{"id":"biologia-2017-maj-matura-rozszerzona/zad/8.1","paper_id":"biologia-2017-maj-matura-rozszerzona","number":"8.1","points":1,"ptype":"open","subject":"biologia","category":"matura","year":2017,"month":"maj","level":"rozszerzona","text":"Zadanie 8.1. (0-1)\nRozpoznaj tkanki przedstawione na zdjęciach A i B - podaj ich nazwy.\nA B","answer":null,"answer_text":"8.1. (0-1)\nWymagania ogólne\nWymagania szczegółowe\nII. Pogłębienie wiadomości dotyczących\nbudowy i funkcjonowania organizmu\nludzkiego. Zdający objaśnia funkcjonowanie\norganizmu ludzkiego na różnych poziomach\nzłożoności [ ].\nIV. Poszukiwanie, wykorzystanie\ni tworzenie informacji. Zdający odczytuje,\nselekcjonuje, [ ] informacje [ ].\nV. Budowa i funkcjonowanie organizmu\nczłowieka.\n1. Hierarchiczna budowa organizmu\nczłowieka (tkanki, narządy, układy\nnarządów). Zdający\n1) rozpoznaje (na ilustracji, rysunku, według\nopisu itd.) tkanki budujące ciało człowieka\noraz podaje ich funkcję i lokalizację\nw organizmie człowieka.\nSchemat punktowania\n1 p. - za podanie poprawnych nazw obu przedstawionych na zdjęciach tkanek oporowych.\n0 p. - za każdą inną odpowiedź lub za brak odpowiedzi.\nRozwiązanie\nA. (tkanka) chrzęstna / chrzęstna szklista / chrząstka\nB. (tkanka) kostna / istota zbita tkanki kostnej / kostna zbita\nUwaga:\nNie uznaje się określenia wyłącznie „tkanka szklista” w odniesieniu do tkanki A oraz\nwyłącznie „tkanka zbita” lub „kość” do tkanki B.","solution":"## Poprawna odpowiedź\n\n- **A - tkanka chrzęstna** (chrząstka szklista)\n- **B - tkanka kostna**\n\n## Sposób 1 - Rozpoznanie przez cechy morfologiczne komórek i macierzy\n\n**Zdjęcie A:**\n- Komórki owalne/okrągłe zamknięte w **lakunach** (jamkach) → to **chondrocyty**\n- Otacza je jednorodna, bezpostaciowa macierz - brak wyraźnych struktur (bez kanałów, bez blaszek)\n- Macierz bogata w kolagen II + proteoglikany → charakterystyczna dla **chrząstki** (tu: szklistej)\n- Brak naczyń krwionośnych w macierzy → tkanka nieunaczyniona = chrząstka\n\n**Zdjęcie B:**\n- Komórki (osteocyty) ułożone **koncentrycznie** wokół centralnego kanału Haversa\n- Widoczne **blaszki kostne** (warstwy) tworzone przez zmineralizowaną macierz (hydroksyapatyt + kolagen I)\n- Kanał centralny = kanał Haversa (przebiega przez niego naczynia krwionośne i nerwy)\n- Całość = **osteon** (jednostka strukturalna kości zbitej) → tkanka **kostna**\n\n**Wniosek:**\n> A = tkanka chrzęstna, B = tkanka kostna\n\n## Sposób 2 - Rozpoznanie przez kontrast: unaczynienie i mineralizacja macierzy\n\n| Cecha | Zdjęcie A (chrząstka) | Zdjęcie B (kość) |\n| Komórki | chondrocyty w lakunach | osteocyty w lakunach |\n| Macierz | jednorodna, nieskalmieralizowana | zmineralizowana (hydroksyapatyt) |\n| Unaczynienie | **brak** naczyń w macierzy | **kanały Haversa** z naczyniami |\n| Układ komórek | rozproszony, chaotyczny | **koncentryczny** (osteon) |\n| Regeneracja | wolna (brak naczyń) | szybka (bogato unaczyniona) |\n\nKluczowy rozróżnik: **brak kanałów → A (chrząstka); obecność koncentrycznych kanałów → B (kość).**\n\n## Schemat oceniania CKE\n\n> **1 pkt** - za podanie poprawnych nazw obu tkanek oporowych ze zdjec.\n> **0 pkt** - za kazda inna odpowiedz lub za brak odpowiedzi.\n>\n> **Rozwiazanie CKE:** A - tkanka chrzestna / chrzestna szklista / chrzastka; B - tkanka kostna / istota zbita tkanki kostnej / kostna zbita.\n>\n> **Uwaga CKE:** Nie uznaje sie wylacznie \"tkanka szklista\" dla A oraz wylacznie \"tkanka zbita\" lub \"kosc\" dla B.\n## Wzory z karty CKE - czego MASZ użyć\n\nW tym zadaniu **nie korzystamy z karty wzorów** - wystarczy znajomość histologii tkanek łącznych (morfologia komórek, budowa macierzy, cechy charakterystyczne). Karta wzorów EM2023 nie zawiera tabel histologicznych.\n\n## Typowe pułapki i uwaga\n\n> ⚠️ **Uwaga:** Najczęstszy błąd - **zamiana A i B**. Chrząstka (A) ma jednorodną macierz BEZ kanałów; kość (B) ma wyraźne koncentryczne pierścienie (osteony) i kanały Haversa. Jeśli widzisz \"pierścienie\" - to kość.\n\n> ⚠️ **Uwaga:** Nie pisz tylko „tkanka łączna\" - to kategoria nadrzędna. Musisz podać konkretną nazwę: **tkanka chrzęstna** i **tkanka kostna**.\n\n> ⚠️ **Uwaga:** Chondrocyty i osteocyty **oba** siedzą w lakunach - sama obecność lakuny nie rozróżnia tkanek. Kluczem jest **układ** (koncentryczny vs. rozproszony) i **kanały Haversa** w kości.","image":"img/biologia-2017-maj-matura-rozszerzona/zad-8.1.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":10,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":"ocr","solution_source":"maturazai","text_source":"ocr","source_label":"Biologia · Matura · maj 2017 (rozszerzona)","subject_label":"Biologia","category_label":"Matura","text_html":"

Zadanie 8.1. (0-1)
Rozpoznaj tkanki przedstawione na zdjęciach A i B - podaj ich nazwy.
A B

","answer_text_html":"

8.1. (0-1)
Wymagania ogólne
Wymagania szczegółowe
II. Pogłębienie wiadomości dotyczących
budowy i funkcjonowania organizmu
ludzkiego. Zdający objaśnia funkcjonowanie
organizmu ludzkiego na różnych poziomach
złożoności [ ].
IV. Poszukiwanie, wykorzystanie
i tworzenie informacji. Zdający odczytuje,
selekcjonuje, [ ] informacje [ ].
V. Budowa i funkcjonowanie organizmu
człowieka.

\n
  1. Hierarchiczna budowa organizmu
\n

człowieka (tkanki, narządy, układy
narządów). Zdający

\n
  1. rozpoznaje (na ilustracji, rysunku, według
\n

opisu itd.) tkanki budujące ciało człowieka
oraz podaje ich funkcję i lokalizację
w organizmie człowieka.
Schemat punktowania
1 p. - za podanie poprawnych nazw obu przedstawionych na zdjęciach tkanek oporowych.
0 p. - za każdą inną odpowiedź lub za brak odpowiedzi.
Rozwiązanie
A. (tkanka) chrzęstna / chrzęstna szklista / chrząstka
B. (tkanka) kostna / istota zbita tkanki kostnej / kostna zbita
Uwaga:
Nie uznaje się określenia wyłącznie „tkanka szklista” w odniesieniu do tkanki A oraz
wyłącznie „tkanka zbita” lub „kość” do tkanki B.

","solutions":[{"source":"maturazai","label":"maturazai.pl (AI)","kind":"text","html":"

Poprawna odpowiedź

\n\n

Sposób 1 - Rozpoznanie przez cechy morfologiczne komórek i macierzy

\n

Zdjęcie A:

\n\n

Zdjęcie B:

\n\n

Wniosek:

\n
A = tkanka chrzęstna, B = tkanka kostna
\n

Sposób 2 - Rozpoznanie przez kontrast: unaczynienie i mineralizacja macierzy

\n

| Cecha | Zdjęcie A (chrząstka) | Zdjęcie B (kość) |
| Komórki | chondrocyty w lakunach | osteocyty w lakunach |
| Macierz | jednorodna, nieskalmieralizowana | zmineralizowana (hydroksyapatyt) |
| Unaczynienie | brak naczyń w macierzy | kanały Haversa z naczyniami |
| Układ komórek | rozproszony, chaotyczny | koncentryczny (osteon) |
| Regeneracja | wolna (brak naczyń) | szybka (bogato unaczyniona) |

\n

Kluczowy rozróżnik: brak kanałów → A (chrząstka); obecność koncentrycznych kanałów → B (kość).

\n

Schemat oceniania CKE

\n
1 pkt - za podanie poprawnych nazw obu tkanek oporowych ze zdjec.
0 pkt - za kazda inna odpowiedz lub za brak odpowiedzi.

Rozwiazanie CKE: A - tkanka chrzestna / chrzestna szklista / chrzastka; B - tkanka kostna / istota zbita tkanki kostnej / kostna zbita.

Uwaga CKE: Nie uznaje sie wylacznie "tkanka szklista" dla A oraz wylacznie "tkanka zbita" lub "kosc" dla B.
\n

Wzory z karty CKE - czego MASZ użyć

\n

W tym zadaniu nie korzystamy z karty wzorów - wystarczy znajomość histologii tkanek łącznych (morfologia komórek, budowa macierzy, cechy charakterystyczne). Karta wzorów EM2023 nie zawiera tabel histologicznych.

\n

Typowe pułapki i uwaga

\n
⚠️ Uwaga: Najczęstszy błąd - zamiana A i B. Chrząstka (A) ma jednorodną macierz BEZ kanałów; kość (B) ma wyraźne koncentryczne pierścienie (osteony) i kanały Haversa. Jeśli widzisz "pierścienie" - to kość.
\n
⚠️ Uwaga: Nie pisz tylko „tkanka łączna" - to kategoria nadrzędna. Musisz podać konkretną nazwę: tkanka chrzęstna i tkanka kostna.
\n
⚠️ Uwaga: Chondrocyty i osteocyty oba siedzą w lakunach - sama obecność lakuny nie rozróżnia tkanek. Kluczem jest układ (koncentryczny vs. rozproszony) i kanały Haversa w kości.
"},{"source":"zadaniazmatur","label":"zadaniazmatur.pl","kind":"text","html":"

A. (tkanka) chrzęstna / chrzęstna szklista / chrząstka
B. (tkanka) kostna / istota zbita tkanki kostnej / kostna zbita

"}]}