{"id":"biologia-2015-maj-matura-rozszerzona/zad/18.2","paper_id":"biologia-2015-maj-matura-rozszerzona","number":"18.2","points":2,"ptype":"open","subject":"biologia","category":"matura","year":2015,"month":"maj","level":"rozszerzona","text":"Zadanie 18.2. (0-2)\nWykonaj krzyżówkę genetyczną (szachownicę Punnetta) i na jej podstawie określ\nfenotypy pokolenia drugiego (F2) powstałego po skrzyżowaniu roślin o genotypach\nAaBb. Podaj, w jakim stosunku liczbowym występują fenotypy w pokoleniu F2.\nFenotypy w pokoleniu F2:\nStosunek liczbowy fenotypów F2:","answer":null,"answer_text":"18.2. (0-2)\nRozwiązanie\nAB\nAb\naB\nab\nAB\nAABB\nAABb\nAaBB\nAaBb\nAb\nAABb\nAAbb\nAaBb\nAabb\naB\nAaBB\nAaBb\naaBB\naaBb\nab\nAaBb\nAabb\naaBb\naabb\nFenotypy F2:\nkwiaty różowe : kwiaty białe\nStosunek fenotypów:\n9 : 7\nlub\nFenotypy F2:\nkwiaty białe : kwiaty różowe\nStosunek fenotypów:\n7 : 9\nSchemat punktowania\n2 p. - za poprawne wykonanie krzyżówki i za poprawne określenie fenotypów oraz podanie\nich stosunku liczbowego.\n1 p. - za poprawne wykonanie krzyżówki przy błędnym określeniu fenotypów i/lub błędnym\npodaniu stosunku liczbowego fenotypów.\n0 p. - za odpowiedź niespełniającą powyższych wymagań lub za brak odpowiedzi.","solution":"## Poprawna odpowiedz\n\n**Dwa fenotypy** w stosunku **kwiaty rozowe : kwiaty biale = 9 : 7**\n\n- 9/16 - rosliny o kwiatach rozowych (genotyp A_B_, obecne oba funkcjonalne enzymy)\n- 7/16 - rosliny o kwiatach bialych (A_bb + aaB_ + aabb, brak co najmniej jednego enzymu)\n\n> To zadanie dotyczy groszku pachnacego - klasycznego przykladu **epistazy komplementarnej**. Do wytworzenia rozowego barwnika potrzebne sa produkty DWOCH genow (A i B). Brak ktoregokolwiek funkcjonalnego enzymu daje kwiaty biale - stad stosunek 9 : 7, a nie 9 : 3 : 3 : 1.\n\n## Sposob 1 - Szachownica Punnetta AaBb x AaBb\n\nKazdy rodzic wytwarza 4 typy gamet: AB, Ab, aB, ab.\n\n| | AB | Ab | aB | ab |\n| **AB** | AABB | AABb | AaBB | AaBb |\n| **Ab** | AABb | AAbb | AaBb | Aabb |\n| **aB** | AaBB | AaBb | aaBB | aaBb |\n| **ab** | AaBb | Aabb | aaBb | aabb |\n\n**Grupowanie wedlug fenotypu (epistaza komplementarna):**\n\n| Fenotyp | Genotypy | Liczba pol | Ulamek |\n| **rozowe** (A_B_) | AABB, AABb x2, AaBB x2, AaBb x4 | 9 | 9/16 |\n| **biale** (A_bb) | AAbb, Aabb x2 | 3 | 3/16 |\n| **biale** (aaB_) | aaBB, aaBb x2 | 3 | 3/16 |\n| **biale** (aabb) | aabb | 1 | 1/16 |\n\nRozowe = 9/16; biale = 3/16 + 3/16 + 1/16 = **7/16**.\n\n**Stosunek fenotypow: rozowe : biale = 9 : 7.**\n\n## Sposob 2 - Dlaczego 9 : 7, a nie 9 : 3 : 3 : 1\n\nW zwyklej dihybrydzie z dwiema niezaleznymi cechami otrzymalibysmy 9 : 3 : 3 : 1 (cztery fenotypy). Tutaj jednak DWA geny warunkuja JEDNA ceche (barwe), w mechanizmie epistazy komplementarnej:\n- rozowy barwnik powstaje TYLKO, gdy obecne sa oba funkcjonalne enzymy (A_ i B_),\n- brak ktoregokolwiek (bb lub aa) -> brak barwnika -> kwiaty biale.\n\nDlatego trzy klasy genotypowe dajace kwiaty biale (3 + 3 + 1 = 7) lacza sie w jeden fenotyp. Wynik: dwa fenotypy w stosunku **9 : 7**.\n\n## Schemat oceniania CKE\n\n**2 pkt** - za poprawne wykonanie krzyzowki (szachownica AaBb x AaBb, 16 genotypow) i poprawne okreslenie fenotypow oraz podanie ich stosunku liczbowego: kwiaty rozowe : kwiaty biale = 9 : 7 (lub kwiaty biale : rozowe = 7 : 9).\n\n**1 pkt** - za poprawne wykonanie krzyzowki przy blednym okresleniu fenotypow i/lub blednym podaniu stosunku liczbowego.\n\n**0 pkt** - za odpowiedz niespelniajaca wymagan lub za brak odpowiedzi.\n\n## Typowe pulapki\n\n> Uwaga: najczestszy blad to podanie 9 : 3 : 3 : 1 (cztery fenotypy). Przy epistazie komplementarnej u groszku pachnacego sa tylko DWA fenotypy (rozowe i biale) w stosunku 9 : 7.\n\n> Uwaga: weryfikacja - 9/16 + 7/16 = 16/16 = 1. Klasy biale (A_bb, aaB_, aabb) lacza sie w jedna, bo kazda oznacza brak co najmniej jednego enzymu.","image":"img/biologia-2015-maj-matura-rozszerzona/zad-18.2.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":18,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":"ocr","solution_source":"maturazai","text_source":"ocr","source_label":"Biologia · Matura · maj 2015 (rozszerzona)","subject_label":"Biologia","category_label":"Matura","text_html":"<p>Zadanie 18.2. (0-2)<br>Wykonaj krzyżówkę genetyczną (szachownicę Punnetta) i na jej podstawie określ<br>fenotypy pokolenia drugiego (F2) powstałego po skrzyżowaniu roślin o genotypach<br>AaBb. Podaj, w jakim stosunku liczbowym występują fenotypy w pokoleniu F2.<br>Fenotypy w pokoleniu F2:<br>Stosunek liczbowy fenotypów F2:</p>","answer_text_html":"<p>18.2. (0-2)<br>Rozwiązanie<br>AB<br>Ab<br>aB<br>ab<br>AB<br>AABB<br>AABb<br>AaBB<br>AaBb<br>Ab<br>AABb<br>AAbb<br>AaBb<br>Aabb<br>aB<br>AaBB<br>AaBb<br>aaBB<br>aaBb<br>ab<br>AaBb<br>Aabb<br>aaBb<br>aabb<br>Fenotypy F2:<br>kwiaty różowe : kwiaty białe<br>Stosunek fenotypów:<br>9 : 7<br>lub<br>Fenotypy F2:<br>kwiaty białe : kwiaty różowe<br>Stosunek fenotypów:<br>7 : 9<br>Schemat punktowania<br>2 p. - za poprawne wykonanie krzyżówki i za poprawne określenie fenotypów oraz podanie<br>ich stosunku liczbowego.<br>1 p. - za poprawne wykonanie krzyżówki przy błędnym określeniu fenotypów i/lub błędnym<br>podaniu stosunku liczbowego fenotypów.<br>0 p. - za odpowiedź niespełniającą powyższych wymagań lub za brak odpowiedzi.</p>","solutions":[{"source":"maturazai","label":"maturazai.pl (AI)","kind":"text","html":"<h4>Poprawna odpowiedz</h4>\n<p><strong>Dwa fenotypy</strong> w stosunku <strong>kwiaty rozowe : kwiaty biale = 9 : 7</strong></p>\n<ul><li>9/16 - rosliny o kwiatach rozowych (genotyp A_B_, obecne oba funkcjonalne enzymy)</li><li>7/16 - rosliny o kwiatach bialych (A_bb + aaB_ + aabb, brak co najmniej jednego enzymu)</li></ul>\n<blockquote>To zadanie dotyczy groszku pachnacego - klasycznego przykladu <strong>epistazy komplementarnej</strong>. Do wytworzenia rozowego barwnika potrzebne sa produkty DWOCH genow (A i B). Brak ktoregokolwiek funkcjonalnego enzymu daje kwiaty biale - stad stosunek 9 : 7, a nie 9 : 3 : 3 : 1.</blockquote>\n<h4>Sposob 1 - Szachownica Punnetta AaBb x AaBb</h4>\n<p>Kazdy rodzic wytwarza 4 typy gamet: AB, Ab, aB, ab.</p>\n<p>| | AB | Ab | aB | ab |<br>| <strong>AB</strong> | AABB | AABb | AaBB | AaBb |<br>| <strong>Ab</strong> | AABb | AAbb | AaBb | Aabb |<br>| <strong>aB</strong> | AaBB | AaBb | aaBB | aaBb |<br>| <strong>ab</strong> | AaBb | Aabb | aaBb | aabb |</p>\n<p><strong>Grupowanie wedlug fenotypu (epistaza komplementarna):</strong></p>\n<p>| Fenotyp | Genotypy | Liczba pol | Ulamek |<br>| <strong>rozowe</strong> (A_B_) | AABB, AABb x2, AaBB x2, AaBb x4 | 9 | 9/16 |<br>| <strong>biale</strong> (A_bb) | AAbb, Aabb x2 | 3 | 3/16 |<br>| <strong>biale</strong> (aaB_) | aaBB, aaBb x2 | 3 | 3/16 |<br>| <strong>biale</strong> (aabb) | aabb | 1 | 1/16 |</p>\n<p>Rozowe = 9/16; biale = 3/16 + 3/16 + 1/16 = <strong>7/16</strong>.</p>\n<p><strong>Stosunek fenotypow: rozowe : biale = 9 : 7.</strong></p>\n<h4>Sposob 2 - Dlaczego 9 : 7, a nie 9 : 3 : 3 : 1</h4>\n<p>W zwyklej dihybrydzie z dwiema niezaleznymi cechami otrzymalibysmy 9 : 3 : 3 : 1 (cztery fenotypy). Tutaj jednak DWA geny warunkuja JEDNA ceche (barwe), w mechanizmie epistazy komplementarnej:</p>\n<ul><li>rozowy barwnik powstaje TYLKO, gdy obecne sa oba funkcjonalne enzymy (A_ i B_),</li><li>brak ktoregokolwiek (bb lub aa) -&gt; brak barwnika -&gt; kwiaty biale.</li></ul>\n<p>Dlatego trzy klasy genotypowe dajace kwiaty biale (3 + 3 + 1 = 7) lacza sie w jeden fenotyp. Wynik: dwa fenotypy w stosunku <strong>9 : 7</strong>.</p>\n<h4>Schemat oceniania CKE</h4>\n<p><strong>2 pkt</strong> - za poprawne wykonanie krzyzowki (szachownica AaBb x AaBb, 16 genotypow) i poprawne okreslenie fenotypow oraz podanie ich stosunku liczbowego: kwiaty rozowe : kwiaty biale = 9 : 7 (lub kwiaty biale : rozowe = 7 : 9).</p>\n<p><strong>1 pkt</strong> - za poprawne wykonanie krzyzowki przy blednym okresleniu fenotypow i/lub blednym podaniu stosunku liczbowego.</p>\n<p><strong>0 pkt</strong> - za odpowiedz niespelniajaca wymagan lub za brak odpowiedzi.</p>\n<h4>Typowe pulapki</h4>\n<blockquote>Uwaga: najczestszy blad to podanie 9 : 3 : 3 : 1 (cztery fenotypy). Przy epistazie komplementarnej u groszku pachnacego sa tylko DWA fenotypy (rozowe i biale) w stosunku 9 : 7.</blockquote>\n<blockquote>Uwaga: weryfikacja - 9/16 + 7/16 = 16/16 = 1. Klasy biale (A_bb, aaB_, aabb) lacza sie w jedna, bo kazda oznacza brak co najmniej jednego enzymu.</blockquote>"}]}