{"id":"biologia-2016-maj-matura-rozszerzona/zad/19.3","paper_id":"biologia-2016-maj-matura-rozszerzona","number":"19.3","points":2,"ptype":"open","subject":"biologia","category":"matura","year":2016,"month":"maj","level":"rozszerzona","text":"Zadanie 19.3. (0-2)\nOblicz odległość, w jakiej w chromosomie 2. leżą geny warunkujące kolor ciała i kształt\nskrzydeł muszki owocowej. Zapisz obliczenia.\nObliczenia:\nOdpowiedź:\nMBI_1R","answer":null,"answer_text":"19.3. (0-2)\nWymagania ogólne\nWymagania szczegółowe\nV. Rozumowanie i argumentacja.\nZdający […] wyjaśnia zależności\nprzyczynowo-skutkowe […].\nVI. Genetyka i biotechnologia.\n5. Genetyka mendlowska. Zdający:\n4) opisuje sprzężenia genów (w tym\nsprzężenia z płcią) i przedstawia sposoby ich\nmapowania na chromosomie.\n6. Zmienność genetyczna. Zdający:\n1) określa źródła zmienności genetycznej\n(mutacje, rekombinacja).\nSchemat punktowania\n2 p. - za prawidłowe obliczenie odległości pomiędzy genami i podanie wyniku z jednostką\n(cM, centymorgan, jednostka mapowa, dopuszczalny % rekombinantów lub częstość\nrekombinantów 27% lub 0,27).\n1 p. - za zastosowanie prawidłowej metody obliczenia odległości pomiędzy genami (iloraz\nsumy rekombinantów i sumy wszystkich osobników), ale błąd w obliczeniach lub\npodanie wyniku z niewłaściwą jednostką (np. 0,27 cM lub 27).\n0 p. - za nieprawidłową metodę obliczenia lub podanie jedynie wyniku, lub za brak\nodpowiedzi.\nPrzykładowe rozwiązanie\nObliczenia:\n(435+441+158+166=) 1200 - 100%\n324 - X%\n324 x 100% = 1200 x X%\nX = 27cM / jednostek mapowych / 27% (dopuszcza się 0,27 bez jednostki)\nUwaga:\nZdający może policzyć osobno odsetek, jaki stanowi każda z obu grup rekombinantów\ni zsumować je (wówczas, w zależności od przyjętego zaokrąglenia, wynik może wynosić:\n26,99cM [13,166% + 13,833%]).","solution":"## Poprawna odpowiedz\n\n**Odleglosc miedzy genami = 27 cM** (27 jednostek mapowych / 27% rekombinantow).\n\nObliczona ze wzoru:\n$$ d = \\frac{\\text{liczba rekombinantow}}{\\text{laczna liczba potomkow}} \\times 100\\% $$\n\n## Sposob 1 - Identyfikacja klas fenotypowych i obliczenie\n\n**Krok 1 - Dane z tresci zadania (potomstwo krzyzowki bbgg x BbGg):**\n\n| Klasa fenotypowa | Typ | Liczba |\n| szare o prostych skrzydlach | rodzicielska | 435 |\n| ciemne o skrzydlach wygietych | rodzicielska | 441 |\n| szare o skrzydlach wygietych | **rekombinant** | 158 |\n| ciemne o prostych skrzydlach | **rekombinant** | 166 |\n| **Razem** | | **1200** |\n\nRekombinanty to klasy **mniej liczne** - powstaly w wyniku crossing-over miedzy sprzezonymi genami.\n\n**Krok 2 - Suma rekombinantow:**\n$$ R = 158 + 166 = 324 $$\n\n**Krok 3 - Laczna liczba potomkow:**\n$$ N = 435 + 441 + 158 + 166 = 1200 $$\n\n**Krok 4 - Czestosc rekombinacji (proporcja):**\n$$ 1200 - 100\\% $$\n$$ 324 - X\\% $$\n$$ X = \\frac{324 \\times 100\\%}{1200} = 27\\% $$\n\n**Krok 5 - Przeliczenie na jednostki mapowe:**\n$$ d = 27\\ \\text{cM} \\quad (1\\ \\text{cM} = 1\\%\\ \\text{rekombinacji}) $$\n\n**Odpowiedz: geny leza w odleglosci 27 cM (27 jednostek mapowych).**\n\n## Sposob 2 - Zapis algebraiczny\n\nNiech R = suma rekombinantow, N = laczna liczba potomkow:\n$$ d\\,[\\text{cM}] = \\frac{R}{N} \\times 100 = \\frac{324}{1200} \\times 100 = 27 $$\n\nKontrola: klasy rodzicielskie stanowia (435+441)/1200 = 876/1200 = 73%, a rekombinanty 27%; 73% + 27% = 100%.\n\n> Uwaga (wg klucza CKE): jezeli policzy sie osobno odsetek kazdej z dwoch grup rekombinantow i zsumuje, wynik moze wyniesc ok. 26,99 cM (13,166% + 13,833%) - zaleznie od zaokraglen.\n\n## Schemat oceniania CKE\n\n> **2 pkt** - za prawidlowe obliczenie odleglosci miedzy genami i podanie wyniku z **jednostka** (cM / centymorgan / jednostka mapowa; dopuszczalny % lub czestosc 27% lub 0,27).\n>\n> **1 pkt** - za prawidlowa metode (iloraz sumy rekombinantow i sumy wszystkich osobnikow), ale blad rachunkowy lub niewlasciwa jednostka (np. 0,27 cM lub samo 27).\n>\n> **0 pkt** - nieprawidlowa metoda, podanie jedynie wyniku, lub brak odpowiedzi.\n>\n> Obliczenie CKE: (435+441+158+166=) 1200 - 100%; 324 - X%; X = (324 x 100%)/1200 = **27 cM** / 27% / 27 jednostek mapowych (dopuszcza sie 0,27 bez jednostki).\n\n## Typowe pulapki i uwaga\n\n> Uwaga: Rekombinanty to klasy **mniej liczne** (158 i 166), a klasy rodzicielskie - liczniejsze (435 i 441). Zamiana ich miejscami daje bledny wynik.\n\n> Uwaga: Trzeba zsumowac **obie** klasy rekombinacyjne (158 + 166 = 324), a nie tylko jedna.\n\n> Uwaga: Wynik podaj **z jednostka** (cM / jednostek mapowych / %). Samo \"27\" bez jednostki obniza punktacje do 1 pkt. Zadanie wymaga tez **zapisania obliczen**.","image":"img/biologia-2016-maj-matura-rozszerzona/zad-19.3.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":18,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":"ocr","solution_source":"maturazai","text_source":"ocr","source_label":"Biologia · Matura · maj 2016 (rozszerzona)","subject_label":"Biologia","category_label":"Matura","text_html":"

Zadanie 19.3. (0-2)
Oblicz odległość, w jakiej w chromosomie 2. leżą geny warunkujące kolor ciała i kształt
skrzydeł muszki owocowej. Zapisz obliczenia.
Obliczenia:
Odpowiedź:
MBI_1R

","answer_text_html":"

19.3. (0-2)
Wymagania ogólne
Wymagania szczegółowe
V. Rozumowanie i argumentacja.
Zdający […] wyjaśnia zależności
przyczynowo-skutkowe […].
VI. Genetyka i biotechnologia.

\n
  1. Genetyka mendlowska. Zdający:
  2. opisuje sprzężenia genów (w tym
\n

sprzężenia z płcią) i przedstawia sposoby ich
mapowania na chromosomie.

\n
  1. Zmienność genetyczna. Zdający:
  2. określa źródła zmienności genetycznej
\n

(mutacje, rekombinacja).
Schemat punktowania
2 p. - za prawidłowe obliczenie odległości pomiędzy genami i podanie wyniku z jednostką
(cM, centymorgan, jednostka mapowa, dopuszczalny % rekombinantów lub częstość
rekombinantów 27% lub 0,27).
1 p. - za zastosowanie prawidłowej metody obliczenia odległości pomiędzy genami (iloraz
sumy rekombinantów i sumy wszystkich osobników), ale błąd w obliczeniach lub
podanie wyniku z niewłaściwą jednostką (np. 0,27 cM lub 27).
0 p. - za nieprawidłową metodę obliczenia lub podanie jedynie wyniku, lub za brak
odpowiedzi.
Przykładowe rozwiązanie
Obliczenia:
(435+441+158+166=) 1200 - 100%
324 - X%
324 x 100% = 1200 x X%
X = 27cM / jednostek mapowych / 27% (dopuszcza się 0,27 bez jednostki)
Uwaga:
Zdający może policzyć osobno odsetek, jaki stanowi każda z obu grup rekombinantów
i zsumować je (wówczas, w zależności od przyjętego zaokrąglenia, wynik może wynosić:
26,99cM [13,166% + 13,833%]).

","solutions":[{"source":"maturazai","label":"maturazai.pl (AI)","kind":"text","html":"

Poprawna odpowiedz

\n

Odleglosc miedzy genami = 27 cM (27 jednostek mapowych / 27% rekombinantow).

\n

Obliczona ze wzoru:
$$ d = \\frac{\\text{liczba rekombinantow}}{\\text{laczna liczba potomkow}} \\times 100\\% $$

\n

Sposob 1 - Identyfikacja klas fenotypowych i obliczenie

\n

Krok 1 - Dane z tresci zadania (potomstwo krzyzowki bbgg x BbGg):

\n

| Klasa fenotypowa | Typ | Liczba |
| szare o prostych skrzydlach | rodzicielska | 435 |
| ciemne o skrzydlach wygietych | rodzicielska | 441 |
| szare o skrzydlach wygietych | rekombinant | 158 |
| ciemne o prostych skrzydlach | rekombinant | 166 |
| Razem | | 1200 |

\n

Rekombinanty to klasy mniej liczne - powstaly w wyniku crossing-over miedzy sprzezonymi genami.

\n

Krok 2 - Suma rekombinantow:
$$ R = 158 + 166 = 324 $$

\n

Krok 3 - Laczna liczba potomkow:
$$ N = 435 + 441 + 158 + 166 = 1200 $$

\n

Krok 4 - Czestosc rekombinacji (proporcja):
$$ 1200 - 100\\% $$
$$ 324 - X\\% $$
$$ X = \\frac{324 \\times 100\\%}{1200} = 27\\% $$

\n

Krok 5 - Przeliczenie na jednostki mapowe:
$$ d = 27\\ \\text{cM} \\quad (1\\ \\text{cM} = 1\\%\\ \\text{rekombinacji}) $$

\n

Odpowiedz: geny leza w odleglosci 27 cM (27 jednostek mapowych).

\n

Sposob 2 - Zapis algebraiczny

\n

Niech R = suma rekombinantow, N = laczna liczba potomkow:
$$ d\\,[\\text{cM}] = \\frac{R}{N} \\times 100 = \\frac{324}{1200} \\times 100 = 27 $$

\n

Kontrola: klasy rodzicielskie stanowia (435+441)/1200 = 876/1200 = 73%, a rekombinanty 27%; 73% + 27% = 100%.

\n
Uwaga (wg klucza CKE): jezeli policzy sie osobno odsetek kazdej z dwoch grup rekombinantow i zsumuje, wynik moze wyniesc ok. 26,99 cM (13,166% + 13,833%) - zaleznie od zaokraglen.
\n

Schemat oceniania CKE

\n
2 pkt - za prawidlowe obliczenie odleglosci miedzy genami i podanie wyniku z jednostka (cM / centymorgan / jednostka mapowa; dopuszczalny % lub czestosc 27% lub 0,27).

1 pkt - za prawidlowa metode (iloraz sumy rekombinantow i sumy wszystkich osobnikow), ale blad rachunkowy lub niewlasciwa jednostka (np. 0,27 cM lub samo 27).

0 pkt - nieprawidlowa metoda, podanie jedynie wyniku, lub brak odpowiedzi.

Obliczenie CKE: (435+441+158+166=) 1200 - 100%; 324 - X%; X = (324 x 100%)/1200 = 27 cM / 27% / 27 jednostek mapowych (dopuszcza sie 0,27 bez jednostki).
\n

Typowe pulapki i uwaga

\n
Uwaga: Rekombinanty to klasy mniej liczne (158 i 166), a klasy rodzicielskie - liczniejsze (435 i 441). Zamiana ich miejscami daje bledny wynik.
\n
Uwaga: Trzeba zsumowac obie klasy rekombinacyjne (158 + 166 = 324), a nie tylko jedna.
\n
Uwaga: Wynik podaj z jednostka (cM / jednostek mapowych / %). Samo "27" bez jednostki obniza punktacje do 1 pkt. Zadanie wymaga tez zapisania obliczen.
"}]}