 2 - Kontrast diagnostyczny

\n

Test metyraponowy odroznia niedoczynnosc przysadki od uszkodzenia nadnerczy:

\n\n

Schemat oceniania CKE

\n

1 pkt - za zaznaczenie wylacznie odpowiedzi B.

\n

0 pkt - za kazde inne rozwiazanie lub za brak odpowiedzi.

\n

Typowe pulapki

\n
Uwaga: bledem jest zalozenie, ze przysadka odpowie wzrostem ACTH - w niedoczynnosci kortykotropowej wlasnie ta odpowiedz jest niemozliwa.
\n
Uwaga: bez wzrostu ACTH nie ma silniejszej stymulacji nadnerczy, wiec 11-deoksykortyzol takze pozostaje bez zmian - oba parametry sie nie zmieniaja (odpowiedz B, nie D).
"}]}