{"id":"biologia-2017-maj-matura-rozszerzona/zad/14.1","paper_id":"biologia-2017-maj-matura-rozszerzona","number":"14.1","points":1,"ptype":"closed","subject":"biologia","category":"matura","year":2017,"month":"maj","level":"rozszerzona","text":"Zadanie 14.1. (0-1)\nZaznacz poniżej właściwe określenia dotyczące genotypu tego dziecka (A-C)\ni genotypów jego rodziców (1.-3.) pod względem alleli genu warunkującego\nfenyloketonurię.\nChore\ndziecko\njest\nA. heterozygotą,\na jego\nrodzice\nsą\n1. heterozygotami.\nB. homozygotą dominującą,\n2.\nhomozygotami dominującymi.\nC. homozygotą recesywną,\n3.\nhomozygotami recesywnymi.","answer":"C","answer_text":"14.1. (0-1)\nWymagania ogólne\nWymagania szczegółowe\nI. Poznanie świata organizmów na różnych\npoziomach organizacji życia. Zdający [ ]\nwyjaśnia procesy i zjawiska biologiczne.\nVI. Genetyka i biotechnologia.\n5. Genetyka mendlowska. Zdający\n1) [ ] stosuje podstawowe pojęcia genetyki\nklasycznej (allel, allel dominujący, allel\nrecesywny [ ], homozygota, heterozygota,\ngenotyp, fenotyp).\n7. Choroby genetyczne. Zdający\n1) podaje przykłady chorób genetycznych\nczłowieka wywołanych przez mutacje\ngenowe ([…] fenyloketonuria […]).\nSchemat punktowania\n1 p. - za poprawne wskazanie genotypu dziecka i genotypów jego rodziców (C i 1).\n0 p. - za każdą inną odpowiedź lub za brak odpowiedzi.\nRozwiązanie\nC 1","solution":"## Poprawna odpowiedź: **C** i **1**\n\n- **Genotyp dziecka:** **C** - dziecko jest **homozygotą recesywną (ff)**\n- **Genotypy rodziców:** **1** - oboje rodzice są **heterozygotami (Ff × Ff)**\n\n*(Zgodnie z oficjalnym kluczem CKE: C 1)*\n\n## Sposób 1 - Mechanizm dziedziczenia recesywnego krok po kroku\n\n**Krok 1 - Genotyp chorego dziecka:**\nFenyloketonuria jest warunkowana przez **autosomalny allel recesywny f**. Dziecko jest **chore**, więc choroba musi ujawnić się fenotypowo. Allel recesywny ujawnia się tylko w układzie homozygotycznym, zatem dziecko musi być **homozygotą recesywną (ff)** → odpowiedź **C**.\n\n**Krok 2 - Genotypy rodziców:**\nZ treści wynika, że **rodzice są zdrowi** (nie chorują na fenyloketonurię), a mają chore dziecko (ff). Aby dziecko otrzymało allel **f** od każdego z rodziców, każdy rodzic musi posiadać co najmniej jeden allel **f**. Skoro rodzice są zdrowi (fenotypowo), nie mogą być homozygotami recesywnymi (ff) - muszą zatem mieć też allel dominujący **F**.\nOznacza to, że **oboje rodzice są heterozygotami (Ff)**: krzyżówka **Ff × Ff** → odpowiedź **1**.\n\n**Krok 3 - Weryfikacja krzyżówką:**\nFf × Ff → potomstwo w stosunku 1 FF : 2 Ff : 1 ff. Wśród potomstwa może wystąpić homozygota recesywna **ff** (chore dziecko) z prawdopodobieństwem 1/4 - co jest zgodne z opisaną sytuacją (zdrowi rodzice, chore dziecko).\n\n## Sposób 2 - Eliminacja błędnych opcji\n\n- Dziecko **nie może** być homozygotą dominującą (FF) ani heterozygotą (Ff) - wtedy byłoby zdrowe. Pozostaje tylko **ff (C)**.\n- Rodzice **nie mogą** być oboje homozygotami dominującymi (FF × FF) - nie przekazaliby allelu f. **Nie mogą** też być homozygotami recesywnymi (ff) - sami byliby chorzy. Jedyna możliwość zgodna ze zdrowymi rodzicami i chorym dzieckiem to **Ff × Ff (1)**.\n\n**Wniosek:** Prawidłowe oznaczenia to **C 1**.","image":"img/biologia-2017-maj-matura-rozszerzona/zad-14.1.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":15,"source":"ocr","answer_source":"maturazai","answer_text_source":"ocr","solution_source":"maturazai","text_source":"ocr","source_label":"Biologia · Matura · maj 2017 (rozszerzona)","subject_label":"Biologia","category_label":"Matura","text_html":"

Zadanie 14.1. (0-1)
Zaznacz poniżej właściwe określenia dotyczące genotypu tego dziecka (A-C)
i genotypów jego rodziców (1.-3.) pod względem alleli genu warunkującego
fenyloketonurię.
Chore
dziecko
jest
A. heterozygotą,
a jego
rodzice
są

\n
  1. heterozygotami.
\n

B. homozygotą dominującą,
2.
homozygotami dominującymi.
C. homozygotą recesywną,
3.
homozygotami recesywnymi.

","answer_text_html":"

14.1. (0-1)
Wymagania ogólne
Wymagania szczegółowe
I. Poznanie świata organizmów na różnych
poziomach organizacji życia. Zdający [ ]
wyjaśnia procesy i zjawiska biologiczne.
VI. Genetyka i biotechnologia.

\n
  1. Genetyka mendlowska. Zdający
  2. [ ] stosuje podstawowe pojęcia genetyki
\n

klasycznej (allel, allel dominujący, allel
recesywny [ ], homozygota, heterozygota,
genotyp, fenotyp).

\n
  1. Choroby genetyczne. Zdający
  2. podaje przykłady chorób genetycznych
\n

człowieka wywołanych przez mutacje
genowe ([…] fenyloketonuria […]).
Schemat punktowania
1 p. - za poprawne wskazanie genotypu dziecka i genotypów jego rodziców (C i 1).
0 p. - za każdą inną odpowiedź lub za brak odpowiedzi.
Rozwiązanie
C 1

","solutions":[{"source":"maturazai","label":"maturazai.pl (AI)","kind":"text","html":"

Poprawna odpowiedź: C i 1

\n\n

(Zgodnie z oficjalnym kluczem CKE: C 1)

\n

Sposób 1 - Mechanizm dziedziczenia recesywnego krok po kroku

\n

Krok 1 - Genotyp chorego dziecka:
Fenyloketonuria jest warunkowana przez autosomalny allel recesywny f. Dziecko jest chore, więc choroba musi ujawnić się fenotypowo. Allel recesywny ujawnia się tylko w układzie homozygotycznym, zatem dziecko musi być homozygotą recesywną (ff) → odpowiedź C.

\n

Krok 2 - Genotypy rodziców:
Z treści wynika, że rodzice są zdrowi (nie chorują na fenyloketonurię), a mają chore dziecko (ff). Aby dziecko otrzymało allel f od każdego z rodziców, każdy rodzic musi posiadać co najmniej jeden allel f. Skoro rodzice są zdrowi (fenotypowo), nie mogą być homozygotami recesywnymi (ff) - muszą zatem mieć też allel dominujący F.
Oznacza to, że oboje rodzice są heterozygotami (Ff): krzyżówka Ff × Ff → odpowiedź 1.

\n

Krok 3 - Weryfikacja krzyżówką:
Ff × Ff → potomstwo w stosunku 1 FF : 2 Ff : 1 ff. Wśród potomstwa może wystąpić homozygota recesywna ff (chore dziecko) z prawdopodobieństwem 1/4 - co jest zgodne z opisaną sytuacją (zdrowi rodzice, chore dziecko).

\n

Sposób 2 - Eliminacja błędnych opcji

\n\n

Wniosek: Prawidłowe oznaczenia to C 1.

"}]}