{"id":"biologia-2015-maj-matura-stara-rozszerzona/zad/15","paper_id":"biologia-2015-maj-matura-stara-rozszerzona","number":"15","points":3,"ptype":"open","subject":"biologia","category":"matura","year":2015,"month":"maj","level":"rozszerzona","text":"Zadanie 15. (3 pkt)\nW celu zbadania, czy trzustka wydziela enzymy trawiące skrobię, przygotowano dwie\nprobówki z wodnym roztworem skrobi, przy czym w obu probówkach zapewniono środowisko\nlekko zasadowe. Do pierwszej probówki dodano zmieloną surową trzustkę zwierzęcą\n(zestaw 1), a do drugiej - taką samą porcję zmielonej trzustki ugotowanej (zestaw 2). Do każdej\nz probówek dodano po kilka kropli płynu Lugola (wodny roztwór jodu w jodku potasu).\nSkrobia pod wpływem tego odczynnika zabarwia się na kolor ciemnoniebieski. Nieco krótsze\nłańcuchy dekstryn barwią się na kolor fioletowy, jeszcze krótsze - barwią się na kolor\nczerwono-brunatny. Krótkie łańcuchy cukrowe nie reagują z płynem Lugola.\na) Określ, który zestaw - 1 czy 2 - jest próbą badawczą. Odpowiedź uzasadnij.\nb) Przedstaw zmiany zachodzące podczas doświadczenia, na podstawie których można\nstwierdzić, że trzustka wydziela enzymy trawiące skrobię. W odpowiedzi uwzględnij\nbadany proces.\nciśnienie parcjalne\ntlenu [mm Hg]\n100\nprocentowe wysycenie hemoglobiny\nA\nB\nC\n20\n40\n60\n80\n100\n20\n40\n60\n80\n120 140\nPoziom rozszerzony\nMBI_1R\nc) Wyjaśnij, dlaczego w tym doświadczeniu zapewniono lekko zasadowe środowisko\nmieszaniny w probówkach.","answer":null,"answer_text":"Zadanie 15. (0-3)\na) (0-1)\nTworzenie informacji\nPlanowanie doświadczenia - określenie próby badawczej\nw doświadczeniu dotyczącym trawienia skrobi przez enzymy\ntrzustki (III.1a, PP.I.1c.4)\nPrzykładowe odpowiedzi\nZestaw 1., ponieważ:\n• w surowej trzustce mogą znajdować się aktywne enzymy.\n• w zestawie 2. nie może być aktywnych enzymów/enzymy zostaną zdenaturowane\nwskutek gotowania.\nSchemat punktowania\n1 p. - za wskazanie zestawu będącego próbą badawczą i poprawne uzasadnienie\nuwzględniające aktywność enzymów surowej trzustki lub jej brak w trzustce\ngotowanej.\n0 p. - za odpowiedź, która nie spełnia powyższych wymagań, lub za brak odpowiedzi.\nb) (0-1)\nTworzenie informacji\nPrzewidywanie przebiegu doświadczenia - przedstawienie\nzmian zachodzących podczas trawienia skrobi przez enzymy\ntrzustki (III.1a, PP.I.4b.2)\nPrzykładowa odpowiedź\nW probówce z surową trzustką/zestawie 1. ciemnoniebieskie zabarwienie stopniowo zacznie\nznikać, ponieważ skrobia będzie trawiona przez enzymy surowej trzustki (natomiast\nw probówce z trzustką ugotowaną zabarwienie nie zmieni się, ponieważ enzymy trzustki są\nnieaktywne/uległy denaturacji).\nSchemat punktowania\n1 p. - za\nprzedstawienie\nobserwowanych\npodczas\ndoświadczenia\nzmian\nbarwy\nz uwzględnieniem procesu trawienia skrobi w zestawie 1. (bezpośrednio lub domyślnie\npoprzez odwołanie się do podpunktu (a)).\n0 p. - za odpowiedź, która nie spełnia powyższych wymagań, lub za brak odpowiedzi.\nc) (0-1)\nTworzenie informacji\nWyjaśnienie warunków przebiegu doświadczenia dotyczącego\ntrawienia skrobi przez enzymy trzustki (III.2a, PP.I.4b.2)\nPrzykładowe odpowiedzi\nW probówkach zapewniono lekko zasadowe środowisko mieszaniny:\n• aby zbliżyć warunki doświadczenia do takich, jakie panują w dwunastnicy (w miejscu\ndziałania enzymów).\n• ponieważ enzymy trzustki (w organizmie) są najbardziej aktywne w pH (lekko)\nzasadowym/ich optimum działania jest w pH (lekko) zasadowym.\nSchemat punktowania\n1 p. - za podanie powodu zapewnienia środowiska zasadowego w tym doświadczeniu\nz uwzględnieniem warunków działania enzymów trzustki w dwunastnicy lub\nz uwzględnieniem optimum aktywności enzymów trzustki.\n0 p. - za odpowiedź, która nie spełnia powyższych wymagań, lub za brak odpowiedzi.","solution":null,"image":"img/biologia-2015-maj-matura-stara-rozszerzona/zad-15.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":8,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":"ocr","solution_source":null,"text_source":"ocr","source_label":"Biologia · Matura · maj 2015 (rozszerzona)","subject_label":"Biologia","category_label":"Matura","text_html":"<p>Zadanie 15. (3 pkt)<br>W celu zbadania, czy trzustka wydziela enzymy trawiące skrobię, przygotowano dwie<br>probówki z wodnym roztworem skrobi, przy czym w obu probówkach zapewniono środowisko<br>lekko zasadowe. Do pierwszej probówki dodano zmieloną surową trzustkę zwierzęcą<br>(zestaw 1), a do drugiej - taką samą porcję zmielonej trzustki ugotowanej (zestaw 2). Do każdej<br>z probówek dodano po kilka kropli płynu Lugola (wodny roztwór jodu w jodku potasu).<br>Skrobia pod wpływem tego odczynnika zabarwia się na kolor ciemnoniebieski. Nieco krótsze<br>łańcuchy dekstryn barwią się na kolor fioletowy, jeszcze krótsze - barwią się na kolor<br>czerwono-brunatny. Krótkie łańcuchy cukrowe nie reagują z płynem Lugola.<br>a) Określ, który zestaw - 1 czy 2 - jest próbą badawczą. Odpowiedź uzasadnij.<br>b) Przedstaw zmiany zachodzące podczas doświadczenia, na podstawie których można<br>stwierdzić, że trzustka wydziela enzymy trawiące skrobię. W odpowiedzi uwzględnij<br>badany proces.<br>ciśnienie parcjalne<br>tlenu [mm Hg]<br>100<br>procentowe wysycenie hemoglobiny<br>A<br>B<br>C<br>20<br>40<br>60<br>80<br>100<br>20<br>40<br>60<br>80<br>120 140<br>Poziom rozszerzony<br>MBI_1R<br>c) Wyjaśnij, dlaczego w tym doświadczeniu zapewniono lekko zasadowe środowisko<br>mieszaniny w probówkach.</p>","answer_text_html":"<p>Zadanie 15. (0-3)<br>a) (0-1)<br>Tworzenie informacji<br>Planowanie doświadczenia - określenie próby badawczej<br>w doświadczeniu dotyczącym trawienia skrobi przez enzymy<br>trzustki (III.1a, PP.I.1c.4)<br>Przykładowe odpowiedzi<br>Zestaw 1., ponieważ:<br>• w surowej trzustce mogą znajdować się aktywne enzymy.<br>• w zestawie 2. nie może być aktywnych enzymów/enzymy zostaną zdenaturowane<br>wskutek gotowania.<br>Schemat punktowania<br>1 p. - za wskazanie zestawu będącego próbą badawczą i poprawne uzasadnienie<br>uwzględniające aktywność enzymów surowej trzustki lub jej brak w trzustce<br>gotowanej.<br>0 p. - za odpowiedź, która nie spełnia powyższych wymagań, lub za brak odpowiedzi.<br>b) (0-1)<br>Tworzenie informacji<br>Przewidywanie przebiegu doświadczenia - przedstawienie<br>zmian zachodzących podczas trawienia skrobi przez enzymy<br>trzustki (III.1a, PP.I.4b.2)<br>Przykładowa odpowiedź<br>W probówce z surową trzustką/zestawie 1. ciemnoniebieskie zabarwienie stopniowo zacznie<br>znikać, ponieważ skrobia będzie trawiona przez enzymy surowej trzustki (natomiast<br>w probówce z trzustką ugotowaną zabarwienie nie zmieni się, ponieważ enzymy trzustki są<br>nieaktywne/uległy denaturacji).<br>Schemat punktowania<br>1 p. - za<br>przedstawienie<br>obserwowanych<br>podczas<br>doświadczenia<br>zmian<br>barwy<br>z uwzględnieniem procesu trawienia skrobi w zestawie 1. (bezpośrednio lub domyślnie<br>poprzez odwołanie się do podpunktu (a)).<br>0 p. - za odpowiedź, która nie spełnia powyższych wymagań, lub za brak odpowiedzi.<br>c) (0-1)<br>Tworzenie informacji<br>Wyjaśnienie warunków przebiegu doświadczenia dotyczącego<br>trawienia skrobi przez enzymy trzustki (III.2a, PP.I.4b.2)<br>Przykładowe odpowiedzi<br>W probówkach zapewniono lekko zasadowe środowisko mieszaniny:<br>• aby zbliżyć warunki doświadczenia do takich, jakie panują w dwunastnicy (w miejscu<br>działania enzymów).<br>• ponieważ enzymy trzustki (w organizmie) są najbardziej aktywne w pH (lekko)<br>zasadowym/ich optimum działania jest w pH (lekko) zasadowym.<br>Schemat punktowania<br>1 p. - za podanie powodu zapewnienia środowiska zasadowego w tym doświadczeniu<br>z uwzględnieniem warunków działania enzymów trzustki w dwunastnicy lub<br>z uwzględnieniem optimum aktywności enzymów trzustki.<br>0 p. - za odpowiedź, która nie spełnia powyższych wymagań, lub za brak odpowiedzi.</p>","solutions":[]}