{"id":"biologia-2016-maj-matura-rozszerzona/zad/19.2","paper_id":"biologia-2016-maj-matura-rozszerzona","number":"19.2","points":1,"ptype":"closed","subject":"biologia","category":"matura","year":2016,"month":"maj","level":"rozszerzona","text":"Zadanie 19.2. (0-1)\nZaznacz poprawne dokończenie zdania.\nZrekombinowane układy alleli w potomstwie muszek o opisanych genotypach powstały\ndzięki procesowi crossing-over, który zaszedł w\nA. spermatocytach.\nB. oocytach.\nC. plemnikach.\nD. komórkach jajowych.","answer":"A","answer_text":"19.2. (0-1)\nWymagania ogólne\nWymagania szczegółowe\nI. Poznanie świata organizmów na różnych\npoziomach organizacji życia.\nZdający […] przedstawia i wyjaśnia\nprocesy […] biologiczne, [ ] wskazuje\nźródła różnorodności biologicznej i jej\nreprezentację na poziomie genetycznym.\nV. Rozumowanie i argumentacja.\nZdający […] wyjaśnia zależności\nprzyczynowo-skutkowe […].\nVI. Genetyka i biotechnologia.\n6. Zmienność genetyczna. Zdający:\n1) określa źródła zmienności genetycznej\n(mutacje, rekombinacja)\n4) podaje przykłady zachodzenia rekombinacji\ngenetycznej (mejoza).\nSchemat punktowania\n1 p. - za poprawne zaznaczenie dokończenia zdania.\n0 p. - za każdą inną odpowiedź lub za brak odpowiedzi.\nRozwiązanie\nA","solution":"## Poprawna odpowiedz\n\nZgodnie z oficjalnym kluczem CKE: **A. spermatocytach.**\n\nZrekombinowane uklady alleli powstaly dzieki crossing-over, ktory zaszedl w **spermatocytach** - czyli w diploidalnych komorkach plciowych **samca**.\n\n## Sposob 1 - Mechanizm: ktory rodzic wytworzyl rekombinanty\n\n**Krok 1 - Genotypy rodzicow (z zad. 19.1):**\n- Samica: podwojnie homozygotyczna, ciemna o wygietych skrzydlach -> **bbgg**\n- Samiec: podwojnie heterozygotyczny, szary o prostych skrzydlach -> **BbGg** (BG/bg)\n\n**Krok 2 - Kto moze wytworzyc zrekombinowane gamety?**\nRekombinacja (crossing-over) ma znaczenie tylko u osobnika **heterozygotycznego** pod wzgledem obu sprzezonych genow. Samica jest **homozygota (bbgg)** - wytwarza wylacznie gamety **bg**, niezaleznie od tego, czy crossing-over u niej zachodzi, czy nie. Nie moze wiec byc zrodlem zrekombinowanych ukladow alleli.\n\nZrekombinowane gamety (BG <-> bg na **Bg** i **bG**) moze wytworzyc jedynie **podwojnie heterozygotyczny samiec**.\n\n**Krok 3 - Gdzie zaszedl crossing-over?**\nCrossing-over zachodzi w **profazie I mejozy**, gdy komorka jest jeszcze **diploidalna**. U samca komorkami diploidalnymi wchodzacymi w mejoze sa **spermatocyty (I rzedu)**. Zatem rekombinacja zaszla w **spermatocytach**.\n\n**Odpowiedz: A. spermatocytach.**\n\n## Sposob 2 - Eliminacja pozostalych opcji\n\n| Opcja | Ocena | Uzasadnienie |\n| **A. spermatocytach** | **poprawna** | diploidalne komorki plciowe **samca** (heterozygoty) - tu zachodzi crossing-over w profazie I mejozy |\n| B. oocytach | bledna | to komorki **samicy**, ale samica jest homozygota (bbgg) - nie wytwarza rekombinantow |\n| C. plemnikach | bledna | plemniki sa **haploidalne** - crossing-over w nich juz nie zachodzi (jest po mejozie) |\n| D. komorkach jajowych | bledna | komorki jajowe sa haploidalne i naleza do homozygotycznej samicy |\n\nTylko **spermatocyty** sa jednoczesnie diploidalne i naleza do heterozygotycznego rodzica (samca).\n\n## Schemat oceniania CKE\n\n> **1 pkt** - za poprawne zaznaczenie dokonczenia zdania.\n>\n> **0 pkt** - kazda inna odpowiedz lub brak odpowiedzi.\n>\n> Rozwiazanie CKE: **A (spermatocytach)** - rekombinanty pochodza od podwojnie heterozygotycznego **samca**, ktory jako jedyny rodzic moze wytworzyc zrekombinowane gamety; crossing-over zaszedl w jego komorkach diploidalnych (spermatocytach).\n\n## Typowe pulapki i uwaga\n\n> Uwaga (kluczowa): To **samiec** jest heterozygota (BbGg), a samica - homozygota (bbgg). Dlatego rekombinanty pochodza od samca, a crossing-over zaszedl w jego **spermatocytach (A)**, a nie w oocytach samicy. Czesto powtarzana regula o braku crossing-over u samcow muszki owocowej NIE ma tu zastosowania - to zadanie oparte jest na genotypach z tresci, w ktorych rekombinacje moze wytworzyc wylacznie heterozygotyczny samiec.\n\n> Uwaga: Crossing-over zachodzi w komorce **diploidalnej** (profaza I mejozy), czyli w **spermatocytach**, a nie w gotowych, haploidalnych **plemnikach**.","image":"img/biologia-2016-maj-matura-rozszerzona/zad-19.2.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":18,"source":"ocr","answer_source":"maturazai","answer_text_source":"ocr","solution_source":"maturazai","text_source":"ocr","source_label":"Biologia · Matura · maj 2016 (rozszerzona)","subject_label":"Biologia","category_label":"Matura","text_html":"<p>Zadanie 19.2. (0-1)<br>Zaznacz poprawne dokończenie zdania.<br>Zrekombinowane układy alleli w potomstwie muszek o opisanych genotypach powstały<br>dzięki procesowi crossing-over, który zaszedł w<br>A. spermatocytach.<br>B. oocytach.<br>C. plemnikach.<br>D. komórkach jajowych.</p>","answer_text_html":"<p>19.2. (0-1)<br>Wymagania ogólne<br>Wymagania szczegółowe<br>I. Poznanie świata organizmów na różnych<br>poziomach organizacji życia.<br>Zdający […] przedstawia i wyjaśnia<br>procesy […] biologiczne, [ ] wskazuje<br>źródła różnorodności biologicznej i jej<br>reprezentację na poziomie genetycznym.<br>V. Rozumowanie i argumentacja.<br>Zdający […] wyjaśnia zależności<br>przyczynowo-skutkowe […].<br>VI. Genetyka i biotechnologia.</p>\n<ol><li>Zmienność genetyczna. Zdający:</li><li>określa źródła zmienności genetycznej</li></ol>\n<p>(mutacje, rekombinacja)</p>\n<ol><li>podaje przykłady zachodzenia rekombinacji</li></ol>\n<p>genetycznej (mejoza).<br>Schemat punktowania<br>1 p. - za poprawne zaznaczenie dokończenia zdania.<br>0 p. - za każdą inną odpowiedź lub za brak odpowiedzi.<br>Rozwiązanie<br>A</p>","solutions":[{"source":"maturazai","label":"maturazai.pl (AI)","kind":"text","html":"<h4>Poprawna odpowiedz</h4>\n<p>Zgodnie z oficjalnym kluczem CKE: <strong>A. spermatocytach.</strong></p>\n<p>Zrekombinowane uklady alleli powstaly dzieki crossing-over, ktory zaszedl w <strong>spermatocytach</strong> - czyli w diploidalnych komorkach plciowych <strong>samca</strong>.</p>\n<h4>Sposob 1 - Mechanizm: ktory rodzic wytworzyl rekombinanty</h4>\n<p><strong>Krok 1 - Genotypy rodzicow (z zad. 19.1):</strong></p>\n<ul><li>Samica: podwojnie homozygotyczna, ciemna o wygietych skrzydlach -&gt; <strong>bbgg</strong></li><li>Samiec: podwojnie heterozygotyczny, szary o prostych skrzydlach -&gt; <strong>BbGg</strong> (BG/bg)</li></ul>\n<p><strong>Krok 2 - Kto moze wytworzyc zrekombinowane gamety?</strong><br>Rekombinacja (crossing-over) ma znaczenie tylko u osobnika <strong>heterozygotycznego</strong> pod wzgledem obu sprzezonych genow. Samica jest <strong>homozygota (bbgg)</strong> - wytwarza wylacznie gamety <strong>bg</strong>, niezaleznie od tego, czy crossing-over u niej zachodzi, czy nie. Nie moze wiec byc zrodlem zrekombinowanych ukladow alleli.</p>\n<p>Zrekombinowane gamety (BG &lt;-&gt; bg na <strong>Bg</strong> i <strong>bG</strong>) moze wytworzyc jedynie <strong>podwojnie heterozygotyczny samiec</strong>.</p>\n<p><strong>Krok 3 - Gdzie zaszedl crossing-over?</strong><br>Crossing-over zachodzi w <strong>profazie I mejozy</strong>, gdy komorka jest jeszcze <strong>diploidalna</strong>. U samca komorkami diploidalnymi wchodzacymi w mejoze sa <strong>spermatocyty (I rzedu)</strong>. Zatem rekombinacja zaszla w <strong>spermatocytach</strong>.</p>\n<p><strong>Odpowiedz: A. spermatocytach.</strong></p>\n<h4>Sposob 2 - Eliminacja pozostalych opcji</h4>\n<p>| Opcja | Ocena | Uzasadnienie |<br>| <strong>A. spermatocytach</strong> | <strong>poprawna</strong> | diploidalne komorki plciowe <strong>samca</strong> (heterozygoty) - tu zachodzi crossing-over w profazie I mejozy |<br>| B. oocytach | bledna | to komorki <strong>samicy</strong>, ale samica jest homozygota (bbgg) - nie wytwarza rekombinantow |<br>| C. plemnikach | bledna | plemniki sa <strong>haploidalne</strong> - crossing-over w nich juz nie zachodzi (jest po mejozie) |<br>| D. komorkach jajowych | bledna | komorki jajowe sa haploidalne i naleza do homozygotycznej samicy |</p>\n<p>Tylko <strong>spermatocyty</strong> sa jednoczesnie diploidalne i naleza do heterozygotycznego rodzica (samca).</p>\n<h4>Schemat oceniania CKE</h4>\n<blockquote><strong>1 pkt</strong> - za poprawne zaznaczenie dokonczenia zdania.<br><br><strong>0 pkt</strong> - kazda inna odpowiedz lub brak odpowiedzi.<br><br>Rozwiazanie CKE: <strong>A (spermatocytach)</strong> - rekombinanty pochodza od podwojnie heterozygotycznego <strong>samca</strong>, ktory jako jedyny rodzic moze wytworzyc zrekombinowane gamety; crossing-over zaszedl w jego komorkach diploidalnych (spermatocytach).</blockquote>\n<h4>Typowe pulapki i uwaga</h4>\n<blockquote>Uwaga (kluczowa): To <strong>samiec</strong> jest heterozygota (BbGg), a samica - homozygota (bbgg). Dlatego rekombinanty pochodza od samca, a crossing-over zaszedl w jego <strong>spermatocytach (A)</strong>, a nie w oocytach samicy. Czesto powtarzana regula o braku crossing-over u samcow muszki owocowej NIE ma tu zastosowania - to zadanie oparte jest na genotypach z tresci, w ktorych rekombinacje moze wytworzyc wylacznie heterozygotyczny samiec.</blockquote>\n<blockquote>Uwaga: Crossing-over zachodzi w komorce <strong>diploidalnej</strong> (profaza I mejozy), czyli w <strong>spermatocytach</strong>, a nie w gotowych, haploidalnych <strong>plemnikach</strong>.</blockquote>"}]}