{"id":"biologia-2016-maj-matura-rozszerzona/zad/22.2","paper_id":"biologia-2016-maj-matura-rozszerzona","number":"22.2","points":1,"ptype":"open","subject":"biologia","category":"matura","year":2016,"month":"maj","level":"rozszerzona","text":"Zadanie 22.2. (0-1)\nNa podstawie informacji przedstawionych w tekście, posługując się wymienionymi\nnazwami organizmów, zapisz łańcuch pokarmowy, w którym dzięcioł trójpalczasty jest\nkonsumentem drugiego rzędu i nie jest konsumentem szczytowym.","answer":null,"answer_text":"22.2. (0-1)\nWymagania ogólne\nWymagania szczegółowe\nIV Poszukiwanie, wykorzystanie i tworzenie\ninformacji. Zdający odczytuje […]\ni przetwarza informacje.\nI Poznanie świata organizmów na różnych\npoziomach organizacji życia. Zdający [ ]\nprzedstawia i wyjaśnia zależności między\norganizmem a środowiskiem […].\nVII. Ekologia.\n4. Struktura i funkcjonowanie ekosystemu.\nZdający:\n3) określa rolę zależności pokarmowych\nw ekosystemie, przedstawia je w postaci\nłańcuchów […] pokarmowych [ ].\nSchemat punktowania\n1 p. - za poprawne zapisanie łańcucha z wykorzystaniem nazw organizmów podanych\nw tekście.\n0 p. - za odpowiedź, która nie spełnia powyższych wymagań, lub za brak odpowiedzi.\nRozwiązanie\nświerk /jodła / drzewo iglaste → kornik → dzięcioł trójpalczasty → jastrząb / kuna\nUwaga:\nNie uznaje się łańcuchów pokarmowych z pierwszym ogniwem „drzewo” (to nie jest nazwa\norganizmu / taksonu), ani „drzewo liściaste” lub „sosna” bo na nich, według tekstu, ten\ndzięcioł nie żeruje.\nNie uznaje się łańcuchów pokarmowych ze strzałkami skierowanymi w niewłaściwą stronę lub\nbez strzałek.","solution":"## Poprawna odpowiedź\n\n**Przykładowy łańcuch pokarmowy:**\n\nświerk → kornik drukarz → dzięcioł trójpalczasty → kuna leśna\n\n*(lub z innym drapieżnikiem szczytowym wymienionym w tekście, np. jastrzębiem)*\n\n## Sposób 1 - Analiza warunków zadania krok po kroku\n\nZadanie nakłada **dwa warunki jednocześnie**:\n\n**Warunek 1:** Dzięcioł trójpalczasty = **konsument II rzędu**\n→ Musi być dwa ogniwa od producenta:\n`Producent → K I rzędu → Dzięcioł`\n\n**Warunek 2:** Dzięcioł **NIE jest konsumentem szczytowym**\n→ Musi być co najmniej jedno ogniwo PO nim:\n`→ Dzięcioł → K III rzędu`\n\nŁącząc oba warunki, minimalna struktura:\n\nProducent → K I rzędu → Dzięcioł → K III rzędu (szczytowy)\n\nPodstawiamy organizmy z tekstu:\n- **Producent:** świerk (drzewo, źródło pokarmu dla kornika)\n- **K I rzędu:** kornik drukarz (roślinożerca, żeruje pod korą świerka)\n- **K II rzędu:** dzięcioł trójpalczasty (je korniki → jest konsumentem kornika)\n- **K III rzędu:** kuna leśna / jastrząb (poluje na dzięcioła → jest konsumentem szczytowym)\n\n**Gotowy łańcuch:**\n\n> świerk → kornik drukarz → dzięcioł trójpalczasty → kuna leśna\n\n## Sposób 2 - Eliminacja typowych błędów konstrukcji\n\nSprawdzamy każdą możliwą błędną konstrukcję:\n\n| Błędna próba | Dlaczego NIE spełnia warunków |\n| `świerk → dzięcioł → kuna` | Dzięcioł = K **I** rzędu (nie II) |\n| `owad → kornik → dzięcioł → kuna` | Kornik to roślinożerca - nie je owadów; tu owad byłby producentem - błąd biologiczny |\n| `świerk → kornik → dzięcioł` | Dzięcioł = K II rzędu ✓, ale jest **konsumentem szczytowym** ✗ (warunek 2 niespełniony) |\n| `świerk → kornik → dzięcioł → kuna` | **POPRAWNIE** - oba warunki spełnione ✓ |\n\n**Kluczowy wniosek:** Łańcuch musi mieć **minimum 4 ogniwa** (producent + 3 konsumentów), żeby dzięcioł był K II rzędu i nie był szczytowym.\n\n## Schemat oceniania CKE\n\n> **1 pkt** - za poprawne zapisanie lancucha z wykorzystaniem nazw organizmow **podanych w tekscie**.\n>\n> **0 pkt** - odpowiedz niespelniajaca wymagan lub brak odpowiedzi.\n>\n> Rozwiazanie CKE: **swierk / jodla / drzewo iglaste -> kornik -> dzieciol trojpalczasty -> jastrzab / kuna**. Nie uznaje sie ogniwa 'drzewo' (nie jest nazwa taksonu), 'drzewo lisciaste' ani 'sosna'; strzalki musza wskazywac kierunek przeplywu energii.\n\n## Wzory z karty CKE - czego MASZ użyć\n\nW tym zadaniu **nie korzystamy z karty wzorów** - wystarczy znajomość definicji poziomów troficznych i umiejętność czytania tekstu ze zrozumieniem. Klucz to rozpoznanie dwóch warunków (K II rzędu + nie szczytowy) i spełnienie ich jednocześnie.\n\n## Typowe pułapki i uwaga\n\n> ⚠️ **Uwaga:** Dzięcioł jako K II rzędu wymaga **dokładnie jednego ogniwa przed nim** (producent + jeden roślinożerca). Błędem jest wstawienie dwóch ogniw przed dzięciołem - wtedy byłby K III rzędu.\n\n> ⚠️ **Uwaga:** Strzałka w łańcuchu pokarmowym = **kierunek przepływu energii** (od zjadanego DO zjadającego), nie od drapieżnika do ofiary. `świerk → kornik` = kornik je świerka ✓.\n\n> ⚠️ **Uwaga:** Zadanie wymaga użycia **nazw z tekstu** - nie można wpisać przypadkowych organizmów (np. lisa czy wilka, jeśli nie są w tekście). Zawsze czytaj, jakie organizmy są wymienione w materiale źródłowym.\n\n> ⚠️ **Uwaga:** Pominięcie ostatniego ogniwa (konsumenta III rzędu) to najczęstszy błąd - uczeń kończy łańcuch na dzięciole, spełniając warunek 1, ale łamiąc warunek 2 (dzięcioł staje się szczytowym).","image":"img/biologia-2016-maj-matura-rozszerzona/zad-22.2.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":20,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":"ocr","solution_source":"maturazai","text_source":"ocr","source_label":"Biologia · Matura · maj 2016 (rozszerzona)","subject_label":"Biologia","category_label":"Matura","text_html":"<p>Zadanie 22.2. (0-1)<br>Na podstawie informacji przedstawionych w tekście, posługując się wymienionymi<br>nazwami organizmów, zapisz łańcuch pokarmowy, w którym dzięcioł trójpalczasty jest<br>konsumentem drugiego rzędu i nie jest konsumentem szczytowym.</p>","answer_text_html":"<p>22.2. (0-1)<br>Wymagania ogólne<br>Wymagania szczegółowe<br>IV Poszukiwanie, wykorzystanie i tworzenie<br>informacji. Zdający odczytuje […]<br>i przetwarza informacje.<br>I Poznanie świata organizmów na różnych<br>poziomach organizacji życia. Zdający [ ]<br>przedstawia i wyjaśnia zależności między<br>organizmem a środowiskiem […].<br>VII. Ekologia.</p>\n<ol><li>Struktura i funkcjonowanie ekosystemu.</li></ol>\n<p>Zdający:</p>\n<ol><li>określa rolę zależności pokarmowych</li></ol>\n<p>w ekosystemie, przedstawia je w postaci<br>łańcuchów […] pokarmowych [ ].<br>Schemat punktowania<br>1 p. - za poprawne zapisanie łańcucha z wykorzystaniem nazw organizmów podanych<br>w tekście.<br>0 p. - za odpowiedź, która nie spełnia powyższych wymagań, lub za brak odpowiedzi.<br>Rozwiązanie<br>świerk /jodła / drzewo iglaste → kornik → dzięcioł trójpalczasty → jastrząb / kuna<br>Uwaga:<br>Nie uznaje się łańcuchów pokarmowych z pierwszym ogniwem „drzewo” (to nie jest nazwa<br>organizmu / taksonu), ani „drzewo liściaste” lub „sosna” bo na nich, według tekstu, ten<br>dzięcioł nie żeruje.<br>Nie uznaje się łańcuchów pokarmowych ze strzałkami skierowanymi w niewłaściwą stronę lub<br>bez strzałek.</p>","solutions":[{"source":"maturazai","label":"maturazai.pl (AI)","kind":"text","html":"<h4>Poprawna odpowiedź</h4>\n<p><strong>Przykładowy łańcuch pokarmowy:</strong></p>\n<p>świerk → kornik drukarz → dzięcioł trójpalczasty → kuna leśna</p>\n<p><em>(lub z innym drapieżnikiem szczytowym wymienionym w tekście, np. jastrzębiem)</em></p>\n<h4>Sposób 1 - Analiza warunków zadania krok po kroku</h4>\n<p>Zadanie nakłada <strong>dwa warunki jednocześnie</strong>:</p>\n<p><strong>Warunek 1:</strong> Dzięcioł trójpalczasty = <strong>konsument II rzędu</strong><br>→ Musi być dwa ogniwa od producenta:<br><code>Producent → K I rzędu → Dzięcioł</code></p>\n<p><strong>Warunek 2:</strong> Dzięcioł <strong>NIE jest konsumentem szczytowym</strong><br>→ Musi być co najmniej jedno ogniwo PO nim:<br><code>→ Dzięcioł → K III rzędu</code></p>\n<p>Łącząc oba warunki, minimalna struktura:</p>\n<p>Producent → K I rzędu → Dzięcioł → K III rzędu (szczytowy)</p>\n<p>Podstawiamy organizmy z tekstu:</p>\n<ul><li><strong>Producent:</strong> świerk (drzewo, źródło pokarmu dla kornika)</li><li><strong>K I rzędu:</strong> kornik drukarz (roślinożerca, żeruje pod korą świerka)</li><li><strong>K II rzędu:</strong> dzięcioł trójpalczasty (je korniki → jest konsumentem kornika)</li><li><strong>K III rzędu:</strong> kuna leśna / jastrząb (poluje na dzięcioła → jest konsumentem szczytowym)</li></ul>\n<p><strong>Gotowy łańcuch:</strong></p>\n<blockquote>świerk → kornik drukarz → dzięcioł trójpalczasty → kuna leśna</blockquote>\n<h4>Sposób 2 - Eliminacja typowych błędów konstrukcji</h4>\n<p>Sprawdzamy każdą możliwą błędną konstrukcję:</p>\n<p>| Błędna próba | Dlaczego NIE spełnia warunków |<br>| <code>świerk → dzięcioł → kuna</code> | Dzięcioł = K <strong>I</strong> rzędu (nie II) |<br>| <code>owad → kornik → dzięcioł → kuna</code> | Kornik to roślinożerca - nie je owadów; tu owad byłby producentem - błąd biologiczny |<br>| <code>świerk → kornik → dzięcioł</code> | Dzięcioł = K II rzędu ✓, ale jest <strong>konsumentem szczytowym</strong> ✗ (warunek 2 niespełniony) |<br>| <code>świerk → kornik → dzięcioł → kuna</code> | <strong>POPRAWNIE</strong> - oba warunki spełnione ✓ |</p>\n<p><strong>Kluczowy wniosek:</strong> Łańcuch musi mieć <strong>minimum 4 ogniwa</strong> (producent + 3 konsumentów), żeby dzięcioł był K II rzędu i nie był szczytowym.</p>\n<h4>Schemat oceniania CKE</h4>\n<blockquote><strong>1 pkt</strong> - za poprawne zapisanie lancucha z wykorzystaniem nazw organizmow <strong>podanych w tekscie</strong>.<br><br><strong>0 pkt</strong> - odpowiedz niespelniajaca wymagan lub brak odpowiedzi.<br><br>Rozwiazanie CKE: <strong>swierk / jodla / drzewo iglaste -&gt; kornik -&gt; dzieciol trojpalczasty -&gt; jastrzab / kuna</strong>. Nie uznaje sie ogniwa &#x27;drzewo&#x27; (nie jest nazwa taksonu), &#x27;drzewo lisciaste&#x27; ani &#x27;sosna&#x27;; strzalki musza wskazywac kierunek przeplywu energii.</blockquote>\n<h4>Wzory z karty CKE - czego MASZ użyć</h4>\n<p>W tym zadaniu <strong>nie korzystamy z karty wzorów</strong> - wystarczy znajomość definicji poziomów troficznych i umiejętność czytania tekstu ze zrozumieniem. Klucz to rozpoznanie dwóch warunków (K II rzędu + nie szczytowy) i spełnienie ich jednocześnie.</p>\n<h4>Typowe pułapki i uwaga</h4>\n<blockquote>⚠️ <strong>Uwaga:</strong> Dzięcioł jako K II rzędu wymaga <strong>dokładnie jednego ogniwa przed nim</strong> (producent + jeden roślinożerca). Błędem jest wstawienie dwóch ogniw przed dzięciołem - wtedy byłby K III rzędu.</blockquote>\n<blockquote>⚠️ <strong>Uwaga:</strong> Strzałka w łańcuchu pokarmowym = <strong>kierunek przepływu energii</strong> (od zjadanego DO zjadającego), nie od drapieżnika do ofiary. <code>świerk → kornik</code> = kornik je świerka ✓.</blockquote>\n<blockquote>⚠️ <strong>Uwaga:</strong> Zadanie wymaga użycia <strong>nazw z tekstu</strong> - nie można wpisać przypadkowych organizmów (np. lisa czy wilka, jeśli nie są w tekście). Zawsze czytaj, jakie organizmy są wymienione w materiale źródłowym.</blockquote>\n<blockquote>⚠️ <strong>Uwaga:</strong> Pominięcie ostatniego ogniwa (konsumenta III rzędu) to najczęstszy błąd - uczeń kończy łańcuch na dzięciole, spełniając warunek 1, ale łamiąc warunek 2 (dzięcioł staje się szczytowym).</blockquote>"}]}