{"id":"biologia-2018-maj-matura-stara-rozszerzona/zad/4","paper_id":"biologia-2018-maj-matura-stara-rozszerzona","number":"4","points":2,"ptype":"open","subject":"biologia","category":"matura","year":2018,"month":"maj","level":"rozszerzona","text":"Zadanie 4. (2 pkt)\nKolageny to białka będące głównym składnikiem macierzy zewnątrzkomórkowej zwierząt. Ich\ngłówną funkcją jest utrzymanie integralności strukturalnej i sprężystości tkanki łącznej. Kolagen\njest syntetyzowany w formie łańcuchów α, będących produktem ekspresji odrębnych genów.\nTe łańcuchy zawierają duże ilości lizyny i proliny - głównych składników kolagenu stabilizujących\njego cząsteczkę. Aminokwasy te następnie ulegają hydroksylacji z udziałem hydroksylaz, których\nkofaktorem w tym procesie jest witamina C, pobudzająca także bezpośrednio syntezę kolagenu\nprzez aktywację transkrypcji kodujących go genów. W kolejnym etapie łańcuchy α łączą się\ntrójkami za pomocą mostków dwusiarczkowych, w wyniku czego powstaje prokolagen.\nZ cząsteczek prokolagenu wydzielonych poza komórkę powstają cząsteczki kolagenu, które mogą\nagregować w większe struktury, takie jak włókienka, włókna lub sieci.\nNa podstawie: J. Kawiak, J. Zabel, Seminaria z cytofizjologii, Wrocław 2002;\nK.A. Czubak, H.M. Żbikowska, Struktura, funkcja i znaczenie biomedyczne kolagenów, Ann. Acad. Med. Siles.,\n4/2014.\na) Na podstawie przedstawionych informacji określ najwyższą rzędowość struktury\nbiałka - prokolagenu. Odpowiedź uzasadnij, odwołując się do cechy budowy\ntego białka.\nb) Na podstawie przedstawionych informacji i własnej wiedzy wyjaśnij, dlaczego przy\nniedoborze witaminy C mogą pękać naczynia krwionośne. W odpowiedzi uwzględnij\nbudowę naczyń krwionośnych.\nPoziom rozszerzony\nMBI_1R","answer":null,"answer_text":"Zadanie 4. (0-2)\na) (0-1)\nTworzenie informacji\nOkreślenie i uzasadnienie rzędowości struktury opisanego\nbiałka. (III.2a., I.1a.1)\nSchemat punktowania\n1 p. - za prawidłowe określenie, że prokolagen jest białkiem o strukturze 4-rzędowej wraz\nz poprawnym uzasadnieniem odnoszącym się do liczby tworzących go łańcuchów\npolipeptydowych\nalbo\nzwiązania\nłańcuchów\npolipeptydowych\nmostkami\ndisiarczkowymi.\n0 p. - za odpowiedź niespełniającą powyższych wymagań lub za brak odpowiedzi.\nPrzykładowe odpowiedzi\nProkolagen jest białkiem o strukturze 4-rzędowej, ponieważ zbudowany jest z trzech\nłańcuchów polipeptydowych α (połączonych mostkami disiarczkowymi).\nProkolagen jest białkiem o strukturze 4-rzędowej, ponieważ składa się z trzech\nłańcuchów polipeptydowych, a białko o strukturze 4-rzędowej musi mieć co najmniej dwa\npolipeptydy.\nStruktura 4-rzędowa, gdyż w jego skład wchodzą łańcuchy polipeptydowe, połączone\nze sobą za pomocą mostków disiarczkowych.\nUwaga:\nNie uznaje się odpowiedzi niepełnych - nieodwołujących się do struktury prokolagenu,\nale tylko do definicji struktury 4-rzędowej, np. „Prokolagen ma strukturę 4-rzędową,\nponieważ ma więcej niż jeden łańcuch polipeptydowy” albo „Struktura 4-rzędowa, ponieważ\nzbudowany jest z łańcuchów polipeptydowych α”.\nb) (0-1)\nTworzenie informacji\nWyjaśnienie związku między niedoborem witaminy C\nw organizmie człowieka a pękaniem naczyń krwionośnych.\n(III.2a., I.2a.1)\nSchemat punktowania\n1 p. - za poprawne wyjaśnienie, uwzględniające funkcję kolagenu w naczyniach\nkrwionośnych i upośledzenie jego syntezy wskutek niedoboru witaminy C.\n0 p. - za odpowiedź niespełniającą powyższych wymagań lub za brak odpowiedzi.\nPrzykładowe odpowiedzi\n• Witamina C jest niezbędna do funkcjonowania hydroksylaz katalizujących syntezę\nkolagenu, nadającego rozciągliwość tkance łącznej budującej ściany naczyń krwionośnych.\n• Niedobór witaminy C upośledza syntezę kolagenu, który zapewnia wytrzymałość ścian\nnaczyń krwionośnych na rozciąganie. Niedobór kolagenu powoduje, że naczynia\nkrwionośne tracą swoją wytrzymałość.\nUwaga:\nNie uznaje się odpowiedzi odnoszących się do braku kolagenu lub braku witaminy C albo\ndo zahamowania syntezy kolagenu, ponieważ upośledzenie syntezy kolagenu ma charakter\nilościowy.","solution":null,"image":"img/biologia-2018-maj-matura-stara-rozszerzona/zad-4.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":4,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":"ocr","solution_source":null,"text_source":"ocr","source_label":"Biologia · Matura · maj 2018 (rozszerzona)","subject_label":"Biologia","category_label":"Matura","text_html":"<p>Zadanie 4. (2 pkt)<br>Kolageny to białka będące głównym składnikiem macierzy zewnątrzkomórkowej zwierząt. Ich<br>główną funkcją jest utrzymanie integralności strukturalnej i sprężystości tkanki łącznej. Kolagen<br>jest syntetyzowany w formie łańcuchów α, będących produktem ekspresji odrębnych genów.<br>Te łańcuchy zawierają duże ilości lizyny i proliny - głównych składników kolagenu stabilizujących<br>jego cząsteczkę. Aminokwasy te następnie ulegają hydroksylacji z udziałem hydroksylaz, których<br>kofaktorem w tym procesie jest witamina C, pobudzająca także bezpośrednio syntezę kolagenu<br>przez aktywację transkrypcji kodujących go genów. W kolejnym etapie łańcuchy α łączą się<br>trójkami za pomocą mostków dwusiarczkowych, w wyniku czego powstaje prokolagen.<br>Z cząsteczek prokolagenu wydzielonych poza komórkę powstają cząsteczki kolagenu, które mogą<br>agregować w większe struktury, takie jak włókienka, włókna lub sieci.<br>Na podstawie: J. Kawiak, J. Zabel, Seminaria z cytofizjologii, Wrocław 2002;<br>K.A. Czubak, H.M. Żbikowska, Struktura, funkcja i znaczenie biomedyczne kolagenów, Ann. Acad. Med. Siles.,<br>4/2014.<br>a) Na podstawie przedstawionych informacji określ najwyższą rzędowość struktury<br>białka - prokolagenu. Odpowiedź uzasadnij, odwołując się do cechy budowy<br>tego białka.<br>b) Na podstawie przedstawionych informacji i własnej wiedzy wyjaśnij, dlaczego przy<br>niedoborze witaminy C mogą pękać naczynia krwionośne. W odpowiedzi uwzględnij<br>budowę naczyń krwionośnych.<br>Poziom rozszerzony<br>MBI_1R</p>","answer_text_html":"<p>Zadanie 4. (0-2)<br>a) (0-1)<br>Tworzenie informacji<br>Określenie i uzasadnienie rzędowości struktury opisanego<br>białka. (III.2a., I.1a.1)<br>Schemat punktowania<br>1 p. - za prawidłowe określenie, że prokolagen jest białkiem o strukturze 4-rzędowej wraz<br>z poprawnym uzasadnieniem odnoszącym się do liczby tworzących go łańcuchów<br>polipeptydowych<br>albo<br>związania<br>łańcuchów<br>polipeptydowych<br>mostkami<br>disiarczkowymi.<br>0 p. - za odpowiedź niespełniającą powyższych wymagań lub za brak odpowiedzi.<br>Przykładowe odpowiedzi<br>Prokolagen jest białkiem o strukturze 4-rzędowej, ponieważ zbudowany jest z trzech<br>łańcuchów polipeptydowych α (połączonych mostkami disiarczkowymi).<br>Prokolagen jest białkiem o strukturze 4-rzędowej, ponieważ składa się z trzech<br>łańcuchów polipeptydowych, a białko o strukturze 4-rzędowej musi mieć co najmniej dwa<br>polipeptydy.<br>Struktura 4-rzędowa, gdyż w jego skład wchodzą łańcuchy polipeptydowe, połączone<br>ze sobą za pomocą mostków disiarczkowych.<br>Uwaga:<br>Nie uznaje się odpowiedzi niepełnych - nieodwołujących się do struktury prokolagenu,<br>ale tylko do definicji struktury 4-rzędowej, np. „Prokolagen ma strukturę 4-rzędową,<br>ponieważ ma więcej niż jeden łańcuch polipeptydowy” albo „Struktura 4-rzędowa, ponieważ<br>zbudowany jest z łańcuchów polipeptydowych α”.<br>b) (0-1)<br>Tworzenie informacji<br>Wyjaśnienie związku między niedoborem witaminy C<br>w organizmie człowieka a pękaniem naczyń krwionośnych.<br>(III.2a., I.2a.1)<br>Schemat punktowania<br>1 p. - za poprawne wyjaśnienie, uwzględniające funkcję kolagenu w naczyniach<br>krwionośnych i upośledzenie jego syntezy wskutek niedoboru witaminy C.<br>0 p. - za odpowiedź niespełniającą powyższych wymagań lub za brak odpowiedzi.<br>Przykładowe odpowiedzi<br>• Witamina C jest niezbędna do funkcjonowania hydroksylaz katalizujących syntezę<br>kolagenu, nadającego rozciągliwość tkance łącznej budującej ściany naczyń krwionośnych.<br>• Niedobór witaminy C upośledza syntezę kolagenu, który zapewnia wytrzymałość ścian<br>naczyń krwionośnych na rozciąganie. Niedobór kolagenu powoduje, że naczynia<br>krwionośne tracą swoją wytrzymałość.<br>Uwaga:<br>Nie uznaje się odpowiedzi odnoszących się do braku kolagenu lub braku witaminy C albo<br>do zahamowania syntezy kolagenu, ponieważ upośledzenie syntezy kolagenu ma charakter<br>ilościowy.</p>","solutions":[]}