{"id":"biologia-2015-maj-matura-rozszerzona/zad/7.2","paper_id":"biologia-2015-maj-matura-rozszerzona","number":"7.2","points":2,"ptype":"closed","subject":"biologia","category":"matura","year":2015,"month":"maj","level":"rozszerzona","text":"Zadanie 7.2. (0-2)\nSpośród podanych propozycji wybierz dwa właściwe sformułowania problemu\nbadawczego i dwa odpowiednio sformułowane wnioski dotyczące przedstawionych\ndoświadczeń. Wpisz numery tych propozycji w wyznaczone miejsca.\n1. Wpływ barwy światła na zachodzenie procesu fotosyntezy w komórkach skrętnicy.\n2. W procesie fotosyntezy komórki skrętnicy wykorzystują światło o czerwonej barwie.\n3. W którym obszarze komórki skrętnicy zachodzi proces fotosyntezy?\n4. Badania nad wykorzystaniem światła w procesie fotosyntezy.\n5. W cytozolu skrętnicy nie zachodzi faza fotosyntezy zależna od światła.\nProblemy badawcze:\nWnioski:\nZestaw A. ciemność\nZestaw B. światło białe\nZestaw C. ciemność\nMBI_1R","answer":null,"answer_text":"7.2. (0-2)\nRozwiązanie\n• Problemy badawcze: 1, 3 (kolejność dowolna)\n• Wnioski: 2, 5 (kolejność dowolna)\nSchemat punktowania\n2 p. - za wybór czterech sformułowań, w tym dwóch prawidłowo sformułowanych\nproblemów badawczych i dwóch prawidłowo sformułowanych wniosków.\n1 p. - za wybór tylko dwóch różnych sformułowań, które stanowią dwa prawidłowo\nsformułowane problemy badawcze lub dwa prawidłowo sformułowane wnioski\nlub\nza wybór tylko dwóch różnych sformułowań, z których jedno jest prawidłowym\nproblemem badawczym, a drugie - prawidłowym wnioskiem.\n0 p. - za odpowiedź niespełniającą powyższych wymagań lub za brak odpowiedzi.","solution":"## Poprawna odpowiedź\n\n**Problemy badawcze: 1 i 3**\n**Wnioski: 2 i 5**\n\n## Sposob 1 - Odroznienie problemu badawczego od wniosku\n\nNajpierw przypomnij dwie definicje, bo na tym opiera sie cale zadanie:\n\n- **Problem badawczy** = pytanie lub zapowiedz tego, co dopiero zamierzamy zbadac (niewiadoma). Formułuje sie go PRZED doswiadczeniem, czesto jako pytanie albo jako okreslenie badanej zaleznosci (\"wpływ X na Y\").\n- **Wniosek** = stwierdzenie faktu, ktore WYNIKA z otrzymanych wynikow. Formułuje sie go PO doswiadczeniu, w formie zdania orzekajacego.\n\nTeraz przypisujemy kazda propozycje do jednej z kategorii i sprawdzamy poprawnosc:\n\n| Nr | Propozycja | Typ | Poprawna? |\n| 1 | \"Wpływ barwy swiatla na zachodzenie procesu fotosyntezy \" | problem badawczy (badana zaleznosc: barwa swiatla -> fotosynteza) | TAK - problem |\n| 2 | \"W procesie fotosyntezy komorki skretnicy wykorzystuja swiatlo o czerwonej barwie.\" | wniosek (zdanie orzekajace, fakt z wynikow) | TAK - wniosek |\n| 3 | \"W ktorym obszarze komorki skretnicy zachodzi proces fotosyntezy?\" | problem badawczy (pytanie) | TAK - problem |\n| 4 | \"Badania nad wykorzystaniem swiatla w procesie fotosyntezy.\" | tytul/temat ogolny - nie jest poprawnie sformulowanym problemem | NIE |\n| 5 | \"W cytozolu skretnicy nie zachodzi faza fotosyntezy zalezna od swiatla.\" | wniosek (zdanie orzekajace, fakt z wynikow) | TAK - wniosek |\n\n**Wynik:** problemy badawcze to 1 i 3, wnioski to 2 i 5. Propozycja 4 odpada - to ogolny temat pracy, a nie konkretny problem badawczy (nie wskazuje, jaka zaleznosc jest badana).\n\n## Sposob 2 - Powiazanie z wynikami poszczegolnych zestawow\n\nKazdy poprawny element da sie zakotwiczyc w konkretnym zestawie doswiadczenia (z informacji do zadania 7):\n\n**Problem 1 (wpływ barwy swiatla) <-> zestaw C.** W zestawie C miejsce 3 oswietlono swiatlem czerwonym, a miejsce 4 - zielonym. Doswiadczenie celowo zmienia BARWE swiatla, wiec naturalnym problemem badawczym jest pytanie o wpływ barwy na fotosynteze.\n\n**Problem 3 (w ktorym obszarze zachodzi fotosynteza) <-> zestaw A.** W zestawie A komorke oswietlono punktowo w dwoch miejscach (1 i 2). Takie punktowe oswietlenie sluzy ustaleniu, GDZIE (w ktorym obszarze chloroplastu) zachodzi fotosynteza - to dokladnie problem 3.\n\n**Wniosek 2 (skretnica wykorzystuje swiatlo czerwone) <-> wynik zestawu C.** Bakterie zgromadzily sie glownie przy miejscu 3 (czerwone), a niewiele przy miejscu 4 (zielone). Skoro bakterie tlenowe gromadza sie tam, gdzie wydziela sie najwiecej tlenu (gdzie fotosynteza jest najintensywniejsza), to wynik dowodzi, ze swiatlo czerwone jest wykorzystywane w fotosyntezie, a zielone slabo. To poprawny wniosek.\n\n**Wniosek 5 (w cytozolu nie zachodzi faza zalezna od swiatla) <-> rozmieszczenie bakterii wzdluz chloroplastu.** We wszystkich zestawach bakterie skupiaja sie przy CHLOROPLASCIE, a nie w cytozolu. Faza jasna (zalezna od swiatla), w ktorej wydziela sie tlen, zachodzi w tylakoidach chloroplastu - nie w cytozolu. Brak bakterii w cytozolu potwierdza, ze tam tlen nie powstaje, czyli faza zalezna od swiatla tam nie zachodzi. To poprawny wniosek.\n\n## Dlaczego propozycja 4 jest blledna\n\n\"Badania nad wykorzystaniem swiatla w procesie fotosyntezy\" to **ogolny tytul tematu**, a nie problem badawczy. Poprawny problem badawczy musi precyzowac badana zaleznosc lub stawiac konkretne pytanie (jak w 1 i 3). Sformulowanie 4 jest zbyt ogolne i nie wskazuje zmiennej niezaleznej ani pytania - dlatego nie zalicza sie go jako problemu badawczego.\n\n## Co zapamietac\n\n- Problem badawczy = pytanie lub zapowiedz badanej zaleznosci (przed doswiadczeniem). Wniosek = zdanie orzekajace wynikajace z wynikow (po doswiadczeniu).\n- Ogolny tytul tematu (\"Badania nad \") to NIE problem badawczy - brakuje mu konkretnej zmiennej/pytania.\n- W tym zadaniu nalezy wpisac: Problemy badawcze - 1 i 3; Wnioski - 2 i 5.\n\n## Schemat oceniania CKE\n\n**2 pkt** - za wybor czterech sformulowan: dwoch prawidlowych problemow badawczych (1, 3) i dwoch prawidlowych wnioskow (2, 5).\n\n**1 pkt** - za wybor tylko dwoch roznych sformulowan stanowiacych dwa prawidlowe problemy badawcze LUB dwa prawidlowe wnioski, albo jeden problem badawczy i jeden wniosek.\n\n**0 pkt** - za odpowiedz niespelniajaca wymagan lub za brak odpowiedzi.","image":"img/biologia-2015-maj-matura-rozszerzona/zad-7.2.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":8,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":"ocr","solution_source":"maturazai","text_source":"ocr","source_label":"Biologia · Matura · maj 2015 (rozszerzona)","subject_label":"Biologia","category_label":"Matura","text_html":"<p>Zadanie 7.2. (0-2)<br>Spośród podanych propozycji wybierz dwa właściwe sformułowania problemu<br>badawczego i dwa odpowiednio sformułowane wnioski dotyczące przedstawionych<br>doświadczeń. Wpisz numery tych propozycji w wyznaczone miejsca.</p>\n<ol><li>Wpływ barwy światła na zachodzenie procesu fotosyntezy w komórkach skrętnicy.</li><li>W procesie fotosyntezy komórki skrętnicy wykorzystują światło o czerwonej barwie.</li><li>W którym obszarze komórki skrętnicy zachodzi proces fotosyntezy?</li><li>Badania nad wykorzystaniem światła w procesie fotosyntezy.</li><li>W cytozolu skrętnicy nie zachodzi faza fotosyntezy zależna od światła.</li></ol>\n<p>Problemy badawcze:<br>Wnioski:<br>Zestaw A. ciemność<br>Zestaw B. światło białe<br>Zestaw C. ciemność<br>MBI_1R</p>","answer_text_html":"<p>7.2. (0-2)<br>Rozwiązanie<br>• Problemy badawcze: 1, 3 (kolejność dowolna)<br>• Wnioski: 2, 5 (kolejność dowolna)<br>Schemat punktowania<br>2 p. - za wybór czterech sformułowań, w tym dwóch prawidłowo sformułowanych<br>problemów badawczych i dwóch prawidłowo sformułowanych wniosków.<br>1 p. - za wybór tylko dwóch różnych sformułowań, które stanowią dwa prawidłowo<br>sformułowane problemy badawcze lub dwa prawidłowo sformułowane wnioski<br>lub<br>za wybór tylko dwóch różnych sformułowań, z których jedno jest prawidłowym<br>problemem badawczym, a drugie - prawidłowym wnioskiem.<br>0 p. - za odpowiedź niespełniającą powyższych wymagań lub za brak odpowiedzi.</p>","solutions":[{"source":"maturazai","label":"maturazai.pl (AI)","kind":"text","html":"<h4>Poprawna odpowiedź</h4>\n<p><strong>Problemy badawcze: 1 i 3</strong><br><strong>Wnioski: 2 i 5</strong></p>\n<h4>Sposob 1 - Odroznienie problemu badawczego od wniosku</h4>\n<p>Najpierw przypomnij dwie definicje, bo na tym opiera sie cale zadanie:</p>\n<ul><li><strong>Problem badawczy</strong> = pytanie lub zapowiedz tego, co dopiero zamierzamy zbadac (niewiadoma). Formułuje sie go PRZED doswiadczeniem, czesto jako pytanie albo jako okreslenie badanej zaleznosci (&quot;wpływ X na Y&quot;).</li><li><strong>Wniosek</strong> = stwierdzenie faktu, ktore WYNIKA z otrzymanych wynikow. Formułuje sie go PO doswiadczeniu, w formie zdania orzekajacego.</li></ul>\n<p>Teraz przypisujemy kazda propozycje do jednej z kategorii i sprawdzamy poprawnosc:</p>\n<p>| Nr | Propozycja | Typ | Poprawna? |<br>| 1 | &quot;Wpływ barwy swiatla na zachodzenie procesu fotosyntezy &quot; | problem badawczy (badana zaleznosc: barwa swiatla -&gt; fotosynteza) | TAK - problem |<br>| 2 | &quot;W procesie fotosyntezy komorki skretnicy wykorzystuja swiatlo o czerwonej barwie.&quot; | wniosek (zdanie orzekajace, fakt z wynikow) | TAK - wniosek |<br>| 3 | &quot;W ktorym obszarze komorki skretnicy zachodzi proces fotosyntezy?&quot; | problem badawczy (pytanie) | TAK - problem |<br>| 4 | &quot;Badania nad wykorzystaniem swiatla w procesie fotosyntezy.&quot; | tytul/temat ogolny - nie jest poprawnie sformulowanym problemem | NIE |<br>| 5 | &quot;W cytozolu skretnicy nie zachodzi faza fotosyntezy zalezna od swiatla.&quot; | wniosek (zdanie orzekajace, fakt z wynikow) | TAK - wniosek |</p>\n<p><strong>Wynik:</strong> problemy badawcze to 1 i 3, wnioski to 2 i 5. Propozycja 4 odpada - to ogolny temat pracy, a nie konkretny problem badawczy (nie wskazuje, jaka zaleznosc jest badana).</p>\n<h4>Sposob 2 - Powiazanie z wynikami poszczegolnych zestawow</h4>\n<p>Kazdy poprawny element da sie zakotwiczyc w konkretnym zestawie doswiadczenia (z informacji do zadania 7):</p>\n<p><strong>Problem 1 (wpływ barwy swiatla) &lt;-&gt; zestaw C.</strong> W zestawie C miejsce 3 oswietlono swiatlem czerwonym, a miejsce 4 - zielonym. Doswiadczenie celowo zmienia BARWE swiatla, wiec naturalnym problemem badawczym jest pytanie o wpływ barwy na fotosynteze.</p>\n<p><strong>Problem 3 (w ktorym obszarze zachodzi fotosynteza) &lt;-&gt; zestaw A.</strong> W zestawie A komorke oswietlono punktowo w dwoch miejscach (1 i 2). Takie punktowe oswietlenie sluzy ustaleniu, GDZIE (w ktorym obszarze chloroplastu) zachodzi fotosynteza - to dokladnie problem 3.</p>\n<p><strong>Wniosek 2 (skretnica wykorzystuje swiatlo czerwone) &lt;-&gt; wynik zestawu C.</strong> Bakterie zgromadzily sie glownie przy miejscu 3 (czerwone), a niewiele przy miejscu 4 (zielone). Skoro bakterie tlenowe gromadza sie tam, gdzie wydziela sie najwiecej tlenu (gdzie fotosynteza jest najintensywniejsza), to wynik dowodzi, ze swiatlo czerwone jest wykorzystywane w fotosyntezie, a zielone slabo. To poprawny wniosek.</p>\n<p><strong>Wniosek 5 (w cytozolu nie zachodzi faza zalezna od swiatla) &lt;-&gt; rozmieszczenie bakterii wzdluz chloroplastu.</strong> We wszystkich zestawach bakterie skupiaja sie przy CHLOROPLASCIE, a nie w cytozolu. Faza jasna (zalezna od swiatla), w ktorej wydziela sie tlen, zachodzi w tylakoidach chloroplastu - nie w cytozolu. Brak bakterii w cytozolu potwierdza, ze tam tlen nie powstaje, czyli faza zalezna od swiatla tam nie zachodzi. To poprawny wniosek.</p>\n<h4>Dlaczego propozycja 4 jest blledna</h4>\n<p>&quot;Badania nad wykorzystaniem swiatla w procesie fotosyntezy&quot; to <strong>ogolny tytul tematu</strong>, a nie problem badawczy. Poprawny problem badawczy musi precyzowac badana zaleznosc lub stawiac konkretne pytanie (jak w 1 i 3). Sformulowanie 4 jest zbyt ogolne i nie wskazuje zmiennej niezaleznej ani pytania - dlatego nie zalicza sie go jako problemu badawczego.</p>\n<h4>Co zapamietac</h4>\n<ul><li>Problem badawczy = pytanie lub zapowiedz badanej zaleznosci (przed doswiadczeniem). Wniosek = zdanie orzekajace wynikajace z wynikow (po doswiadczeniu).</li><li>Ogolny tytul tematu (&quot;Badania nad &quot;) to NIE problem badawczy - brakuje mu konkretnej zmiennej/pytania.</li><li>W tym zadaniu nalezy wpisac: Problemy badawcze - 1 i 3; Wnioski - 2 i 5.</li></ul>\n<h4>Schemat oceniania CKE</h4>\n<p><strong>2 pkt</strong> - za wybor czterech sformulowan: dwoch prawidlowych problemow badawczych (1, 3) i dwoch prawidlowych wnioskow (2, 5).</p>\n<p><strong>1 pkt</strong> - za wybor tylko dwoch roznych sformulowan stanowiacych dwa prawidlowe problemy badawcze LUB dwa prawidlowe wnioski, albo jeden problem badawczy i jeden wniosek.</p>\n<p><strong>0 pkt</strong> - za odpowiedz niespelniajaca wymagan lub za brak odpowiedzi.</p>"},{"source":"zadaniazmatur","label":"zadaniazmatur.pl","kind":"text","html":"<p>Problemy badawcze: 1, 3<br>Wnioski: 2, 5</p>"}]}