{"id":"biologia-2018-maj-matura-rozszerzona/zad/7.2","paper_id":"biologia-2018-maj-matura-rozszerzona","number":"7.2","points":1,"ptype":"closed","subject":"biologia","category":"matura","year":2018,"month":"maj","level":"rozszerzona","text":"Zadanie 7.2. (0-1)\nSpośród rysunków A-D wybierz i zaznacz tkankę pochodzącą z bulwy spichrzowej\nziemniaka, w której gromadzona jest skrobia zaobserwowana przez uczniów.\nNa podstawie: E. Malinowski, Anatomia roślin, Warszawa 1983.\nWypełnia\negzaminator\nNr zadania\n6.1.\n6.2.\n6.3.\n7.1.\n7.2.\nMaks. liczba pkt\n1\n1\n1\n1\n1\nUzyskana liczba pkt\nA.\nB.\nC.\nD.\nMBI_1R","answer":"C","answer_text":"7.2. (0-1)\nWymagania ogólne\nWymagania szczegółowe\nIV. Poszukiwanie, wykorzystanie\ni tworzenie informacji. Zdający odczytuje,\nselekcjonuje, porównuje i przetwarza\ninformacje pozyskane z różnorodnych źródeł\n[…].\nI. Poznanie świata organizmów na różnych\npoziomach organizacji życia. Zdający\nopisuje […] organizmy […], przedstawia\nzwiązki między strukturą a funkcją\nna różnych poziomach organizacji życia\n[…].\nIV. Przegląd różnorodności organizmów.\n6. Rośliny - budowa i funkcje tkanek\ni organów. Zdający:\n1) przedstawia charakterystyczne cechy\nbudowy tkanek roślinnych ([…],\nokrywającej, miękiszowej, wzmacniającej,\nprzewodzącej), identyfikuje je na rysunku\n(schemacie, preparacie mikroskopowym,\nfotografii itp.) […].\nSchemat punktowania\n1 p. - za wskazanie właściwego rysunku tkanki obserwowanej przez uczniów.\n0 p. - za każdą inną odpowiedź lub za brak odpowiedzi.\nRozwiązanie\nC.\nZadanie 8. (0-3)","solution":"## Poprawna odpowiedź\n\n**Odpowiedź: C** - rysunek przedstawiający miękisz spichrzowy: komórki o cienkich ścianach celulozowych, z widocznymi licznymi ziarnami skrobi (amyloplastami) w cytoplazmie.\n\n> Zgodnie z oficjalnym kluczem CKE poprawna odpowiedz to **C** - tkanka miękiszu spichrzowego bulwy ziemniaka, w której gromadzona jest skrobia obserwowana przez uczniów (komórki z dużymi ziarnami skrobi).\n\n## Sposób 1 - Mechanizm biologiczny: skąd skrobia i gdzie się gromadzi\n\n**Krok 1 - Czym jest bulwa spichrzowa ziemniaka?**\nBulwa ziemniaka (*Solanum tuberosum*) to **zmodyfikowany podziemny pęd**, nie korzeń. Pełni funkcję organu spichrzowego - magazynuje materiały zapasowe (głównie **skrobię**) na przetrwanie zimy i odrost wiosną.\n\n**Krok 2 - W jakiej tkance magazynowana jest skrobia?**\nSkrobia jest odkładana w **miękiszu spichrzowym** (parenchyma rezerwowa). To tkanka:\n- zbudowana z żywych komórek\n- o **cienkiej ścianie pierwotnej** (celuloza + pektyny) - brak ligniny\n- o komórkach **izodiametrycznych** (podobna średnica we wszystkich kierunkach - ok. 80-100 µm)\n- zawierających **amyloplasty** (bezbarwne plastydy z ziarnami skrobi)\n\n**Krok 3 - Jak wygląda pod mikroskopem?**\nSzukasz rysunku z:\n- dużymi, wielokątnymi komórkami o cienkich ścianach\n- widocznymi owalnymi lub kulistymi ziarnami (= amyloplasty ze skrobią)\n- **brakiem chloroplastów** (bulwa podziemna → brak barwnika)\n- dużą wakuolą centralną zajmującą większość komórki\n\n## Sposób 2 - Eliminacja przez cechy diagnostyczne innych tkanek\n\nPorównaj każdy rysunek z poniższą tabelą eliminacyjną:\n\n| Tkanka | Cechy pod mikroskopem | Czy może być w bulwie ziemniaka? |\n| **Miękisz spichrzowy** | Duże izodiametryczne komórki, cienkie ściany, ziarna skrobi | ✅ TAK - to szukana tkanka |\n| **Sklerenchyma** | Bardzo grube, zlignifikowane ściany, komórki martwe, puste światło | ❌ Nie magazynuje skrobi |\n| **Kolenchyma** | Nierównomiernie zgrubiałe ściany (narożnikowe/blaszkowate), żywe komórki | ❌ Tkanka wzmacniająca, nie spichrzowa |\n| **Epiderma (naskórek)** | Płaskie komórki, ciasno upakowane, bez przestworów, kutykula | ❌ Ochronna, nie spichrzowa |\n| **Tkanka przewodząca (drewno/łyko)** | Naczynia/cewki (grube ściany) lub sitowate rurki | ❌ Transport, nie magazyn |\n| **Miękisz asymilacyjny** | Komórki z zielonymi chloroplastami | ❌ Bulwa podziemna - brak chloroplastów |\n\n**Zasada eliminacji:** odrzucasz wszystkie rysunki z:\n- grubymi lub nierównomiernie zgrubiałymi ścianami\n- zielonymi ziarnami (chloroplasty)\n- wydłużonymi komórkami (naczynia, cewki, włókna)\n\nPozostaje **jeden rysunek** - miękisz spichrzowy.\n\n## Sposób 3 - Wnioskowanie z kontekstu zadania (wcześniejsze obserwacje uczniów)\n\nTreść zadania mówi, że uczniowie **zaobserwowali skrobię** pod mikroskopem (zapewne po barwieniu płynem Lugola → niebieskoczarne zabarwienie). Skoro barwili wycinak bulwy:\n- komórki muszą być **żywe** (lub były żywe) → odpadają tkanki martwe (sklerenchyma, naczynia)\n- komórki muszą być **miąższowe** (parenchymatyczne), bo tylko w nich amyloplasty mogą gromadzić skrobię\n- **ziarna skrobi widoczne w komórkach** → rysunek musi pokazywać struktury wewnątrzkomórkowe (granule/ziarna), a nie pustą treść\n\nTo bezpośrednio wskazuje na **miękisz spichrzowy** z widocznymi ziarnami amyloplastów.\n\n## Schemat oceniania CKE\n\n> **Zadanie 7.2 (0-1 pkt) - oficjalny schemat oceniania CKE:**\n> - **1 pkt** - za wskazanie wlasciwego rysunku tkanki obserwowanej przez uczniow: **C**.\n> - **0 pkt** - za kazda inna odpowiedz lub za brak odpowiedzi.\n\n## Wzory z karty CKE\n\nW tym zadaniu **nie korzystamy z karty wzorów** - wystarczy znajomość histologii roślin: budowa tkanek parenchymatycznych, funkcja amyloplastów, anatomia bulwy jako organu spichrzowego.\n\n## Dlaczego inne odpowiedzi są błędne\n\n| Wariant | Typowy błąd ucznia |\n| Rysunek z grubymi ścianami (sklerenchyma/kolenchyma) | Uczeń myli \"twardą bulwę\" z twardą tkanką - ale twardość bulwy to efekt turgoru, nie lignifikacji |\n| Rysunek z zielonymi ziarnami | Uczeń myli amyloplasty z chloroplastami - obu nie widać \"zielono\" w zwykłym preparacie H&E, ale chloroplasty są obecne tylko w zielonych organach nadziemnych |\n| Rysunek z wydłużonymi komórkami | Uczeń wybiera tkankę przewodzącą - błąd: naczynia transportują skrobię (jako cukry), ale jej nie magazynują |\n\n## Typowe pułapki\n\n> ⚠️ **Pułapka 1:** Mylenie **amyloplastów** z **chloroplastami** - amyloplasty są **bezbarwne**, nie zielone. Bulwa rośnie pod ziemią → brak syntezy chlorofilu.\n\n> ⚠️ **Pułapka 2:** Mylenie **skrobi jako produktu fotosyntezy** (liść) z **skrobią jako materiałem zapasowym** (bulwa) - w obu przypadkach to skrobia, ale tkanka i organellum (chloroplast vs amyloplast) są inne.\n\n> ⚠️ **Pułapka 3:** Wybór tkanki o **grubych ścianach** - uczeń kojarzy \"twardo\" z bulwą, ale miękisz spichrzowy ma ściany **cienkie**; twardość bulwy pochodzi z turgoru napełnionych komórek, nie z ligniny.\n\n> ⚠️ **Pułapka 4:** Płyn Lugola barwi skrobię na **granatowo-czarno**, a glukozę - na żółto/brązowo. Uczniowie obserwujący barwiony preparat powinni szukać ciemnych ziaren **wewnątrz** komórek miękiszu - to bezpośredni dowód lokalizacji skrobi.","image":"img/biologia-2018-maj-matura-rozszerzona/zad-7.2.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":9,"source":"ocr","answer_source":"maturazai","answer_text_source":"ocr","solution_source":"maturazai","text_source":"ocr","source_label":"Biologia · Matura · maj 2018 (rozszerzona)","subject_label":"Biologia","category_label":"Matura","text_html":"<p>Zadanie 7.2. (0-1)<br>Spośród rysunków A-D wybierz i zaznacz tkankę pochodzącą z bulwy spichrzowej<br>ziemniaka, w której gromadzona jest skrobia zaobserwowana przez uczniów.<br>Na podstawie: E. Malinowski, Anatomia roślin, Warszawa 1983.<br>Wypełnia<br>egzaminator<br>Nr zadania<br>6.1.<br>6.2.<br>6.3.<br>7.1.<br>7.2.<br>Maks. liczba pkt<br>1<br>1<br>1<br>1<br>1<br>Uzyskana liczba pkt<br>A.<br>B.<br>C.<br>D.<br>MBI_1R</p>","answer_text_html":"<p>7.2. (0-1)<br>Wymagania ogólne<br>Wymagania szczegółowe<br>IV. Poszukiwanie, wykorzystanie<br>i tworzenie informacji. Zdający odczytuje,<br>selekcjonuje, porównuje i przetwarza<br>informacje pozyskane z różnorodnych źródeł<br>[…].<br>I. Poznanie świata organizmów na różnych<br>poziomach organizacji życia. Zdający<br>opisuje […] organizmy […], przedstawia<br>związki między strukturą a funkcją<br>na różnych poziomach organizacji życia<br>[…].<br>IV. Przegląd różnorodności organizmów.</p>\n<ol><li>Rośliny - budowa i funkcje tkanek</li></ol>\n<p>i organów. Zdający:</p>\n<ol><li>przedstawia charakterystyczne cechy</li></ol>\n<p>budowy tkanek roślinnych ([…],<br>okrywającej, miękiszowej, wzmacniającej,<br>przewodzącej), identyfikuje je na rysunku<br>(schemacie, preparacie mikroskopowym,<br>fotografii itp.) […].<br>Schemat punktowania<br>1 p. - za wskazanie właściwego rysunku tkanki obserwowanej przez uczniów.<br>0 p. - za każdą inną odpowiedź lub za brak odpowiedzi.<br>Rozwiązanie<br>C.<br>Zadanie 8. (0-3)</p>","solutions":[{"source":"maturazai","label":"maturazai.pl (AI)","kind":"text","html":"<h4>Poprawna odpowiedź</h4>\n<p><strong>Odpowiedź: C</strong> - rysunek przedstawiający miękisz spichrzowy: komórki o cienkich ścianach celulozowych, z widocznymi licznymi ziarnami skrobi (amyloplastami) w cytoplazmie.</p>\n<blockquote>Zgodnie z oficjalnym kluczem CKE poprawna odpowiedz to <strong>C</strong> - tkanka miękiszu spichrzowego bulwy ziemniaka, w której gromadzona jest skrobia obserwowana przez uczniów (komórki z dużymi ziarnami skrobi).</blockquote>\n<h4>Sposób 1 - Mechanizm biologiczny: skąd skrobia i gdzie się gromadzi</h4>\n<p><strong>Krok 1 - Czym jest bulwa spichrzowa ziemniaka?</strong><br>Bulwa ziemniaka (<em>Solanum tuberosum</em>) to <strong>zmodyfikowany podziemny pęd</strong>, nie korzeń. Pełni funkcję organu spichrzowego - magazynuje materiały zapasowe (głównie <strong>skrobię</strong>) na przetrwanie zimy i odrost wiosną.</p>\n<p><strong>Krok 2 - W jakiej tkance magazynowana jest skrobia?</strong><br>Skrobia jest odkładana w <strong>miękiszu spichrzowym</strong> (parenchyma rezerwowa). To tkanka:</p>\n<ul><li>zbudowana z żywych komórek</li><li>o <strong>cienkiej ścianie pierwotnej</strong> (celuloza + pektyny) - brak ligniny</li><li>o komórkach <strong>izodiametrycznych</strong> (podobna średnica we wszystkich kierunkach - ok. 80-100 µm)</li><li>zawierających <strong>amyloplasty</strong> (bezbarwne plastydy z ziarnami skrobi)</li></ul>\n<p><strong>Krok 3 - Jak wygląda pod mikroskopem?</strong><br>Szukasz rysunku z:</p>\n<ul><li>dużymi, wielokątnymi komórkami o cienkich ścianach</li><li>widocznymi owalnymi lub kulistymi ziarnami (= amyloplasty ze skrobią)</li><li><strong>brakiem chloroplastów</strong> (bulwa podziemna → brak barwnika)</li><li>dużą wakuolą centralną zajmującą większość komórki</li></ul>\n<h4>Sposób 2 - Eliminacja przez cechy diagnostyczne innych tkanek</h4>\n<p>Porównaj każdy rysunek z poniższą tabelą eliminacyjną:</p>\n<p>| Tkanka | Cechy pod mikroskopem | Czy może być w bulwie ziemniaka? |<br>| <strong>Miękisz spichrzowy</strong> | Duże izodiametryczne komórki, cienkie ściany, ziarna skrobi | ✅ TAK - to szukana tkanka |<br>| <strong>Sklerenchyma</strong> | Bardzo grube, zlignifikowane ściany, komórki martwe, puste światło | ❌ Nie magazynuje skrobi |<br>| <strong>Kolenchyma</strong> | Nierównomiernie zgrubiałe ściany (narożnikowe/blaszkowate), żywe komórki | ❌ Tkanka wzmacniająca, nie spichrzowa |<br>| <strong>Epiderma (naskórek)</strong> | Płaskie komórki, ciasno upakowane, bez przestworów, kutykula | ❌ Ochronna, nie spichrzowa |<br>| <strong>Tkanka przewodząca (drewno/łyko)</strong> | Naczynia/cewki (grube ściany) lub sitowate rurki | ❌ Transport, nie magazyn |<br>| <strong>Miękisz asymilacyjny</strong> | Komórki z zielonymi chloroplastami | ❌ Bulwa podziemna - brak chloroplastów |</p>\n<p><strong>Zasada eliminacji:</strong> odrzucasz wszystkie rysunki z:</p>\n<ul><li>grubymi lub nierównomiernie zgrubiałymi ścianami</li><li>zielonymi ziarnami (chloroplasty)</li><li>wydłużonymi komórkami (naczynia, cewki, włókna)</li></ul>\n<p>Pozostaje <strong>jeden rysunek</strong> - miękisz spichrzowy.</p>\n<h4>Sposób 3 - Wnioskowanie z kontekstu zadania (wcześniejsze obserwacje uczniów)</h4>\n<p>Treść zadania mówi, że uczniowie <strong>zaobserwowali skrobię</strong> pod mikroskopem (zapewne po barwieniu płynem Lugola → niebieskoczarne zabarwienie). Skoro barwili wycinak bulwy:</p>\n<ul><li>komórki muszą być <strong>żywe</strong> (lub były żywe) → odpadają tkanki martwe (sklerenchyma, naczynia)</li><li>komórki muszą być <strong>miąższowe</strong> (parenchymatyczne), bo tylko w nich amyloplasty mogą gromadzić skrobię</li><li><strong>ziarna skrobi widoczne w komórkach</strong> → rysunek musi pokazywać struktury wewnątrzkomórkowe (granule/ziarna), a nie pustą treść</li></ul>\n<p>To bezpośrednio wskazuje na <strong>miękisz spichrzowy</strong> z widocznymi ziarnami amyloplastów.</p>\n<h4>Schemat oceniania CKE</h4>\n<blockquote><strong>Zadanie 7.2 (0-1 pkt) - oficjalny schemat oceniania CKE:</strong><br>- <strong>1 pkt</strong> - za wskazanie wlasciwego rysunku tkanki obserwowanej przez uczniow: <strong>C</strong>.<br>- <strong>0 pkt</strong> - za kazda inna odpowiedz lub za brak odpowiedzi.</blockquote>\n<h4>Wzory z karty CKE</h4>\n<p>W tym zadaniu <strong>nie korzystamy z karty wzorów</strong> - wystarczy znajomość histologii roślin: budowa tkanek parenchymatycznych, funkcja amyloplastów, anatomia bulwy jako organu spichrzowego.</p>\n<h4>Dlaczego inne odpowiedzi są błędne</h4>\n<p>| Wariant | Typowy błąd ucznia |<br>| Rysunek z grubymi ścianami (sklerenchyma/kolenchyma) | Uczeń myli &quot;twardą bulwę&quot; z twardą tkanką - ale twardość bulwy to efekt turgoru, nie lignifikacji |<br>| Rysunek z zielonymi ziarnami | Uczeń myli amyloplasty z chloroplastami - obu nie widać &quot;zielono&quot; w zwykłym preparacie H&amp;E, ale chloroplasty są obecne tylko w zielonych organach nadziemnych |<br>| Rysunek z wydłużonymi komórkami | Uczeń wybiera tkankę przewodzącą - błąd: naczynia transportują skrobię (jako cukry), ale jej nie magazynują |</p>\n<h4>Typowe pułapki</h4>\n<blockquote>⚠️ <strong>Pułapka 1:</strong> Mylenie <strong>amyloplastów</strong> z <strong>chloroplastami</strong> - amyloplasty są <strong>bezbarwne</strong>, nie zielone. Bulwa rośnie pod ziemią → brak syntezy chlorofilu.</blockquote>\n<blockquote>⚠️ <strong>Pułapka 2:</strong> Mylenie <strong>skrobi jako produktu fotosyntezy</strong> (liść) z <strong>skrobią jako materiałem zapasowym</strong> (bulwa) - w obu przypadkach to skrobia, ale tkanka i organellum (chloroplast vs amyloplast) są inne.</blockquote>\n<blockquote>⚠️ <strong>Pułapka 3:</strong> Wybór tkanki o <strong>grubych ścianach</strong> - uczeń kojarzy &quot;twardo&quot; z bulwą, ale miękisz spichrzowy ma ściany <strong>cienkie</strong>; twardość bulwy pochodzi z turgoru napełnionych komórek, nie z ligniny.</blockquote>\n<blockquote>⚠️ <strong>Pułapka 4:</strong> Płyn Lugola barwi skrobię na <strong>granatowo-czarno</strong>, a glukozę - na żółto/brązowo. Uczniowie obserwujący barwiony preparat powinni szukać ciemnych ziaren <strong>wewnątrz</strong> komórek miękiszu - to bezpośredni dowód lokalizacji skrobi.</blockquote>"}]}