{"id":"biologia-2015-przykladowy-arkusz-cke-rozszerzona/zad/14","paper_id":"biologia-2015-przykladowy-arkusz-cke-rozszerzona","number":"14","points":5,"ptype":"open","subject":"biologia","category":"przykladowy","year":2015,"month":null,"level":"rozszerzona","text":"Zadanie 14. (0-5)\nW populacjach owadów społecznych, do których należy pszczoła miodna, występują formy\nróżniące się sposobem zachowania, cechami morfologicznymi i fizjologicznymi. Przeciętna\npszczela rodzina składa się zwykle z jednej matki, kilkuset lub więcej trutni i kilkudziesięciu\ntysięcy robotnic, nie licząc jaj, larw i poczwarek. Królowa roju jest prawie dwukrotnie\nwiększa od robotnicy i nie ma narządów umożliwiających zbieranie pokarmu, budowanie\ngniazda i karmienie larw. Jej zadaniem jest odbycie jedynego w życiu lotu godowego\nz trutniami i składanie jaj, z których wykluwa się cała reszta roju. Z niezapłodnionych jaj\nwykluwają się samce pszczoły - trutnie, a z zapłodnionych - pszczoły robotnice.\nNiektóre z larw wyklutych z zapłodnionych jaj mogą zostać w przyszłości matkami (gdy\nw ulu zabraknie królowej).\nW ostatnich latach na całym świecie obserwuje się masowe wymieranie pszczół. Jedną\nz prawdopodobnych przyczyn mogą być zmiany środowiska spowodowane działalnością\nczłowieka.\nNa podstawie: Tajemnice polskiej przyrody. Pszczoła miodna, Encyklopedia zwierząt i roślin, Warszawa 2007.\na) Określ znaczenie opisanego w tekście zróżnicowania osobników tego samego gatunku\ndla funkcjonowania społeczności pszczół.\nb) Określ ploidalność (1n lub 2n) komórek somatycznych:\n1. królowej roju , 2. pszczoły robotnicy , 3. trutnia\nc) Podaj nazwę podziału komórkowego, jaki zachodzi w komórkach trutnia podczas\nwytwarzania plemników oraz nazwę podziału komórkowego u królowej roju podczas\nwytwarzania gotowych do zapłodnienia jaj.\n1. truteń 2. królowa roju\nd) Określ, jaki procent identycznego DNA (pomijając mutacje) ma przeciętnie\nw stosunku do królowej roju (matki)\n1. robotnica , 2. truteń\ne) Wyjaśnij, uwzględniając znaczenie pszczół w przyrodzie, dlaczego ich masowe\nwymieranie może przyczynić się do zmian w składzie gatunkowym flory i fauny\nw danym ekosystemie.","answer":null,"answer_text":"Zadanie 14. (0-5)\nI. Poznanie świata organizmów\nna różnych poziomach\norganizacji życia.\nZdający opisuje […] organizmy,\nprzedstawia i wyjaśnia procesy\ni zjawiska biologiczne; […]\nprzedstawia i wyjaśnia\nzależności między organizmem\na środowiskiem […].\nIV. Poszukiwanie, wykorzystanie\ni tworzenie informacji.\nZdający […] selekcjonuje,\nporównuje […] informacje\npozyskane z różnorodnych\nźródeł […].\nV. Rozumowanie i argumentacja.\nZdający […] wyjaśnia zależności\nprzyczynowo-skutkowe […].\nVI. Postawa wobec przyrody\ni środowiska.\nZdający rozumie znaczenie\nochrony przyrody i środowiska\noraz zna i rozumie zasady\nzrównoważonego rozwoju […].\nIV. Przegląd różnorodności organizmów.\n11. Zwierzęta bezkręgowe. Zdający:\n9) rozróżnia […] owady oraz porównuje […] budowę\ni czynności życiowe tych grup;\n11) przedstawia znaczenie stawonogów w przyrodzie\ni życiu człowieka.\nVI. Genetyka i biotechnologia.\n2. Cykl komórkowy. Zdający:\n4) podaje różnicę między podziałem mitotycznym\na mejotycznym […].\n5. Genetyka mendlowska. Zdający:\n3) […] określa prawdopodobieństwo wystąpienia\nposzczególnych genotypów i fenotypów w pokoleniach\npotomnych.\nVII. Ekologia.\n3. Zależności międzygatunkowe. Zdający:\n7) wykazuje rolę zależności mutualistycznych […]\nw przyrodzie, posługując się uprzednio poznanymi\nprzykładami […] przenoszenie pyłku roślin przez\nzwierzęta odżywiające się nektarem itd.).\nVIII. Różnorodność biologiczna Ziemi. Zdający:\n4) przedstawia wpływ człowieka na różnorodność\nbiologiczną […].\nGIMNAZJUM\nVIII. Genetyka. Zdający:\n1) […] rozróżnia komórki haploidalne i diploidalne […].\n14.a) (0-1)\nRozwiązanie\n Takie zróżnicowanie osobników w przypadku owadów społecznych ułatwia podział funkcji\nspołecznych w populacji.\n Zjawisko to umożliwia specjalizację poszczególnych osobników do pełnionych przez nie\nfunkcji (w społeczności).\nSchemat punktowania\n1 pkt - za poprawne podanie znaczenia zróżnicowania osobników w społeczności pszczół\n0 pkt - za podanie niepoprawnego znaczenia lub brak odpowiedzi\n14.b) (0-1)\nRozwiązanie\nkrólowa roju: 2n / diploidalna,\npszczoła robotnica: 2n / diploidalna,\ntruteń: 1n / haploidalny.\nSchemat punktowania\n1 pkt - za poprawne określenie ploidalności komórek u wszystkich podanych form pszczoły\nmiodnej\n0 pkt - za jedną lub dwie poprawne odpowiedzi lub jej brak\n14.c) (0-1)\nRozwiązanie\nsamiec (truteń) - podziały mitotyczne / mitoza,\nsamica (królowa roju) - podziały mejotyczne / mejoza.\nSchemat punktowania\n1 pkt - za podanie poprawnej nazwy rodzaju podziału komórkowego w komórkach trutnia\noraz królowej roju\n0 pkt - za poprawne określenie rodzaju podziału tylko u jednej z dwóch form pszczoły,\nodpowiedź błędną lub brak odpowiedzi\n14.d) (0-1)\nRozwiązanie\n1. robotnica 50% / 0,50 , 2. truteń 100% / 1.\nSchemat punktowania\n1 pkt - za poprawne określenie występowania w procentach identycznego DNA u obu form\n0 pkt - za poprawne określenie występowania w procentach identycznego DNA tylko u jednej\nz form pszczoły, odpowiedź błędną lub brak odpowiedzi\n14.e) (0-1)\nRozwiązanie\n Pszczoły zapylają rośliny kwiatowe (umożliwiając im rozmnażanie płciowe). Jeśli zabraknie\npszczół, to zaczną wymierać niektóre gatunki roślin i w dalszej kolejności - żywiące się nimi\nzwierzęta.\n Bez pszczół wiele roślin okrytonasiennych nie zostanie zapylonych, co może przyczynić\nsię do przerwania wielu łańcuchów pokarmowych.\nSchemat punktowania\n1 pkt - za poprawne wyjaśnienie wpływu masowego ginięcia pszczół na zmiany w składzie\ngatunkowym flory i fauny w danym ekosystemie, uwzględniające ich znaczenie w przyrodzie\n0 pkt - za odpowiedź niepełną, która nie uwzględnia znaczenia pszczół w przyrodzie, odpowiedź\nniepoprawną merytorycznie lub brak odpowiedzi","solution":"A. – 4 lub 4 i 1<br>B. – 1 lub 2, lub 1 i 2<br>C. – 3","image":"img/biologia-2015-przykladowy-arkusz-cke-rozszerzona/zad-14.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":12,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":"ocr","solution_source":"zadaniazmatur","text_source":"ocr","source_label":"Biologia · Arkusz przykładowy · 2015 (rozszerzona)","subject_label":"Biologia","category_label":"Arkusz przykładowy","text_html":"<p>Zadanie 14. (0-5)<br>W populacjach owadów społecznych, do których należy pszczoła miodna, występują formy<br>różniące się sposobem zachowania, cechami morfologicznymi i fizjologicznymi. Przeciętna<br>pszczela rodzina składa się zwykle z jednej matki, kilkuset lub więcej trutni i kilkudziesięciu<br>tysięcy robotnic, nie licząc jaj, larw i poczwarek. Królowa roju jest prawie dwukrotnie<br>większa od robotnicy i nie ma narządów umożliwiających zbieranie pokarmu, budowanie<br>gniazda i karmienie larw. Jej zadaniem jest odbycie jedynego w życiu lotu godowego<br>z trutniami i składanie jaj, z których wykluwa się cała reszta roju. Z niezapłodnionych jaj<br>wykluwają się samce pszczoły - trutnie, a z zapłodnionych - pszczoły robotnice.<br>Niektóre z larw wyklutych z zapłodnionych jaj mogą zostać w przyszłości matkami (gdy<br>w ulu zabraknie królowej).<br>W ostatnich latach na całym świecie obserwuje się masowe wymieranie pszczół. Jedną<br>z prawdopodobnych przyczyn mogą być zmiany środowiska spowodowane działalnością<br>człowieka.<br>Na podstawie: Tajemnice polskiej przyrody. Pszczoła miodna, Encyklopedia zwierząt i roślin, Warszawa 2007.<br>a) Określ znaczenie opisanego w tekście zróżnicowania osobników tego samego gatunku<br>dla funkcjonowania społeczności pszczół.<br>b) Określ ploidalność (1n lub 2n) komórek somatycznych:</p>\n<ol><li>królowej roju , 2. pszczoły robotnicy , 3. trutnia</li></ol>\n<p>c) Podaj nazwę podziału komórkowego, jaki zachodzi w komórkach trutnia podczas<br>wytwarzania plemników oraz nazwę podziału komórkowego u królowej roju podczas<br>wytwarzania gotowych do zapłodnienia jaj.</p>\n<ol><li>truteń 2. królowa roju</li></ol>\n<p>d) Określ, jaki procent identycznego DNA (pomijając mutacje) ma przeciętnie<br>w stosunku do królowej roju (matki)</p>\n<ol><li>robotnica , 2. truteń</li></ol>\n<p>e) Wyjaśnij, uwzględniając znaczenie pszczół w przyrodzie, dlaczego ich masowe<br>wymieranie może przyczynić się do zmian w składzie gatunkowym flory i fauny<br>w danym ekosystemie.</p>","answer_text_html":"<p>Zadanie 14. (0-5)<br>I. Poznanie świata organizmów<br>na różnych poziomach<br>organizacji życia.<br>Zdający opisuje […] organizmy,<br>przedstawia i wyjaśnia procesy<br>i zjawiska biologiczne; […]<br>przedstawia i wyjaśnia<br>zależności między organizmem<br>a środowiskiem […].<br>IV. Poszukiwanie, wykorzystanie<br>i tworzenie informacji.<br>Zdający […] selekcjonuje,<br>porównuje […] informacje<br>pozyskane z różnorodnych<br>źródeł […].<br>V. Rozumowanie i argumentacja.<br>Zdający […] wyjaśnia zależności<br>przyczynowo-skutkowe […].<br>VI. Postawa wobec przyrody<br>i środowiska.<br>Zdający rozumie znaczenie<br>ochrony przyrody i środowiska<br>oraz zna i rozumie zasady<br>zrównoważonego rozwoju […].<br>IV. Przegląd różnorodności organizmów.</p>\n<ol><li>Zwierzęta bezkręgowe. Zdający:</li><li>rozróżnia […] owady oraz porównuje […] budowę</li></ol>\n<p>i czynności życiowe tych grup;</p>\n<ol><li>przedstawia znaczenie stawonogów w przyrodzie</li></ol>\n<p>i życiu człowieka.<br>VI. Genetyka i biotechnologia.</p>\n<ol><li>Cykl komórkowy. Zdający:</li><li>podaje różnicę między podziałem mitotycznym</li></ol>\n<p>a mejotycznym […].</p>\n<ol><li>Genetyka mendlowska. Zdający:</li><li>[…] określa prawdopodobieństwo wystąpienia</li></ol>\n<p>poszczególnych genotypów i fenotypów w pokoleniach<br>potomnych.<br>VII. Ekologia.</p>\n<ol><li>Zależności międzygatunkowe. Zdający:</li><li>wykazuje rolę zależności mutualistycznych […]</li></ol>\n<p>w przyrodzie, posługując się uprzednio poznanymi<br>przykładami […] przenoszenie pyłku roślin przez<br>zwierzęta odżywiające się nektarem itd.).<br>VIII. Różnorodność biologiczna Ziemi. Zdający:</p>\n<ol><li>przedstawia wpływ człowieka na różnorodność</li></ol>\n<p>biologiczną […].<br>GIMNAZJUM<br>VIII. Genetyka. Zdający:</p>\n<ol><li>[…] rozróżnia komórki haploidalne i diploidalne […].</li></ol>\n<p>14.a) (0-1)<br>Rozwiązanie<br> Takie zróżnicowanie osobników w przypadku owadów społecznych ułatwia podział funkcji<br>społecznych w populacji.<br> Zjawisko to umożliwia specjalizację poszczególnych osobników do pełnionych przez nie<br>funkcji (w społeczności).<br>Schemat punktowania<br>1 pkt - za poprawne podanie znaczenia zróżnicowania osobników w społeczności pszczół<br>0 pkt - za podanie niepoprawnego znaczenia lub brak odpowiedzi<br>14.b) (0-1)<br>Rozwiązanie<br>królowa roju: 2n / diploidalna,<br>pszczoła robotnica: 2n / diploidalna,<br>truteń: 1n / haploidalny.<br>Schemat punktowania<br>1 pkt - za poprawne określenie ploidalności komórek u wszystkich podanych form pszczoły<br>miodnej<br>0 pkt - za jedną lub dwie poprawne odpowiedzi lub jej brak<br>14.c) (0-1)<br>Rozwiązanie<br>samiec (truteń) - podziały mitotyczne / mitoza,<br>samica (królowa roju) - podziały mejotyczne / mejoza.<br>Schemat punktowania<br>1 pkt - za podanie poprawnej nazwy rodzaju podziału komórkowego w komórkach trutnia<br>oraz królowej roju<br>0 pkt - za poprawne określenie rodzaju podziału tylko u jednej z dwóch form pszczoły,<br>odpowiedź błędną lub brak odpowiedzi<br>14.d) (0-1)<br>Rozwiązanie</p>\n<ol><li>robotnica 50% / 0,50 , 2. truteń 100% / 1.</li></ol>\n<p>Schemat punktowania<br>1 pkt - za poprawne określenie występowania w procentach identycznego DNA u obu form<br>0 pkt - za poprawne określenie występowania w procentach identycznego DNA tylko u jednej<br>z form pszczoły, odpowiedź błędną lub brak odpowiedzi<br>14.e) (0-1)<br>Rozwiązanie<br> Pszczoły zapylają rośliny kwiatowe (umożliwiając im rozmnażanie płciowe). Jeśli zabraknie<br>pszczół, to zaczną wymierać niektóre gatunki roślin i w dalszej kolejności - żywiące się nimi<br>zwierzęta.<br> Bez pszczół wiele roślin okrytonasiennych nie zostanie zapylonych, co może przyczynić<br>się do przerwania wielu łańcuchów pokarmowych.<br>Schemat punktowania<br>1 pkt - za poprawne wyjaśnienie wpływu masowego ginięcia pszczół na zmiany w składzie<br>gatunkowym flory i fauny w danym ekosystemie, uwzględniające ich znaczenie w przyrodzie<br>0 pkt - za odpowiedź niepełną, która nie uwzględnia znaczenia pszczół w przyrodzie, odpowiedź<br>niepoprawną merytorycznie lub brak odpowiedzi</p>","solutions":[{"source":"zadaniazmatur","label":"zadaniazmatur.pl","kind":"text","html":"<p>A. – 4 lub 4 i 1&lt;br&gt;B. – 1 lub 2, lub 1 i 2&lt;br&gt;C. – 3</p>"}]}