{"id":"biologia-2018-maj-matura-stara-rozszerzona/zad/10","paper_id":"biologia-2018-maj-matura-stara-rozszerzona","number":"10","points":3,"ptype":"open","subject":"biologia","category":"matura","year":2018,"month":"maj","level":"rozszerzona","text":"Zadanie 10. (3 pkt)\nU drzew odległość między liśćmi asymilującymi CO2 i eksportującymi produkty fotosyntezy\na korzeniami pobierającymi wodę i składniki mineralne z podłoża dochodzi nawet\ndo kilkudziesięciu metrów. Koniecznością jest więc sprawne funkcjonowanie transportu tych\nsubstancji w całej roślinie. Za transport wody i składników mineralnych odpowiadają naczynia\ndrewna, a przez łyko jest przemieszczana główna masa związków organicznych, w tym - produkty\nfotosyntezy. Wyjątek stanowi transport wiosenny u drzew okrytonasiennych, gdy nie ma jeszcze\nliści. Wówczas cukry są przemieszczane przez drewno.\nNa podstawie: Podstawy fizjologii roślin, pod red. J. Kopcewicza i S. Lewaka, Warszawa 1998.\na) Uporządkuj poszczególne elementy uczestniczące w transporcie cukrów u roślin\nokrytonasiennych w okresie letnim - zgodnie z kierunkiem transportu. Wpisz numery\n2.-6. we właściwe miejsca tabeli.\nElementy uczestniczące w transporcie cukrów w roślinie\nKolejność\nkomórki miękiszu spichrzowego\nkomórka przyrurkowa w liściu\nstroma chloroplastu\n1\ncytoplazma komórki miękiszu asymilacyjnego\nczłony rurki sitowej\nkomórka przyrurkowa w korzeniu\nPoziom rozszerzony\nMBI_1R\nb) Wyjaśnij, dlaczego ograniczony dostęp wody w podłożu skutkuje ograniczeniem\npobierania CO2 przez roślinę. W odpowiedzi uwzględnij funkcjonowanie aparatów\nszparkowych.\nc) Uzupełnij poniższe zdania tak, aby powstał poprawny opis dotyczący wiosennego\ntransportu cukrów przez elementy drewna rośliny. Podkreśl w każdym nawiasie\nwłaściwe określenie.\nTransport wiosenny cukrów u drzew okrytozalążkowych, gdy nie ma jeszcze liści, zachodzi\nz udziałem drewna. Te cukry pochodzą z rozkładu (glikogenu / skrobi) - wielocukru, który\nzostał zmagazynowany w okresie jesiennym w komórkach miękiszowych pnia lub korzeni\ndrzewa. Siłą napędową tego transportu jest (siła ssąca / parcie korzeniowe).","answer":null,"answer_text":"Zadanie 10. (0-3)\na) (0-1)\nKorzystanie z informacji\nUporządkowanie według wskazanego kryterium etapów\ntransportu cukrów w roślinie. (II.2a., I.4a.7)\nSchemat punktowania\n1 p. - za poprawne ustalenie kolejności elementów, przez które transportowane są cukry\nw roślinie okrytonasiennej, w okresie letnim.\n0 p. - za każdą inną odpowiedź lub za brak odpowiedzi.\nPoprawna odpowiedź\nElementy uczestniczące w transporcie cukrów w roślinie\nKolejność\nkomórka miękiszu spichrzowego\n6\nkomórka przyrurkowa w liściu\n3\nstroma chloroplastu\n1\ncytoplazma komórki miękiszu asymilacyjnego\n2\nczłony rurki sitowej\n4\nkomórka przyrurkowa w korzeniu\n5\nb) (0-1)\nTworzenie informacji\nWyjaśnienie wpływu ograniczonego dostępu wody w podłożu\nna pobieranie CO2 przez roślinę. (III.2a., I.4a.7)\nSchemat punktowania\n1 p. - za poprawne wyjaśnienie, uwzględniające wpływ niedoboru wody na zamykanie\naparatów szparkowych i w konsekwencji ograniczone wnikanie CO2 przez szparki.\n0 p. - za odpowiedź niespełniającą powyższych wymagań lub za brak odpowiedzi.\nPrzykładowe odpowiedzi\n• Ograniczony transport wody do komórek liści przyczynia się do zmniejszenia turgoru\nkomórek szparkowych, co sprawia, że aparaty szparkowe się zamykają, a przez nie jest\npobierane CO2.\n• Jeżeli roślina nie może pobrać wody, to chroni się przed jej utratą, zamykając aparaty\nszparkowe, przez które także dostaje się do mezofilu CO2 z atmosfery.\n• Niedobór wody powoduje zamykanie się aparatów szparkowych, co ogranicza wymianę\ngazową.\nc) (0-1)\nTworzenie informacji\nOpisanie wiosennego transportu cukrów przez elementy\ndrewna rośliny. (III.2b., I.4a.7)\nSchemat punktowania\n1 p. - za podkreślenie właściwych określeń w obydwu nawiasach.\n0 p. - za każdą inną odpowiedź lub za brak odpowiedzi.\nPoprawna odpowiedź\nTransport wiosenny cukrów u drzew okrytozalążkowych, gdy nie ma jeszcze liści, zachodzi\nz udziałem drewna. Cukry te pochodzą z rozkładu (glikogenu / skrobi) - wielocukru,\nktóry został zmagazynowany w okresie jesiennym w komórkach miękiszowych pnia\nlub korzeni drzewa. Siłą napędową tego transportu jest (siła ssąca / parcie korzeniowe).","solution":null,"image":"img/biologia-2018-maj-matura-stara-rozszerzona/zad-10.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":8,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":"ocr","solution_source":null,"text_source":"ocr","source_label":"Biologia · Matura · maj 2018 (rozszerzona)","subject_label":"Biologia","category_label":"Matura","text_html":"<p>Zadanie 10. (3 pkt)<br>U drzew odległość między liśćmi asymilującymi CO2 i eksportującymi produkty fotosyntezy<br>a korzeniami pobierającymi wodę i składniki mineralne z podłoża dochodzi nawet<br>do kilkudziesięciu metrów. Koniecznością jest więc sprawne funkcjonowanie transportu tych<br>substancji w całej roślinie. Za transport wody i składników mineralnych odpowiadają naczynia<br>drewna, a przez łyko jest przemieszczana główna masa związków organicznych, w tym - produkty<br>fotosyntezy. Wyjątek stanowi transport wiosenny u drzew okrytonasiennych, gdy nie ma jeszcze<br>liści. Wówczas cukry są przemieszczane przez drewno.<br>Na podstawie: Podstawy fizjologii roślin, pod red. J. Kopcewicza i S. Lewaka, Warszawa 1998.<br>a) Uporządkuj poszczególne elementy uczestniczące w transporcie cukrów u roślin<br>okrytonasiennych w okresie letnim - zgodnie z kierunkiem transportu. Wpisz numery<br>2.-6. we właściwe miejsca tabeli.<br>Elementy uczestniczące w transporcie cukrów w roślinie<br>Kolejność<br>komórki miękiszu spichrzowego<br>komórka przyrurkowa w liściu<br>stroma chloroplastu<br>1<br>cytoplazma komórki miękiszu asymilacyjnego<br>człony rurki sitowej<br>komórka przyrurkowa w korzeniu<br>Poziom rozszerzony<br>MBI_1R<br>b) Wyjaśnij, dlaczego ograniczony dostęp wody w podłożu skutkuje ograniczeniem<br>pobierania CO2 przez roślinę. W odpowiedzi uwzględnij funkcjonowanie aparatów<br>szparkowych.<br>c) Uzupełnij poniższe zdania tak, aby powstał poprawny opis dotyczący wiosennego<br>transportu cukrów przez elementy drewna rośliny. Podkreśl w każdym nawiasie<br>właściwe określenie.<br>Transport wiosenny cukrów u drzew okrytozalążkowych, gdy nie ma jeszcze liści, zachodzi<br>z udziałem drewna. Te cukry pochodzą z rozkładu (glikogenu / skrobi) - wielocukru, który<br>został zmagazynowany w okresie jesiennym w komórkach miękiszowych pnia lub korzeni<br>drzewa. Siłą napędową tego transportu jest (siła ssąca / parcie korzeniowe).</p>","answer_text_html":"<p>Zadanie 10. (0-3)<br>a) (0-1)<br>Korzystanie z informacji<br>Uporządkowanie według wskazanego kryterium etapów<br>transportu cukrów w roślinie. (II.2a., I.4a.7)<br>Schemat punktowania<br>1 p. - za poprawne ustalenie kolejności elementów, przez które transportowane są cukry<br>w roślinie okrytonasiennej, w okresie letnim.<br>0 p. - za każdą inną odpowiedź lub za brak odpowiedzi.<br>Poprawna odpowiedź<br>Elementy uczestniczące w transporcie cukrów w roślinie<br>Kolejność<br>komórka miękiszu spichrzowego<br>6<br>komórka przyrurkowa w liściu<br>3<br>stroma chloroplastu<br>1<br>cytoplazma komórki miękiszu asymilacyjnego<br>2<br>człony rurki sitowej<br>4<br>komórka przyrurkowa w korzeniu<br>5<br>b) (0-1)<br>Tworzenie informacji<br>Wyjaśnienie wpływu ograniczonego dostępu wody w podłożu<br>na pobieranie CO2 przez roślinę. (III.2a., I.4a.7)<br>Schemat punktowania<br>1 p. - za poprawne wyjaśnienie, uwzględniające wpływ niedoboru wody na zamykanie<br>aparatów szparkowych i w konsekwencji ograniczone wnikanie CO2 przez szparki.<br>0 p. - za odpowiedź niespełniającą powyższych wymagań lub za brak odpowiedzi.<br>Przykładowe odpowiedzi<br>• Ograniczony transport wody do komórek liści przyczynia się do zmniejszenia turgoru<br>komórek szparkowych, co sprawia, że aparaty szparkowe się zamykają, a przez nie jest<br>pobierane CO2.<br>• Jeżeli roślina nie może pobrać wody, to chroni się przed jej utratą, zamykając aparaty<br>szparkowe, przez które także dostaje się do mezofilu CO2 z atmosfery.<br>• Niedobór wody powoduje zamykanie się aparatów szparkowych, co ogranicza wymianę<br>gazową.<br>c) (0-1)<br>Tworzenie informacji<br>Opisanie wiosennego transportu cukrów przez elementy<br>drewna rośliny. (III.2b., I.4a.7)<br>Schemat punktowania<br>1 p. - za podkreślenie właściwych określeń w obydwu nawiasach.<br>0 p. - za każdą inną odpowiedź lub za brak odpowiedzi.<br>Poprawna odpowiedź<br>Transport wiosenny cukrów u drzew okrytozalążkowych, gdy nie ma jeszcze liści, zachodzi<br>z udziałem drewna. Cukry te pochodzą z rozkładu (glikogenu / skrobi) - wielocukru,<br>który został zmagazynowany w okresie jesiennym w komórkach miękiszowych pnia<br>lub korzeni drzewa. Siłą napędową tego transportu jest (siła ssąca / parcie korzeniowe).</p>","solutions":[]}