{"id":"biologia-2018-maj-matura-stara-rozszerzona/zad/1","paper_id":"biologia-2018-maj-matura-stara-rozszerzona","number":"1","points":2,"ptype":"open","subject":"biologia","category":"matura","year":2018,"month":"maj","level":"rozszerzona","text":"Zadanie 1. (2 pkt)\nSkrobia i celuloza, należące do węglowodanów, są polimerami zbudowanymi z monomerów\nglukozy. W skrobi cząsteczki glukozy łączą się wiązaniem α-1,4-glikozydowym, tworząc\nłańcuchy, które się rozgałęziają (dzięki powstawaniu wiązania α-1,6-glikozydowego)\ni zwijają się w helisę.\nCeluloza, w której monomery glukozy są wydłużone i łączą się wiązaniem\nβ-1,4-glikozydowym, tworzy długie, proste łańcuchy ułożone równolegle. Między grupami\nhydroksylowymi (-OH) monomerów glukozy powstają liczne wiązania wodorowe.\nWykaż, że budowa opisanych polimerów ma związek z ich funkcją w komórce roślinnej.\n1. Skrobia:\n2. Celuloza:","answer":null,"answer_text":"Zadanie 1. (0-2)\nWiadomości i rozumienie\nWykazanie zależności między budową i funkcją składników\nchemicznych komórki roślinnej (I.2a.1)\nSchemat punktowania\n2 p. - za poprawne wykazanie związku budowy skrobi z pełnioną funkcją zapasową\ni celulozy z pełnioną funkcją strukturalną w komórce roślinnej.\n1 p. - za poprawne wykazanie związku budowy skrobi z pełnioną funkcją zapasową\nlub celulozy z pełnioną funkcją strukturalną w komórce roślinnej.\n0 p. - za odpowiedź niespełniającą powyższych wymagań lub za brak odpowiedzi.\nPrzykładowe odpowiedzi\n1.\n• Skrobia jest materiałem zapasowym, który ze względu na obecność wiązań α może być\nstosunkowo łatwo rozłożony na monomery.\n• Skrobia jest energetycznym materiałem zapasowym. Jej forma helisy ułatwia dostęp\nenzymów hydrolitycznych, uwalniających ze skrobi glukozę.\n• Skrobia jest energetycznym materiałem zapasowym o rozgałęzionej budowie cząsteczki,\nco ułatwia jej trawienie i uwalnianie glukozy.\n• Jest materiałem zapasowym roślin, ponieważ dzięki budowie rozgałęzionych łańcuchów\nmniej czasu zajmuje dołączanie lub odłączanie wielu cząsteczek glukozy.\n• Jest zbudowana z wielu monomerów glukozy i nie jest czynna osmotycznie, przez co\nnie zmienia stężenia substancji zawartych w soku komórkowym, dzięki czemu może\npełnić funkcję spichrzową.\n2.\n• Celuloza pełni funkcje strukturalne dzięki temu, że tworzy długie i proste łańcuchy\nukładające się równolegle we włókna, które mają dużą wytrzymałość na rozciąganie.\n• Cząsteczki celulozy budują ścianę komórkową. Ich długie łańcuchy ułożone we włókna\nbiegną w określonych kierunkach, co umożliwia wzrost elongacyjny młodych komórek.\n• Celuloza pełni funkcje strukturalne. Jej monomery są powiązane wiązaniami\nβ-glikozydowymi, które są trudno dostępne dla enzymów hydrolitycznych.\nUwaga:\nNie uznaje się odpowiedzi odwołujących się wyłącznie do właściwości skrobi lub celulozy bez\nwskazania na konkretne cechy budowy cząsteczki warunkujące te właściwości, np. „Skrobia\njest nierozpuszczalna w wodzie, więc nie jest osmotycznie czynna”,\noraz\nodpowiedzi odwołujących się do wykorzystania budowy skrobi do lepszego upakowania jej\ncząsteczek, np. „Skrobia pełni funkcję zapasową, dlatego jej cząsteczki ze względu na swoją\nrozgałęzioną strukturę zajmują niewielką przestrzeń w komórce i można ją zmagazynować”.","solution":null,"image":"img/biologia-2018-maj-matura-stara-rozszerzona/zad-1.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":2,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":"ocr","solution_source":null,"text_source":"ocr","source_label":"Biologia · Matura · maj 2018 (rozszerzona)","subject_label":"Biologia","category_label":"Matura","text_html":"<p>Zadanie 1. (2 pkt)<br>Skrobia i celuloza, należące do węglowodanów, są polimerami zbudowanymi z monomerów<br>glukozy. W skrobi cząsteczki glukozy łączą się wiązaniem α-1,4-glikozydowym, tworząc<br>łańcuchy, które się rozgałęziają (dzięki powstawaniu wiązania α-1,6-glikozydowego)<br>i zwijają się w helisę.<br>Celuloza, w której monomery glukozy są wydłużone i łączą się wiązaniem<br>β-1,4-glikozydowym, tworzy długie, proste łańcuchy ułożone równolegle. Między grupami<br>hydroksylowymi (-OH) monomerów glukozy powstają liczne wiązania wodorowe.<br>Wykaż, że budowa opisanych polimerów ma związek z ich funkcją w komórce roślinnej.</p>\n<ol><li>Skrobia:</li><li>Celuloza:</li></ol>","answer_text_html":"<p>Zadanie 1. (0-2)<br>Wiadomości i rozumienie<br>Wykazanie zależności między budową i funkcją składników<br>chemicznych komórki roślinnej (I.2a.1)<br>Schemat punktowania<br>2 p. - za poprawne wykazanie związku budowy skrobi z pełnioną funkcją zapasową<br>i celulozy z pełnioną funkcją strukturalną w komórce roślinnej.<br>1 p. - za poprawne wykazanie związku budowy skrobi z pełnioną funkcją zapasową<br>lub celulozy z pełnioną funkcją strukturalną w komórce roślinnej.<br>0 p. - za odpowiedź niespełniającą powyższych wymagań lub za brak odpowiedzi.<br>Przykładowe odpowiedzi<br>1.<br>• Skrobia jest materiałem zapasowym, który ze względu na obecność wiązań α może być<br>stosunkowo łatwo rozłożony na monomery.<br>• Skrobia jest energetycznym materiałem zapasowym. Jej forma helisy ułatwia dostęp<br>enzymów hydrolitycznych, uwalniających ze skrobi glukozę.<br>• Skrobia jest energetycznym materiałem zapasowym o rozgałęzionej budowie cząsteczki,<br>co ułatwia jej trawienie i uwalnianie glukozy.<br>• Jest materiałem zapasowym roślin, ponieważ dzięki budowie rozgałęzionych łańcuchów<br>mniej czasu zajmuje dołączanie lub odłączanie wielu cząsteczek glukozy.<br>• Jest zbudowana z wielu monomerów glukozy i nie jest czynna osmotycznie, przez co<br>nie zmienia stężenia substancji zawartych w soku komórkowym, dzięki czemu może<br>pełnić funkcję spichrzową.<br>2.<br>• Celuloza pełni funkcje strukturalne dzięki temu, że tworzy długie i proste łańcuchy<br>układające się równolegle we włókna, które mają dużą wytrzymałość na rozciąganie.<br>• Cząsteczki celulozy budują ścianę komórkową. Ich długie łańcuchy ułożone we włókna<br>biegną w określonych kierunkach, co umożliwia wzrost elongacyjny młodych komórek.<br>• Celuloza pełni funkcje strukturalne. Jej monomery są powiązane wiązaniami<br>β-glikozydowymi, które są trudno dostępne dla enzymów hydrolitycznych.<br>Uwaga:<br>Nie uznaje się odpowiedzi odwołujących się wyłącznie do właściwości skrobi lub celulozy bez<br>wskazania na konkretne cechy budowy cząsteczki warunkujące te właściwości, np. „Skrobia<br>jest nierozpuszczalna w wodzie, więc nie jest osmotycznie czynna”,<br>oraz<br>odpowiedzi odwołujących się do wykorzystania budowy skrobi do lepszego upakowania jej<br>cząsteczek, np. „Skrobia pełni funkcję zapasową, dlatego jej cząsteczki ze względu na swoją<br>rozgałęzioną strukturę zajmują niewielką przestrzeń w komórce i można ją zmagazynować”.</p>","solutions":[]}