{"id":"biologia-2015-maj-matura-rozszerzona/zad/8.2","paper_id":"biologia-2015-maj-matura-rozszerzona","number":"8.2","points":1,"ptype":"open","subject":"biologia","category":"matura","year":2015,"month":"maj","level":"rozszerzona","text":"Zadanie 8.2. (0-1)\nPodaj nazwę tkanki przewodzącej żywiciela oraz nazwę komórek tej tkanki, z których\njemioła czerpie niezbędne substancje.\nNazwa tkanki przewodzącej:\nNazwa komórek:\nWypełnia\negzaminator\nNr zadania\n7.1.\n7.2.\n7.3.\n8.1.\n8.2.\nMaks. liczba pkt\n1\n2\n1\n1\n1\nUzyskana liczba pkt\nMBI_1R","answer":null,"answer_text":"8.2. (0-1)\nRozwiązanie\nNazwa tkanki: drewno/ksylem\nNazwa komórki: naczynia/cewki (tracheidy)\nSchemat punktowania\n1 p. - za podanie dwóch poprawnych nazw: nazwy tkanki i nazwy komórki.\n0 p. - za odpowiedź, która nie spełnia powyższych wymagań, lub za brak odpowiedzi.\nZadanie 9. (0-5)\nWymagania ogólne\nWymagania szczegółowe\nIV. Poszukiwanie, wykorzystanie\ni tworzenie informacji.\nZdający odczytuje, selekcjonuje,\nporównuje i przetwarza informacje\npozyskane z różnorodnych źródeł,\n[…].\nII. Pogłębienie wiadomości\ndotyczących budowy\ni funkcjonowania organizmu\nludzkiego.\nZdający objaśnia funkcjonowanie\norganizmu ludzkiego na różnych\npoziomach złożoności […].\nV. Rozumowanie i argumentacja.\nV. Budowa i funkcjonowanie organizmu człowieka.\n5. Układ oddechowy. Zdający:\n1) opisuje budowę i funkcje narządów wchodzących\nw skład układu oddechowego\n3) przedstawia mechanizm wymiany gazowej\nw tkankach i w płucach […]\n4) określa rolę krwi w transporcie tlenu i dwutlenku\nwęgla.\n6. Układ krwionośny. Zdający:\n3) przedstawia krążenie krwi w obiegu płucnym\ni ustrojowym ([…]).\nGIMNAZJUM\nVI. Budowa i funkcjonowanie organizmu człowieka.\nZdający objaśnia i komentuje\ninformacje, odnosi się krytycznie\ndo przedstawionych informacji […],\nwyjaśnia zależności przyczynowo-\nskutkowe […].\n4. Układ oddechowy. Zdający:\n2) opisuje przebieg wymiany gazowej w tkankach\ni w płucach oraz przedstawia rolę krwi w transporcie\ngazów oddechowych.","solution":"## Poprawna odpowiedź\n\n**Tkanka przewodząca:** xylem (drewno)\n**Komórki:** naczynia / cewki (tracheiды)\n\n## Sposób 1 - Mechanizm biologiczny: co jemioła pobiera i skąd\n\nJemioła (*Viscum album*) to **półpasożyt** (hemiparasyt) - sama fotosyntezuje, ale **nie potrafi pobierać wody ani soli mineralnych z gleby**, bo jest pozbawiona korzeni (ma tylko haustoria wnikające w tkanki żywiciela).\n\n1. **Co pobiera?** Wodę i sole mineralne (niezorganiczne) - czyli zawartość transportu wstępującego (od korzeni ku liściom).\n2. **Który transport jest wstępujący?** Transport w **ksylemie (drewnie)** - działa na zasadzie transpiracji, kohezji i adhezji (siła ssąca liści ciągnie słup wody ku górze).\n3. **Jakie komórki tworzą ksylem?** Martwe komórki z zgrubiałymi ścianami:\n- **naczynia** (*vessels*) - szersze, u dwuliściennych (do których należą typowe żywiciele jemioły: topola, jabłoń, wierzba)\n- **cewki** (*tracheids*) - węższe, u nagozalążkowych (np. sosna)\n4. **Wniosek:** Haustoria jemioły sięgają do ksylemu → pobierają wodę + minerały z naczyń / cewek żywiciela.\n\n## Sposób 2 - Eliminacja przez funkcję tkanki\n\nDwie tkanki przewodzące roślin:\n\n| Tkanka | Transport | Zawartość | Kierunek |\n| **Xylem (drewno)** | wstępujący | woda + sole mineralne | korzeń → liść |\n| **Floem (łyko)** | zstępujący | asymilaty (cukry, aminokwasy) | liść → pozostałe organy |\n\nJemioła **fotosyntezuje samodzielnie** → ma własne asymilaty → **nie potrzebuje floemу żywiciela**.\nBrakuje jej tylko **wody i minerałów** → sięga po **ksylem**.\n\nTkanka: **ksylem**, komórki: **naczynia i/lub cewki** - jedyne żywe lub martwe elementy transportujące w górę.\n\n## Schemat oceniania CKE\n\n**1 pkt** - za podanie dwoch poprawnych nazw: nazwy tkanki (drewno/ksylem) i nazwy komorki (naczynia/cewki/tracheidy).\n\n**0 pkt** - za odpowiedz niespelniajaca wymagan lub za brak odpowiedzi.\n## Wzory z karty CKE - czego MASZ użyć\n\nW tym zadaniu **nie korzystamy z karty wzorów** - wystarczy znajomość anatomii tkanek przewodzących roślin (budowa ksylemu, kierunek transportu) oraz biologii jemioły jako półpasożyta.\n\n## Typowe pułapki i uwaga\n\n> ⚠️ **Uwaga:** Najczęstszy błąd - podanie **floemu (łyka)** zamiast ksylemu. Uczniowie kojarzą \"pasożyt pobiera substancje odżywcze\" → asymilaty → floem. Tymczasem jemioła jest **HEMI**-pasożytem - asymilaty produkuje sama, kradnie tylko wodę i minerały!\n\n> ⚠️ **Uwaga:** Niewystarczające odpowiedzi: sama nazwa \"tkanka przewodząca\" bez wskazania ksylemu - to za mało. Pytanie wymaga konkretnej nazwy.\n\n> ⚠️ **Uwaga:** Komórki ksylemu to **naczynia i cewki** - oba typy są akceptowane. Nie mylić z **miękiszem drzewnym** (parenchyma ksylemu), który jest częścią drewna, ale nie transportuje wody.","image":"img/biologia-2015-maj-matura-rozszerzona/zad-8.2.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":9,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":"ocr","solution_source":"maturazai","text_source":"ocr","source_label":"Biologia · Matura · maj 2015 (rozszerzona)","subject_label":"Biologia","category_label":"Matura","text_html":"<p>Zadanie 8.2. (0-1)<br>Podaj nazwę tkanki przewodzącej żywiciela oraz nazwę komórek tej tkanki, z których<br>jemioła czerpie niezbędne substancje.<br>Nazwa tkanki przewodzącej:<br>Nazwa komórek:<br>Wypełnia<br>egzaminator<br>Nr zadania<br>7.1.<br>7.2.<br>7.3.<br>8.1.<br>8.2.<br>Maks. liczba pkt<br>1<br>2<br>1<br>1<br>1<br>Uzyskana liczba pkt<br>MBI_1R</p>","answer_text_html":"<p>8.2. (0-1)<br>Rozwiązanie<br>Nazwa tkanki: drewno/ksylem<br>Nazwa komórki: naczynia/cewki (tracheidy)<br>Schemat punktowania<br>1 p. - za podanie dwóch poprawnych nazw: nazwy tkanki i nazwy komórki.<br>0 p. - za odpowiedź, która nie spełnia powyższych wymagań, lub za brak odpowiedzi.<br>Zadanie 9. (0-5)<br>Wymagania ogólne<br>Wymagania szczegółowe<br>IV. Poszukiwanie, wykorzystanie<br>i tworzenie informacji.<br>Zdający odczytuje, selekcjonuje,<br>porównuje i przetwarza informacje<br>pozyskane z różnorodnych źródeł,<br>[…].<br>II. Pogłębienie wiadomości<br>dotyczących budowy<br>i funkcjonowania organizmu<br>ludzkiego.<br>Zdający objaśnia funkcjonowanie<br>organizmu ludzkiego na różnych<br>poziomach złożoności […].<br>V. Rozumowanie i argumentacja.<br>V. Budowa i funkcjonowanie organizmu człowieka.</p>\n<ol><li>Układ oddechowy. Zdający:</li><li>opisuje budowę i funkcje narządów wchodzących</li></ol>\n<p>w skład układu oddechowego</p>\n<ol><li>przedstawia mechanizm wymiany gazowej</li></ol>\n<p>w tkankach i w płucach […]</p>\n<ol><li>określa rolę krwi w transporcie tlenu i dwutlenku</li></ol>\n<p>węgla.</p>\n<ol><li>Układ krwionośny. Zdający:</li><li>przedstawia krążenie krwi w obiegu płucnym</li></ol>\n<p>i ustrojowym ([…]).<br>GIMNAZJUM<br>VI. Budowa i funkcjonowanie organizmu człowieka.<br>Zdający objaśnia i komentuje<br>informacje, odnosi się krytycznie<br>do przedstawionych informacji […],<br>wyjaśnia zależności przyczynowo-<br>skutkowe […].</p>\n<ol><li>Układ oddechowy. Zdający:</li><li>opisuje przebieg wymiany gazowej w tkankach</li></ol>\n<p>i w płucach oraz przedstawia rolę krwi w transporcie<br>gazów oddechowych.</p>","solutions":[{"source":"maturazai","label":"maturazai.pl (AI)","kind":"text","html":"<h4>Poprawna odpowiedź</h4>\n<p><strong>Tkanka przewodząca:</strong> xylem (drewno)<br><strong>Komórki:</strong> naczynia / cewki (tracheiды)</p>\n<h4>Sposób 1 - Mechanizm biologiczny: co jemioła pobiera i skąd</h4>\n<p>Jemioła (<em>Viscum album</em>) to <strong>półpasożyt</strong> (hemiparasyt) - sama fotosyntezuje, ale <strong>nie potrafi pobierać wody ani soli mineralnych z gleby</strong>, bo jest pozbawiona korzeni (ma tylko haustoria wnikające w tkanki żywiciela).</p>\n<ol><li><strong>Co pobiera?</strong> Wodę i sole mineralne (niezorganiczne) - czyli zawartość transportu wstępującego (od korzeni ku liściom).</li><li><strong>Który transport jest wstępujący?</strong> Transport w <strong>ksylemie (drewnie)</strong> - działa na zasadzie transpiracji, kohezji i adhezji (siła ssąca liści ciągnie słup wody ku górze).</li><li><strong>Jakie komórki tworzą ksylem?</strong> Martwe komórki z zgrubiałymi ścianami:</li></ol>\n<ul><li><strong>naczynia</strong> (<em>vessels</em>) - szersze, u dwuliściennych (do których należą typowe żywiciele jemioły: topola, jabłoń, wierzba)</li><li><strong>cewki</strong> (<em>tracheids</em>) - węższe, u nagozalążkowych (np. sosna)</li></ul>\n<ol><li><strong>Wniosek:</strong> Haustoria jemioły sięgają do ksylemu → pobierają wodę + minerały z naczyń / cewek żywiciela.</li></ol>\n<h4>Sposób 2 - Eliminacja przez funkcję tkanki</h4>\n<p>Dwie tkanki przewodzące roślin:</p>\n<p>| Tkanka | Transport | Zawartość | Kierunek |<br>| <strong>Xylem (drewno)</strong> | wstępujący | woda + sole mineralne | korzeń → liść |<br>| <strong>Floem (łyko)</strong> | zstępujący | asymilaty (cukry, aminokwasy) | liść → pozostałe organy |</p>\n<p>Jemioła <strong>fotosyntezuje samodzielnie</strong> → ma własne asymilaty → <strong>nie potrzebuje floemу żywiciela</strong>.<br>Brakuje jej tylko <strong>wody i minerałów</strong> → sięga po <strong>ksylem</strong>.</p>\n<p>Tkanka: <strong>ksylem</strong>, komórki: <strong>naczynia i/lub cewki</strong> - jedyne żywe lub martwe elementy transportujące w górę.</p>\n<h4>Schemat oceniania CKE</h4>\n<p><strong>1 pkt</strong> - za podanie dwoch poprawnych nazw: nazwy tkanki (drewno/ksylem) i nazwy komorki (naczynia/cewki/tracheidy).</p>\n<p><strong>0 pkt</strong> - za odpowiedz niespelniajaca wymagan lub za brak odpowiedzi.</p>\n<h4>Wzory z karty CKE - czego MASZ użyć</h4>\n<p>W tym zadaniu <strong>nie korzystamy z karty wzorów</strong> - wystarczy znajomość anatomii tkanek przewodzących roślin (budowa ksylemu, kierunek transportu) oraz biologii jemioły jako półpasożyta.</p>\n<h4>Typowe pułapki i uwaga</h4>\n<blockquote>⚠️ <strong>Uwaga:</strong> Najczęstszy błąd - podanie <strong>floemu (łyka)</strong> zamiast ksylemu. Uczniowie kojarzą &quot;pasożyt pobiera substancje odżywcze&quot; → asymilaty → floem. Tymczasem jemioła jest <strong>HEMI</strong>-pasożytem - asymilaty produkuje sama, kradnie tylko wodę i minerały!</blockquote>\n<blockquote>⚠️ <strong>Uwaga:</strong> Niewystarczające odpowiedzi: sama nazwa &quot;tkanka przewodząca&quot; bez wskazania ksylemu - to za mało. Pytanie wymaga konkretnej nazwy.</blockquote>\n<blockquote>⚠️ <strong>Uwaga:</strong> Komórki ksylemu to <strong>naczynia i cewki</strong> - oba typy są akceptowane. Nie mylić z <strong>miękiszem drzewnym</strong> (parenchyma ksylemu), który jest częścią drewna, ale nie transportuje wody.</blockquote>"},{"source":"zadaniazmatur","label":"zadaniazmatur.pl","kind":"text","html":"<p>Nazwa tkanki: drewno/ksylem<br>Nazwa komórki: naczynia/cewki (tracheidy)</p>"}]}