{"id":"biologia-2016-maj-matura-stara-podstawowa/zad/26","paper_id":"biologia-2016-maj-matura-stara-podstawowa","number":"26","points":2,"ptype":"open","subject":"biologia","category":"matura","year":2016,"month":"maj","level":"podstawowa","text":"Zadanie 26. (2 pkt)\nW przypadku fenyloketonurii organizmy osób chorych nie mają zdolności syntezy enzymu,\nktóry przekształca aminokwas fenyloalaninę w aminokwas tyrozynę. Brak tego enzymu\nskutkuje niedoborem tyrozyny i gromadzeniem się fenyloalaniny, której wysokie stężenia\nsą toksyczne dla ośrodkowego układu nerwowego. Stosowanie diety o niskiej zawartości\nfenyloalaniny pozwala zapobiec uszkodzeniom mózgu, prowadzącym do ciężkiego\nupośledzenia\numysłowego.\nPo\nosiągnięciu\nwieku\ndojrzałego\nstosowanie\ndiety\nniskofenyloalaninowej może być przerwane, gdyż w tym wieku układ nerwowy nie jest już\ntak wrażliwy na wysokie stężenie fenyloalaniny.\nNa podstawie: E.P. Solomon, L.R. Berg, D.W. Martin, C.A. Villee, Biologia, Warszawa 2003.\na) Na podstawie analizy tekstu uzasadnij celowość badań w kierunku wykrycia\nfenyloketonurii, którym poddawane są wszystkie noworodki zaraz po urodzeniu.\nb) Wyjaśnij, dlaczego kobietom z fenyloketonurią, które chcą zostać matkami, zaleca się\npowrót do żywienia niskofenyloalaninowego, pomimo konieczności stosowania tej\ndiety tylko do osiągnięcia dojrzałości.\nWypełnia\negzaminator\nNr zadania\n23.\n24a)\n24b)\n25a)\n25b)\n26a)\n26b)\nMaks. liczba pkt\n1\n1\n2\n1\n2\n1\n1\nUzyskana liczba pkt\nPoziom podstawowy\nMBI_1P","answer":null,"answer_text":"Zadanie 26. (0-2)\na) (0-1)\nTworzenie informacji\nZinterpretowanie informacji w tekście dotyczących\ndiagnozowania chorób dziedzicznych człowieka\n(III.2a, I.4c.18)\nSchemat punktowania\n1 p. - za uzasadnienie celowości badań noworodków w kierunku wykrycia fenyloketonurii,\nodnoszące się do możliwości wczesnego zapobiegania skutkom tej choroby.\n0 p. - za odpowiedź, która nie spełnia powyższych wymagań, lub za brak odpowiedzi.\nPrzykładowa odpowiedź\nWczesne wykrycie schorzenia umożliwia wprowadzenie diety niskofenyloalaninowej zaraz\npo urodzeniu się dziecka, co zapobiega uszkodzeniu jego mózgu.\nb) (0-1)\nTworzenie informacji\nWyjaśnienie przyczyny konieczności stosowania diety\nniskofenyloalaninowej przez kobiety z fenyloketonurią dla\nprofilaktyki rozwoju płodu (III.2a, I.4c.18)\nSchemat punktowania\n1 p. - za wyjaśnienie przyczyny stosowania diety niskofenyloalaninowej przez kobiety\nz fenyloketonurią, które chcą zostać matkami, uwzględniające możliwy szkodliwy\nwpływ fenyloalaniny na rozwój płodu (niezależnie od możliwości odziedziczenia tej\nchoroby przez płód).\n0 p. - za odpowiedź, która nie spełnia powyższych wymagań, lub za brak odpowiedzi.\nPrzykładowe odpowiedzi\nPowrót matki do diety niskofenyloalaninowej zmniejsza ryzyko uszkodzenia układu\nnerwowego (mózgu) płodu.\nChora kobieta ma we krwi wysoki poziom fenyloalaniny, który dla matki jest\nnieszkodliwy, ale może uszkodzić mózg płodu.","solution":null,"image":"img/biologia-2016-maj-matura-stara-podstawowa/zad-26.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":13,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":"ocr","solution_source":null,"text_source":"ocr","source_label":"Biologia · Matura · maj 2016 (podstawowa)","subject_label":"Biologia","category_label":"Matura","text_html":"

Zadanie 26. (2 pkt)
W przypadku fenyloketonurii organizmy osób chorych nie mają zdolności syntezy enzymu,
który przekształca aminokwas fenyloalaninę w aminokwas tyrozynę. Brak tego enzymu
skutkuje niedoborem tyrozyny i gromadzeniem się fenyloalaniny, której wysokie stężenia
są toksyczne dla ośrodkowego układu nerwowego. Stosowanie diety o niskiej zawartości
fenyloalaniny pozwala zapobiec uszkodzeniom mózgu, prowadzącym do ciężkiego
upośledzenia
umysłowego.
Po
osiągnięciu
wieku
dojrzałego
stosowanie
diety
niskofenyloalaninowej może być przerwane, gdyż w tym wieku układ nerwowy nie jest już
tak wrażliwy na wysokie stężenie fenyloalaniny.
Na podstawie: E.P. Solomon, L.R. Berg, D.W. Martin, C.A. Villee, Biologia, Warszawa 2003.
a) Na podstawie analizy tekstu uzasadnij celowość badań w kierunku wykrycia
fenyloketonurii, którym poddawane są wszystkie noworodki zaraz po urodzeniu.
b) Wyjaśnij, dlaczego kobietom z fenyloketonurią, które chcą zostać matkami, zaleca się
powrót do żywienia niskofenyloalaninowego, pomimo konieczności stosowania tej
diety tylko do osiągnięcia dojrzałości.
Wypełnia
egzaminator
Nr zadania
23.
24a)
24b)
25a)
25b)
26a)
26b)
Maks. liczba pkt
1
1
2
1
2
1
1
Uzyskana liczba pkt
Poziom podstawowy
MBI_1P

","answer_text_html":"

Zadanie 26. (0-2)
a) (0-1)
Tworzenie informacji
Zinterpretowanie informacji w tekście dotyczących
diagnozowania chorób dziedzicznych człowieka
(III.2a, I.4c.18)
Schemat punktowania
1 p. - za uzasadnienie celowości badań noworodków w kierunku wykrycia fenyloketonurii,
odnoszące się do możliwości wczesnego zapobiegania skutkom tej choroby.
0 p. - za odpowiedź, która nie spełnia powyższych wymagań, lub za brak odpowiedzi.
Przykładowa odpowiedź
Wczesne wykrycie schorzenia umożliwia wprowadzenie diety niskofenyloalaninowej zaraz
po urodzeniu się dziecka, co zapobiega uszkodzeniu jego mózgu.
b) (0-1)
Tworzenie informacji
Wyjaśnienie przyczyny konieczności stosowania diety
niskofenyloalaninowej przez kobiety z fenyloketonurią dla
profilaktyki rozwoju płodu (III.2a, I.4c.18)
Schemat punktowania
1 p. - za wyjaśnienie przyczyny stosowania diety niskofenyloalaninowej przez kobiety
z fenyloketonurią, które chcą zostać matkami, uwzględniające możliwy szkodliwy
wpływ fenyloalaniny na rozwój płodu (niezależnie od możliwości odziedziczenia tej
choroby przez płód).
0 p. - za odpowiedź, która nie spełnia powyższych wymagań, lub za brak odpowiedzi.
Przykładowe odpowiedzi
Powrót matki do diety niskofenyloalaninowej zmniejsza ryzyko uszkodzenia układu
nerwowego (mózgu) płodu.
Chora kobieta ma we krwi wysoki poziom fenyloalaniny, który dla matki jest
nieszkodliwy, ale może uszkodzić mózg płodu.

","solutions":[]}