{"id":"biologia-2017-maj-matura-rozszerzona/zad/21.1","paper_id":"biologia-2017-maj-matura-rozszerzona","number":"21.1","points":1,"ptype":"open","subject":"biologia","category":"matura","year":2017,"month":"maj","level":"rozszerzona","text":"Zadanie 21.1. (0-1)\nPodaj oznaczenie cyfrowe grupy parafiletycznej, wybrane spośród I-III. Odpowiedź\nuzasadnij, wykorzystując oznaczenia organizmów podane na schemacie.","answer":null,"answer_text":"21.1. (0-1)\nSchemat punktowania\n1 p. - za wskazanie grupy III i wykazanie, że nie obejmuje ona wszystkich potomków\nwspólnego przodka D.\n0 p. - za odpowiedź, która nie spełnia powyższych wymagań, lub za brak odpowiedzi.\nPrzykładowe rozwiązania\nGrupą parafiletyczną jest grupa III, ponieważ obejmuje tylko część gatunków\nwywodzących się od wspólnego przodka D.\nIII, ponieważ należą do niej tylko gatunki 4 i 5, ale nie należy gatunek 6, wywodzący się\ntakże od ostatniego wspólnego przodka gatunków 4 i 5.","solution":"## Poprawna odpowiedz\n\nGrupa parafiletyczna to **grupa III**.\n\n**Uzasadnienie:** Grupa III obejmuje ostatniego wspolnego przodka **D** oraz tylko czesc jego potomkow - gatunki **4 i 5**, ale **nie obejmuje gatunku 6**, ktory rowniez wywodzi sie od tego samego ostatniego wspolnego przodka (D) gatunkow 4 i 5. Grupa, ktora zawiera wspolnego przodka, lecz nie wszystkich jego potomkow, jest z definicji parafiletyczna.\n\n## Sposob 1 - Zastosowanie definicji grupy parafiletycznej\n\nZ tekstu zadania:\n- **monofiletyczna** - obejmuje wspolnego przodka i WSZYSTKICH jego potomkow,\n- **parafiletyczna** - obejmuje ostatniego wspolnego przodka oraz TYLKO NIEKTORYCH jego potomkow,\n- **polifiletyczna** - nie ma bliskiego wspolnego przodka.\n\nSprawdzamy grupe III: jej ostatni wspolny przodek to wezel **D**. Od D wywodza sie gatunki **4, 5 i 6**. Grupa III zawiera jednak tylko gatunki **4 i 5** - pomija gatunek **6**.\n\n> Skoro grupa III ma ostatniego wspolnego przodka (D), ale nie obejmuje wszystkich jego potomkow (brakuje gatunku 6), jest **parafiletyczna**.\n\n## Sposob 2 - Eliminacja pozostalych grup\n\nEliminujemy grupy, ktore parafiletyczne nie sa:\n\n- **Grupa monofiletyczna** - zawiera wspolnego przodka i wszystkich jego potomkow (pelny klad). Taka grupa nie spelnia definicji parafiletycznej.\n- **Grupa III** - zawiera wspolnego przodka D, ale tylko czesc jego potomkow (4 i 5, bez 6) -> **parafiletyczna**.\n\nPo wykluczeniu grupy monofiletycznej i odrzuceniu opcji polifiletycznej (grupa ma jednoznacznego wspolnego przodka D) pozostaje wskazanie **grupy III**.\n\n## Sposob 3 - Analogia z tekstu zadania\n\nW tekscie podano przyklad: kregowce ladowe wywodza sie z ryb, ale nie sa do nich zaliczane - dlatego \"ryby\" (w ujeciu tradycyjnym) sa grupa parafiletyczna (wspolny przodek + tylko czesc potomkow). Identycznie zachowuje sie grupa III: ma wspolnego przodka D, lecz pomija jednego z jego potomkow (gatunek 6). To dokladnie ten sam wzorzec - grupa parafiletyczna.\n\n## Schemat oceniania CKE\n\n> **1 pkt** - za wskazanie grupy III i wykazanie, ze nie obejmuje ona wszystkich potomkow wspolnego przodka D.\n> **0 pkt** - za odpowiedz niespelniajaca powyzszych wymagan lub za brak odpowiedzi.\n>\n> **Przykladowe rozwiazania CKE:** \"Grupa parafiletyczna jest grupa III, poniewaz obejmuje tylko czesc gatunkow wywodzacych sie od wspolnego przodka D.\" / \"III, poniewaz naleza do niej tylko gatunki 4 i 5, ale nie nalezy gatunek 6, wywodzacy sie takze od ostatniego wspolnego przodka gatunkow 4 i 5.\"\n\n## Typowe pulapki i uwaga\n\n> Uwaga: Uzasadnienie MUSI odwolywac sie do oznaczen ze schematu (gatunki 4, 5, 6, wezel D). Samo \"obejmuje tylko niektorych potomkow\" bez odniesienia do schematu nie dostanie punktu.\n\n> Uwaga: Nie myl grupy parafiletycznej z polifiletyczna. Grupa III ma jednego wspolnego przodka (D) - jest parafiletyczna, a nie polifiletyczna (ta nie ma bliskiego wspolnego przodka).","image":"img/biologia-2017-maj-matura-rozszerzona/zad-21.1.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":21,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":"ocr","solution_source":"maturazai","text_source":"ocr","source_label":"Biologia · Matura · maj 2017 (rozszerzona)","subject_label":"Biologia","category_label":"Matura","text_html":"<p>Zadanie 21.1. (0-1)<br>Podaj oznaczenie cyfrowe grupy parafiletycznej, wybrane spośród I-III. Odpowiedź<br>uzasadnij, wykorzystując oznaczenia organizmów podane na schemacie.</p>","answer_text_html":"<p>21.1. (0-1)<br>Schemat punktowania<br>1 p. - za wskazanie grupy III i wykazanie, że nie obejmuje ona wszystkich potomków<br>wspólnego przodka D.<br>0 p. - za odpowiedź, która nie spełnia powyższych wymagań, lub za brak odpowiedzi.<br>Przykładowe rozwiązania<br>Grupą parafiletyczną jest grupa III, ponieważ obejmuje tylko część gatunków<br>wywodzących się od wspólnego przodka D.<br>III, ponieważ należą do niej tylko gatunki 4 i 5, ale nie należy gatunek 6, wywodzący się<br>także od ostatniego wspólnego przodka gatunków 4 i 5.</p>","solutions":[{"source":"maturazai","label":"maturazai.pl (AI)","kind":"text","html":"<h4>Poprawna odpowiedz</h4>\n<p>Grupa parafiletyczna to <strong>grupa III</strong>.</p>\n<p><strong>Uzasadnienie:</strong> Grupa III obejmuje ostatniego wspolnego przodka <strong>D</strong> oraz tylko czesc jego potomkow - gatunki <strong>4 i 5</strong>, ale <strong>nie obejmuje gatunku 6</strong>, ktory rowniez wywodzi sie od tego samego ostatniego wspolnego przodka (D) gatunkow 4 i 5. Grupa, ktora zawiera wspolnego przodka, lecz nie wszystkich jego potomkow, jest z definicji parafiletyczna.</p>\n<h4>Sposob 1 - Zastosowanie definicji grupy parafiletycznej</h4>\n<p>Z tekstu zadania:</p>\n<ul><li><strong>monofiletyczna</strong> - obejmuje wspolnego przodka i WSZYSTKICH jego potomkow,</li><li><strong>parafiletyczna</strong> - obejmuje ostatniego wspolnego przodka oraz TYLKO NIEKTORYCH jego potomkow,</li><li><strong>polifiletyczna</strong> - nie ma bliskiego wspolnego przodka.</li></ul>\n<p>Sprawdzamy grupe III: jej ostatni wspolny przodek to wezel <strong>D</strong>. Od D wywodza sie gatunki <strong>4, 5 i 6</strong>. Grupa III zawiera jednak tylko gatunki <strong>4 i 5</strong> - pomija gatunek <strong>6</strong>.</p>\n<blockquote>Skoro grupa III ma ostatniego wspolnego przodka (D), ale nie obejmuje wszystkich jego potomkow (brakuje gatunku 6), jest <strong>parafiletyczna</strong>.</blockquote>\n<h4>Sposob 2 - Eliminacja pozostalych grup</h4>\n<p>Eliminujemy grupy, ktore parafiletyczne nie sa:</p>\n<ul><li><strong>Grupa monofiletyczna</strong> - zawiera wspolnego przodka i wszystkich jego potomkow (pelny klad). Taka grupa nie spelnia definicji parafiletycznej.</li><li><strong>Grupa III</strong> - zawiera wspolnego przodka D, ale tylko czesc jego potomkow (4 i 5, bez 6) -&gt; <strong>parafiletyczna</strong>.</li></ul>\n<p>Po wykluczeniu grupy monofiletycznej i odrzuceniu opcji polifiletycznej (grupa ma jednoznacznego wspolnego przodka D) pozostaje wskazanie <strong>grupy III</strong>.</p>\n<h4>Sposob 3 - Analogia z tekstu zadania</h4>\n<p>W tekscie podano przyklad: kregowce ladowe wywodza sie z ryb, ale nie sa do nich zaliczane - dlatego &quot;ryby&quot; (w ujeciu tradycyjnym) sa grupa parafiletyczna (wspolny przodek + tylko czesc potomkow). Identycznie zachowuje sie grupa III: ma wspolnego przodka D, lecz pomija jednego z jego potomkow (gatunek 6). To dokladnie ten sam wzorzec - grupa parafiletyczna.</p>\n<h4>Schemat oceniania CKE</h4>\n<blockquote><strong>1 pkt</strong> - za wskazanie grupy III i wykazanie, ze nie obejmuje ona wszystkich potomkow wspolnego przodka D.<br><strong>0 pkt</strong> - za odpowiedz niespelniajaca powyzszych wymagan lub za brak odpowiedzi.<br><br><strong>Przykladowe rozwiazania CKE:</strong> &quot;Grupa parafiletyczna jest grupa III, poniewaz obejmuje tylko czesc gatunkow wywodzacych sie od wspolnego przodka D.&quot; / &quot;III, poniewaz naleza do niej tylko gatunki 4 i 5, ale nie nalezy gatunek 6, wywodzacy sie takze od ostatniego wspolnego przodka gatunkow 4 i 5.&quot;</blockquote>\n<h4>Typowe pulapki i uwaga</h4>\n<blockquote>Uwaga: Uzasadnienie MUSI odwolywac sie do oznaczen ze schematu (gatunki 4, 5, 6, wezel D). Samo &quot;obejmuje tylko niektorych potomkow&quot; bez odniesienia do schematu nie dostanie punktu.</blockquote>\n<blockquote>Uwaga: Nie myl grupy parafiletycznej z polifiletyczna. Grupa III ma jednego wspolnego przodka (D) - jest parafiletyczna, a nie polifiletyczna (ta nie ma bliskiego wspolnego przodka).</blockquote>"},{"source":"zadaniazmatur","label":"zadaniazmatur.pl","kind":"text","html":"<p>Grupą parafiletyczną jest grupa III, ponieważ obejmuje tylko część gatunków wywodzących się od wspólnego przodka D.</p>"}]}