{"id":"biologia-2016-maj-matura-stara-rozszerzona/zad/8","paper_id":"biologia-2016-maj-matura-stara-rozszerzona","number":"8","points":3,"ptype":"open","subject":"biologia","category":"matura","year":2016,"month":"maj","level":"rozszerzona","text":"Zadanie 8. (3 pkt)\nPowinowactwo hemoglobiny do tlenu zależy od pH osocza (wzrostu lub spadku stężenia\njonów wodorowych). Na kwasowość osocza wpływa m.in. dysocjacja kwasu węglowego,\nktóry powstaje z CO2 i wody pod wpływem enzymu anhydrazy węglanowej i dysocjuje\nna aniony wodorowęglanowe i protony. Około 70-75% CO2 jest transportowanych w osoczu\nw postaci HCO3‾ (jonu wodorowęglanowego).\nNa wykresie przedstawiono krzywe wysycenia hemoglobiny tlenem przy różnym pH osocza\nkrwi człowieka.\nNa podstawie: J. Berg, J. Tymoczko, L. Stryer, Biochemia, Warszawa 2009.\na) Uzupełnij poniższe zdanie tak, aby powstał poprawny opis zależności przedstawionej\nna wykresie. Podkreśl w każdym nawiasie właściwe określenie.\nW sytuacji obniżenia się pH osocza krwi (zwiększa się / zmniejsza się) powinowactwo\nhemoglobiny do tlenu, co powoduje, że tlen przyłączony do hemoglobiny jest\n(łatwiej / trudniej) odłączany od jej cząsteczki.\nb) Wyjaśnij\nznaczenie\nprzedstawionych\nwłaściwości\nhemoglobiny\n(zmiany\njej\npowinowactwa do tlenu) dla wymiany gazowej w tkankach, w których zachodzi\nintensywne oddychanie tlenowe. W odpowiedzi uwzględnij procesy zachodzące\nw tych tkankach.\nc) Podaj inną niż jon wodorowęglanowy postać, w której jest transportowany CO2\nwe krwi człowieka.\nPoziom rozszerzony\nMBI_1R","answer":null,"answer_text":"Zadanie 8. (0-3)\na) (0-1)\nTworzenie informacji\nZinterpretowanie informacji przedstawionych na wykresie\ndotyczących wysycenia hemoglobiny tlenem w zależności od\npH osocza krwi człowieka (III.2a, I.4a.5.7)\nSchemat punktowania\n1 p. - za podkreślenie w zdaniu dwóch prawidłowych określeń.\n0 p. - za każdą inną odpowiedź lub za brak odpowiedzi.\nPoprawna odpowiedź\nW sytuacji obniżenia się pH osocza krwi, (zwiększa się / zmniejsza się) powinowactwo\nhemoglobiny do tlenu, co powoduje, że tlen przyłączony do hemoglobiny jest\n(łatwiej / trudniej) odłączany od jej cząsteczki.\nb) (0-1)\nTworzenie informacji\nWyjaśnienie związku między intensywnością oddychania\ntlenowego w mięśniach człowieka a powinowactwem\nhemoglobiny do tlenu (III.2a, PP I.4b.4)\nSchemat punktowania\n1 p. - za prawidłowe wyjaśnienie, uwzględniające związek przyczynowo-skutkowy, tzn.\nprzyczynę, czyli wytwarzanie dużych ilości CO2 w intensywnie pracujących tkankach,\nmechanizm, czyli zakwaszenie środowiska (spadek pH krwi) i skutek, czyli łatwiejsze\noddawanie tlenu przez hemoglobinę.\n0 p. - za odpowiedź, która nie spełnia powyższych wymagań, lub za brak odpowiedzi.\nPrzykładowe odpowiedzi\n• Dzięki tej zależności w intensywnie pracujących tkankach, gdzie powstaje dużo CO2,\nktórego obecność powoduje spadek pH osocza, tlen jest łatwiej uwalniany z hemoglobiny,\nco umożliwia intensywne oddychanie.\n• W tkankach, gdzie zachodzi intensywne oddychanie tlenowe, produkowane są większe\nilości CO2, który zakwasza środowisko, przez co hemoglobina łatwiej oddaje tlen.\nUwaga:\nNie uznaje się odpowiedzi odnoszących się do spadku pH na skutek powstawania kwasu\nmlekowego, ponieważ w tkankach intensywnie oddychających tlenowo kwas mlekowy nie\npowstaje.\nc) (0-1)\nWiadomości i rozumienie\nOkreślenie roli krwi w transporcie gazów oddechowych\nw organizmie człowieka - wskazanie sposobu transportu\ndwutlenku węgla (I.4a.5, PP 2a.1)\nSchemat punktowania\n1 p. - za prawidłowe podanie przykładu postaci, w jakiej CO2 jest transportowany przez krew.\n0 p. - za każdą inną odpowiedź lub za brak odpowiedzi.\nPrzykładowe odpowiedzi\n• rozpuszczony (fizycznie) w osoczu krwi / CO2\n• w postaci karbaminianów / przyłączony do hemoglobiny i białek osocza / przyłączony\ndo hemoglobiny / w postaci karbaminohemoglobiny\n• HbCO2, HHbCO2\nUwaga:\nNie uznaje się następujących odpowiedzi: karboksyhemoglobina, karbamylohemoglobina,\nkwas węglowy, H2CO3.","solution":null,"image":"img/biologia-2016-maj-matura-stara-rozszerzona/zad-8.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":6,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":"ocr","solution_source":null,"text_source":"ocr","source_label":"Biologia · Matura · maj 2016 (rozszerzona)","subject_label":"Biologia","category_label":"Matura","text_html":"<p>Zadanie 8. (3 pkt)<br>Powinowactwo hemoglobiny do tlenu zależy od pH osocza (wzrostu lub spadku stężenia<br>jonów wodorowych). Na kwasowość osocza wpływa m.in. dysocjacja kwasu węglowego,<br>który powstaje z CO2 i wody pod wpływem enzymu anhydrazy węglanowej i dysocjuje<br>na aniony wodorowęglanowe i protony. Około 70-75% CO2 jest transportowanych w osoczu<br>w postaci HCO3‾ (jonu wodorowęglanowego).<br>Na wykresie przedstawiono krzywe wysycenia hemoglobiny tlenem przy różnym pH osocza<br>krwi człowieka.<br>Na podstawie: J. Berg, J. Tymoczko, L. Stryer, Biochemia, Warszawa 2009.<br>a) Uzupełnij poniższe zdanie tak, aby powstał poprawny opis zależności przedstawionej<br>na wykresie. Podkreśl w każdym nawiasie właściwe określenie.<br>W sytuacji obniżenia się pH osocza krwi (zwiększa się / zmniejsza się) powinowactwo<br>hemoglobiny do tlenu, co powoduje, że tlen przyłączony do hemoglobiny jest<br>(łatwiej / trudniej) odłączany od jej cząsteczki.<br>b) Wyjaśnij<br>znaczenie<br>przedstawionych<br>właściwości<br>hemoglobiny<br>(zmiany<br>jej<br>powinowactwa do tlenu) dla wymiany gazowej w tkankach, w których zachodzi<br>intensywne oddychanie tlenowe. W odpowiedzi uwzględnij procesy zachodzące<br>w tych tkankach.<br>c) Podaj inną niż jon wodorowęglanowy postać, w której jest transportowany CO2<br>we krwi człowieka.<br>Poziom rozszerzony<br>MBI_1R</p>","answer_text_html":"<p>Zadanie 8. (0-3)<br>a) (0-1)<br>Tworzenie informacji<br>Zinterpretowanie informacji przedstawionych na wykresie<br>dotyczących wysycenia hemoglobiny tlenem w zależności od<br>pH osocza krwi człowieka (III.2a, I.4a.5.7)<br>Schemat punktowania<br>1 p. - za podkreślenie w zdaniu dwóch prawidłowych określeń.<br>0 p. - za każdą inną odpowiedź lub za brak odpowiedzi.<br>Poprawna odpowiedź<br>W sytuacji obniżenia się pH osocza krwi, (zwiększa się / zmniejsza się) powinowactwo<br>hemoglobiny do tlenu, co powoduje, że tlen przyłączony do hemoglobiny jest<br>(łatwiej / trudniej) odłączany od jej cząsteczki.<br>b) (0-1)<br>Tworzenie informacji<br>Wyjaśnienie związku między intensywnością oddychania<br>tlenowego w mięśniach człowieka a powinowactwem<br>hemoglobiny do tlenu (III.2a, PP I.4b.4)<br>Schemat punktowania<br>1 p. - za prawidłowe wyjaśnienie, uwzględniające związek przyczynowo-skutkowy, tzn.<br>przyczynę, czyli wytwarzanie dużych ilości CO2 w intensywnie pracujących tkankach,<br>mechanizm, czyli zakwaszenie środowiska (spadek pH krwi) i skutek, czyli łatwiejsze<br>oddawanie tlenu przez hemoglobinę.<br>0 p. - za odpowiedź, która nie spełnia powyższych wymagań, lub za brak odpowiedzi.<br>Przykładowe odpowiedzi<br>• Dzięki tej zależności w intensywnie pracujących tkankach, gdzie powstaje dużo CO2,<br>którego obecność powoduje spadek pH osocza, tlen jest łatwiej uwalniany z hemoglobiny,<br>co umożliwia intensywne oddychanie.<br>• W tkankach, gdzie zachodzi intensywne oddychanie tlenowe, produkowane są większe<br>ilości CO2, który zakwasza środowisko, przez co hemoglobina łatwiej oddaje tlen.<br>Uwaga:<br>Nie uznaje się odpowiedzi odnoszących się do spadku pH na skutek powstawania kwasu<br>mlekowego, ponieważ w tkankach intensywnie oddychających tlenowo kwas mlekowy nie<br>powstaje.<br>c) (0-1)<br>Wiadomości i rozumienie<br>Określenie roli krwi w transporcie gazów oddechowych<br>w organizmie człowieka - wskazanie sposobu transportu<br>dwutlenku węgla (I.4a.5, PP 2a.1)<br>Schemat punktowania<br>1 p. - za prawidłowe podanie przykładu postaci, w jakiej CO2 jest transportowany przez krew.<br>0 p. - za każdą inną odpowiedź lub za brak odpowiedzi.<br>Przykładowe odpowiedzi<br>• rozpuszczony (fizycznie) w osoczu krwi / CO2<br>• w postaci karbaminianów / przyłączony do hemoglobiny i białek osocza / przyłączony<br>do hemoglobiny / w postaci karbaminohemoglobiny<br>• HbCO2, HHbCO2<br>Uwaga:<br>Nie uznaje się następujących odpowiedzi: karboksyhemoglobina, karbamylohemoglobina,<br>kwas węglowy, H2CO3.</p>","solutions":[]}