{"id":"biologia-2016-maj-matura-rozszerzona/zad/22.3","paper_id":"biologia-2016-maj-matura-rozszerzona","number":"22.3","points":1,"ptype":"open","subject":"biologia","category":"matura","year":2016,"month":"maj","level":"rozszerzona","text":"Zadanie 22.3. (0-1)\nWykaż, że oba gatunki nie konkurują o pokarm, gdy występują razem w tym samym\nekosystemie, np. w lesie mieszanym Puszczy Białowieskiej.\nMBI_1R","answer":null,"answer_text":"22.3. (0-1)\nWymagania ogólne\nWymagania szczegółowe\nV. Rozumowanie i argumentacja.\nZdający objaśnia i komentuje informacje\n[ ], formułuje i przedstawia opinie\nzwiązane z omawianymi zagadnieniami\nbiologicznymi, dobierając racjonalne\nargumenty.\nI Poznanie świata organizmów na różnych\npoziomach organizacji życia. Zdający [ ]\nprzedstawia i wyjaśnia procesy i zjawiska\nbiologiczne, [ ] przedstawia i wyjaśnia\nzależności między organizmem\na środowiskiem […].\nIV Poszukiwanie, wykorzystanie\ni tworzenie informacji. Zdający odczytuje\n[…] i przetwarza informacje.\nVII. Ekologia.\n3. Zależności międzygatunkowe. Zdający:\n1) przedstawia źródło konkurencji\nmiędzygatunkowej, jakim jest korzystanie\nprzez różne organizmy z tych samych zasobów\nśrodowiska.\n4. Struktura i funkcjonowanie ekosystemu.\nZdający:\n3) określa rolę zależności pokarmowych\nw ekosystemie […].\nSchemat punktowania\n1 p. - za wyjaśnienie odnoszące się do żerowania na różnych drzewach (iglaste i liściaste lub\nżywe i martwe) lub odżywiania się różnymi gatunkami owadów.\n0 p. - za odpowiedź, która nie spełnia powyższych wymagań, lub za brak odpowiedzi.\nPrzykładowe rozwiązania\nDzięcioły te nie konkurują ze sobą, ponieważ:\n• oba te gatunki zdobywają pokarm na różnych rodzajach drzew / żywią się owadami\nżerujących na różnych rodzajach drzew: jeden gatunek na liściastych, drugi - na iglastych.\n• pokarmowe nisze ekologiczne tych gatunków nie pokrywają się: jeden gatunek żywi się\nowadami występującymi na drzewach liściastych, a drugi - owadami, które żerują\nna drzewach iglastych.\nUwaga:\nNie uznaje się odpowiedzi odnoszących się wyłącznie do odżywiania się różnymi stadiami\nrozwojowymi owadów, np. larwami i stadiami dorosłymi.","solution":"## Poprawna odpowiedz\n\nOba gatunki dzieciolow (dzieciol trojpalczasty i dzieciol bialogrzbiety) **nie konkuruja o pokarm**, poniewaz zdobywaja go **na roznych rodzajach drzew** (jeden na iglastych, drugi na lisciastych) lub **odzywiaja sie roznymi gatunkami owadow**. Ich nisze pokarmowe nie pokrywaja sie.\n\n## Sposob 1 - Roznice w niszy pokarmowej (mechanizm)\n\n**Krok 1 - warunek konkurencji:**\nKonkurencja o pokarm zachodzi tylko wtedy, gdy dwa gatunki korzystaja z **tego samego zasobu pokarmowego**. Jezeli zasoby sie roznia - konkurencji brak.\n\n**Krok 2 - nisze pokarmowe obu dzieciolow:**\nZgodnie z tekstem zadania gatunki te zdobywaja pokarm na **roznych rodzajach drzew**:\n- jeden gatunek zeruje na drzewach **iglastych** (lub drzewach martwych) i zywi sie owadami tam wystepujacymi,\n- drugi gatunek zeruje na drzewach **lisciastych** (lub zywych) i zywi sie innymi gatunkami owadow.\n\n**Krok 3 - wniosek:**\nSkoro kazdy gatunek zdobywa pokarm na innym rodzaju drzew / odzywia sie innymi owadami, ich **pokarmowe nisze ekologiczne nie pokrywaja sie**, dlatego **nie konkuruja** ze soba, mimo wspolnego wystepowania w tym samym ekosystemie (lesie mieszanym Puszczy Bialowieskiej).\n\n## Sposob 2 - Zasada konkurencyjnego wykluczenia (Gausego)\n\nZgodnie z zasada Gausego dwa gatunki o **identycznej niszy** nie moga trwale wspolistniec. Skoro oba dziecioly trwale wspolwystepuja w tym samym lesie, musza zajmowac **odrebne nisze pokarmowe** - co potwierdza segregacje zasobow (jeden zeruje na drzewach iglastych, drugi na lisciastych; lub korzystaja z roznych gatunkow owadow).\n\n## Schemat oceniania CKE\n\n> **1 pkt** - za wyjasnienie odnoszace sie do zerowania **na roznych drzewach** (iglaste i lisciaste lub zywe i martwe) **lub** odzywiania sie **roznymi gatunkami owadow** (nienakladajace sie nisze pokarmowe).\n>\n> **0 pkt** - odpowiedz niespelniajaca wymagan lub brak odpowiedzi.\n>\n> Przykladowe rozwiazania CKE: oba gatunki zdobywaja pokarm na roznych rodzajach drzew / zywia sie owadami zerujacymi na roznych drzewach: jeden na lisciastych, drugi na iglastych; pokarmowe nisze ekologiczne tych gatunkow nie pokrywaja sie.\n>\n> CKE nie uznaje odpowiedzi odnoszacych sie wylacznie do odzywiania sie roznymi stadiami rozwojowymi owadow (np. larwami i osobnikami doroslymi).\n\n## Typowe pulapki i uwaga\n\n> Uwaga: Argument musi dotyczyc **pokarmu** (rodzaju drzew lub gatunkow owadow), a nie samego miejsca zycia. Stwierdzenie \"zyja w roznych czesciach lasu\" bez odniesienia do pokarmu nie wystarczy.\n\n> Uwaga: CKE nie uzna odpowiedzi opartej wylacznie na zerowaniu na roznych stadiach rozwojowych owadow (larwy vs. owady dorosle).\n\n> Uwaga: Trzeba domknac logike: rozny pokarm -> nienakladajace sie nisze pokarmowe -> brak konkurencji.","image":"img/biologia-2016-maj-matura-rozszerzona/zad-22.3.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":20,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":"ocr","solution_source":"maturazai","text_source":"ocr","source_label":"Biologia · Matura · maj 2016 (rozszerzona)","subject_label":"Biologia","category_label":"Matura","text_html":"

Zadanie 22.3. (0-1)
Wykaż, że oba gatunki nie konkurują o pokarm, gdy występują razem w tym samym
ekosystemie, np. w lesie mieszanym Puszczy Białowieskiej.
MBI_1R

","answer_text_html":"

22.3. (0-1)
Wymagania ogólne
Wymagania szczegółowe
V. Rozumowanie i argumentacja.
Zdający objaśnia i komentuje informacje
[ ], formułuje i przedstawia opinie
związane z omawianymi zagadnieniami
biologicznymi, dobierając racjonalne
argumenty.
I Poznanie świata organizmów na różnych
poziomach organizacji życia. Zdający [ ]
przedstawia i wyjaśnia procesy i zjawiska
biologiczne, [ ] przedstawia i wyjaśnia
zależności między organizmem
a środowiskiem […].
IV Poszukiwanie, wykorzystanie
i tworzenie informacji. Zdający odczytuje
[…] i przetwarza informacje.
VII. Ekologia.

\n
  1. Zależności międzygatunkowe. Zdający:
  2. przedstawia źródło konkurencji
\n

międzygatunkowej, jakim jest korzystanie
przez różne organizmy z tych samych zasobów
środowiska.

\n
  1. Struktura i funkcjonowanie ekosystemu.
\n

Zdający:

\n
  1. określa rolę zależności pokarmowych
\n

w ekosystemie […].
Schemat punktowania
1 p. - za wyjaśnienie odnoszące się do żerowania na różnych drzewach (iglaste i liściaste lub
żywe i martwe) lub odżywiania się różnymi gatunkami owadów.
0 p. - za odpowiedź, która nie spełnia powyższych wymagań, lub za brak odpowiedzi.
Przykładowe rozwiązania
Dzięcioły te nie konkurują ze sobą, ponieważ:
• oba te gatunki zdobywają pokarm na różnych rodzajach drzew / żywią się owadami
żerujących na różnych rodzajach drzew: jeden gatunek na liściastych, drugi - na iglastych.
• pokarmowe nisze ekologiczne tych gatunków nie pokrywają się: jeden gatunek żywi się
owadami występującymi na drzewach liściastych, a drugi - owadami, które żerują
na drzewach iglastych.
Uwaga:
Nie uznaje się odpowiedzi odnoszących się wyłącznie do odżywiania się różnymi stadiami
rozwojowymi owadów, np. larwami i stadiami dorosłymi.

","solutions":[{"source":"maturazai","label":"maturazai.pl (AI)","kind":"text","html":"

Poprawna odpowiedz

\n

Oba gatunki dzieciolow (dzieciol trojpalczasty i dzieciol bialogrzbiety) nie konkuruja o pokarm, poniewaz zdobywaja go na roznych rodzajach drzew (jeden na iglastych, drugi na lisciastych) lub odzywiaja sie roznymi gatunkami owadow. Ich nisze pokarmowe nie pokrywaja sie.

\n

Sposob 1 - Roznice w niszy pokarmowej (mechanizm)

\n

Krok 1 - warunek konkurencji:
Konkurencja o pokarm zachodzi tylko wtedy, gdy dwa gatunki korzystaja z tego samego zasobu pokarmowego. Jezeli zasoby sie roznia - konkurencji brak.

\n

Krok 2 - nisze pokarmowe obu dzieciolow:
Zgodnie z tekstem zadania gatunki te zdobywaja pokarm na roznych rodzajach drzew:

\n\n

Krok 3 - wniosek:
Skoro kazdy gatunek zdobywa pokarm na innym rodzaju drzew / odzywia sie innymi owadami, ich pokarmowe nisze ekologiczne nie pokrywaja sie, dlatego nie konkuruja ze soba, mimo wspolnego wystepowania w tym samym ekosystemie (lesie mieszanym Puszczy Bialowieskiej).

\n

Sposob 2 - Zasada konkurencyjnego wykluczenia (Gausego)

\n

Zgodnie z zasada Gausego dwa gatunki o identycznej niszy nie moga trwale wspolistniec. Skoro oba dziecioly trwale wspolwystepuja w tym samym lesie, musza zajmowac odrebne nisze pokarmowe - co potwierdza segregacje zasobow (jeden zeruje na drzewach iglastych, drugi na lisciastych; lub korzystaja z roznych gatunkow owadow).

\n

Schemat oceniania CKE

\n
1 pkt - za wyjasnienie odnoszace sie do zerowania na roznych drzewach (iglaste i lisciaste lub zywe i martwe) lub odzywiania sie roznymi gatunkami owadow (nienakladajace sie nisze pokarmowe).

0 pkt - odpowiedz niespelniajaca wymagan lub brak odpowiedzi.

Przykladowe rozwiazania CKE: oba gatunki zdobywaja pokarm na roznych rodzajach drzew / zywia sie owadami zerujacymi na roznych drzewach: jeden na lisciastych, drugi na iglastych; pokarmowe nisze ekologiczne tych gatunkow nie pokrywaja sie.

CKE nie uznaje odpowiedzi odnoszacych sie wylacznie do odzywiania sie roznymi stadiami rozwojowymi owadow (np. larwami i osobnikami doroslymi).
\n

Typowe pulapki i uwaga

\n
Uwaga: Argument musi dotyczyc pokarmu (rodzaju drzew lub gatunkow owadow), a nie samego miejsca zycia. Stwierdzenie "zyja w roznych czesciach lasu" bez odniesienia do pokarmu nie wystarczy.
\n
Uwaga: CKE nie uzna odpowiedzi opartej wylacznie na zerowaniu na roznych stadiach rozwojowych owadow (larwy vs. owady dorosle).
\n
Uwaga: Trzeba domknac logike: rozny pokarm -> nienakladajace sie nisze pokarmowe -> brak konkurencji.
"}]}