{"id":"biologia-2019-maj-matura-rozszerzona/zad/14.2","paper_id":"biologia-2019-maj-matura-rozszerzona","number":"14.2","points":1,"ptype":"open","subject":"biologia","category":"matura","year":2019,"month":"maj","level":"rozszerzona","text":"Zadanie 14.2. (0-1)\nPodaj liczbę mostków disiarczkowych, które stabilizują 4-rzędową strukturę\nprzedstawionej immunoglobuliny.\nWypełnia\negzaminator\nNr zadania\n12.2.\n13.\n14.1.\n14.2.\nMaks. liczba pkt\n1\n2\n1\n1\nUzyskana liczba pkt\nMBI_1R","answer":null,"answer_text":"14.2. (0-1)\nWymagania ogólne\nWymagania szczegółowe\nIV. Poszukiwanie, wykorzystanie\ni tworzenie informacji. Zdający odczytuje,\nselekcjonuje, porównuje i przetwarza\ninformacje pozyskane z różnorodnych\nźródeł […].\nI. Budowa chemiczna organizmów\n4. Białka. Zdający\n5) opisuje strukturę 1-, 2-, 3- i 4-rzędową\nbiałek.\nSchemat punktowania\n1 p. - za określenie, że strukturę 4-rzędową przedstawionej immunoglobuliny stabilizują\ncztery mostki disiarczkowe.\n0 p. - za odpowiedź niespełniającą powyższych wymagań lub za brak odpowiedzi.\nRozwiązanie\ncztery / 4 (mostki disiarczkowe)","solution":"## Poprawna odpowiedź\n\n**4 mostki disiarczkowe** łączą łańcuchy białkowe immunoglobuliny i stabilizują jej strukturę czwartorzędową.\n\n## Sposób 1 - Analiza struktury IgG: łańcuchy vs. wiązania miedzy nimi\n\nImmunoglobulina G (IgG) zbudowana jest z **4 łańcuchów polipeptydowych**:\n- 2 łańcuchy ciężkie **H** (*heavy*)\n- 2 łańcuchy lekkie **L** (*light*)\n\n**Struktura czwartorzędowa** = sposób, w jaki te 4 łańcuchy łączą się w jeden kompleks. Stabilizują ją wyłącznie **mostki disiarczkowe MIĘDZYŁAŃCUCHOWE** (między różnymi łańcuchami polipeptydowymi).\n\nPolicz mostki między łańcuchami:\n\n| Połączenie | Liczba mostków |\n| H-H (w regionie zawiasowym, *hinge region*) | **2** |\n| L-H (po lewej stronie) | **1** |\n| L-H (po prawej stronie) | **1** |\n| **Suma** | **4** |\n\n**Wniosek:** 4 mostki disiarczkowe łączą osobne łańcuchy → stabilizują strukturę 4-rzędową.\n\n## Sposób 2 - Odróżnienie struktury III-rzędowej od IV-rzędowej\n\nKluczowe rozróżnienie, które pozwala nie pomylić mostków:\n\n- **Mostki WEWNĄTRZ jednego łańcucha (intrachain)** → stabilizują strukturę **III-rzędową** każdego łańcucha (3D-fałdowanie domen IgG: V\\(_H\\), C\\(_H\\)1, C\\(_H\\)2, C\\(_H\\)3, V\\(_L\\), C\\(_L\\))\n- **Mostki MIĘDZY różnymi łańcuchami (interchain)** → stabilizują strukturę **IV-rzędową** (trzymają 4 łańcuchy razem)\n\nNa schemacie immunoglobuliny widać **obie kategorie**. Pytanie dotyczy wyłącznie **interchain**:\n- 2 mostki H-H (w regionie zawiasowym, elastycznym \"przegubie\" cząsteczki)\n- 1 mostek L-H po każdej stronie = 2 mostki L-H\n\n\\[2_{\\text{H-H}} + 2_{\\text{L-H}} = \\mathbf{4}\\]\n\n## Sposób 3 - Symetria cząsteczki jako metoda weryfikacji\n\nIgG ma **oś symetrii dwukrotnej** - lewa połowa to lustrzane odbicie prawej. Wynika z tego, że:\n\n- Każda połowa (1 łańcuch H + 1 łańcuch L) jest identyczna\n- Mostki L-H: po 1 na każdą połowę → łącznie **2**\n- Mostki H-H: spinają obie połowy w regionie zawiasowym → **2**\n\nSymetryczna weryfikacja: \\(2 \\times 1_{\\text{L-H}} + 2_{\\text{H-H}} = 4\\) ✓\n\n## Schemat oceniania CKE\n\n**1 pkt** - za okreslenie, ze strukture 4-rzedowa przedstawionej immunoglobuliny stabilizuja cztery mostki disiarczkowe.\n**0 pkt** - za odpowiedz niespelniajaca tego wymagania lub jej brak.\n\n**Rozwiazanie CKE:** cztery / 4 (mostki disiarczkowe).\n\n## Wzory z karty CKE - czego MASZ użyć\n\nW tym zadaniu **nie korzystamy z karty wzorów** - wystarczy znajomość budowy immunoglobuliny (struktura czwartorzędowa białka wielołańcuchowego) oraz definicji mostka disiarczkowego.\n\n> Mostek disiarczkowy: wiązanie kowalencyjne \\(\\text{-S-S-}\\) powstające przez utlenienie dwóch grup -SH reszt **cysteiny** (\\(\\ce{Cys}\\)).\n> Stabilizuje strukturę III-rzędową (intrachain) lub IV-rzędową (interchain) zależnie od tego, czy łączy ten sam, czy dwa różne łańcuchy.\n\n## Typowe pułapki i uwagi\n\n> ⚠️ **Uwaga:** Najczęstszy błąd = policzenie WSZYSTKICH mostków disiarczkowych (wewnątrz- i między-łańcuchowych łącznie), np. 12 lub 6. Pytanie dotyczy tylko tych stabilizujących strukturę **czwartorzędową** = wyłącznie **międzyłańcuchowych**.\n\n> ⚠️ **Uwaga:** Mylenie liczby 2 (tylko mostki H-H) - uczeń zapomina o mostkach L-H, bo skupia się na \"głównych\" łańcuchach ciężkich. Każdy łańcuch lekki też jest przyczepiony mostkiem!\n\n> ⚠️ **Uwaga:** Mostki disiarczkowe wewnątrz domen (wewnątrz pojedynczego łańcucha) stabilizują strukturę **III-rzędową** każdego łańcucha z osobna - to zupełnie różna kategoria niż to, o co pyta zadanie.","image":"img/biologia-2019-maj-matura-rozszerzona/zad-14.2.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":17,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":"ocr","solution_source":"maturazai","text_source":"ocr","source_label":"Biologia · Matura · maj 2019 (rozszerzona)","subject_label":"Biologia","category_label":"Matura","text_html":"<p>Zadanie 14.2. (0-1)<br>Podaj liczbę mostków disiarczkowych, które stabilizują 4-rzędową strukturę<br>przedstawionej immunoglobuliny.<br>Wypełnia<br>egzaminator<br>Nr zadania<br>12.2.<br>13.<br>14.1.<br>14.2.<br>Maks. liczba pkt<br>1<br>2<br>1<br>1<br>Uzyskana liczba pkt<br>MBI_1R</p>","answer_text_html":"<p>14.2. (0-1)<br>Wymagania ogólne<br>Wymagania szczegółowe<br>IV. Poszukiwanie, wykorzystanie<br>i tworzenie informacji. Zdający odczytuje,<br>selekcjonuje, porównuje i przetwarza<br>informacje pozyskane z różnorodnych<br>źródeł […].<br>I. Budowa chemiczna organizmów</p>\n<ol><li>Białka. Zdający</li><li>opisuje strukturę 1-, 2-, 3- i 4-rzędową</li></ol>\n<p>białek.<br>Schemat punktowania<br>1 p. - za określenie, że strukturę 4-rzędową przedstawionej immunoglobuliny stabilizują<br>cztery mostki disiarczkowe.<br>0 p. - za odpowiedź niespełniającą powyższych wymagań lub za brak odpowiedzi.<br>Rozwiązanie<br>cztery / 4 (mostki disiarczkowe)</p>","solutions":[{"source":"maturazai","label":"maturazai.pl (AI)","kind":"text","html":"<h4>Poprawna odpowiedź</h4>\n<p><strong>4 mostki disiarczkowe</strong> łączą łańcuchy białkowe immunoglobuliny i stabilizują jej strukturę czwartorzędową.</p>\n<h4>Sposób 1 - Analiza struktury IgG: łańcuchy vs. wiązania miedzy nimi</h4>\n<p>Immunoglobulina G (IgG) zbudowana jest z <strong>4 łańcuchów polipeptydowych</strong>:</p>\n<ul><li>2 łańcuchy ciężkie <strong>H</strong> (<em>heavy</em>)</li><li>2 łańcuchy lekkie <strong>L</strong> (<em>light</em>)</li></ul>\n<p><strong>Struktura czwartorzędowa</strong> = sposób, w jaki te 4 łańcuchy łączą się w jeden kompleks. Stabilizują ją wyłącznie <strong>mostki disiarczkowe MIĘDZYŁAŃCUCHOWE</strong> (między różnymi łańcuchami polipeptydowymi).</p>\n<p>Policz mostki między łańcuchami:</p>\n<p>| Połączenie | Liczba mostków |<br>| H-H (w regionie zawiasowym, <em>hinge region</em>) | <strong>2</strong> |<br>| L-H (po lewej stronie) | <strong>1</strong> |<br>| L-H (po prawej stronie) | <strong>1</strong> |<br>| <strong>Suma</strong> | <strong>4</strong> |</p>\n<p><strong>Wniosek:</strong> 4 mostki disiarczkowe łączą osobne łańcuchy → stabilizują strukturę 4-rzędową.</p>\n<h4>Sposób 2 - Odróżnienie struktury III-rzędowej od IV-rzędowej</h4>\n<p>Kluczowe rozróżnienie, które pozwala nie pomylić mostków:</p>\n<ul><li><strong>Mostki WEWNĄTRZ jednego łańcucha (intrachain)</strong> → stabilizują strukturę <strong>III-rzędową</strong> każdego łańcucha (3D-fałdowanie domen IgG: V<math xmlns=\"http://www.w3.org/1998/Math/MathML\" display=\"inline\"><mrow><msub><mi /><mi>H</mi></msub></mrow></math>, C<math xmlns=\"http://www.w3.org/1998/Math/MathML\" display=\"inline\"><mrow><msub><mi /><mi>H</mi></msub></mrow></math>1, C<math xmlns=\"http://www.w3.org/1998/Math/MathML\" display=\"inline\"><mrow><msub><mi /><mi>H</mi></msub></mrow></math>2, C<math xmlns=\"http://www.w3.org/1998/Math/MathML\" display=\"inline\"><mrow><msub><mi /><mi>H</mi></msub></mrow></math>3, V<math xmlns=\"http://www.w3.org/1998/Math/MathML\" display=\"inline\"><mrow><msub><mi /><mi>L</mi></msub></mrow></math>, C<math xmlns=\"http://www.w3.org/1998/Math/MathML\" display=\"inline\"><mrow><msub><mi /><mi>L</mi></msub></mrow></math>)</li><li><strong>Mostki MIĘDZY różnymi łańcuchami (interchain)</strong> → stabilizują strukturę <strong>IV-rzędową</strong> (trzymają 4 łańcuchy razem)</li></ul>\n<p>Na schemacie immunoglobuliny widać <strong>obie kategorie</strong>. Pytanie dotyczy wyłącznie <strong>interchain</strong>:</p>\n<ul><li>2 mostki H-H (w regionie zawiasowym, elastycznym &quot;przegubie&quot; cząsteczki)</li><li>1 mostek L-H po każdej stronie = 2 mostki L-H</li></ul>\n<div class=\"math-block\"><math xmlns=\"http://www.w3.org/1998/Math/MathML\" display=\"block\"><mrow><msub><mn>2</mn><mrow><mtext>H-H</mtext></mrow></msub><mo>&#x0002B;</mo><msub><mn>2</mn><mrow><mtext>L-H</mtext></mrow></msub><mo>&#x0003D;</mo><mrow><mn mathvariant=\"bold\">4</mn></mrow></mrow></math></div>\n<h4>Sposób 3 - Symetria cząsteczki jako metoda weryfikacji</h4>\n<p>IgG ma <strong>oś symetrii dwukrotnej</strong> - lewa połowa to lustrzane odbicie prawej. Wynika z tego, że:</p>\n<ul><li>Każda połowa (1 łańcuch H + 1 łańcuch L) jest identyczna</li><li>Mostki L-H: po 1 na każdą połowę → łącznie <strong>2</strong></li><li>Mostki H-H: spinają obie połowy w regionie zawiasowym → <strong>2</strong></li></ul>\n<p>Symetryczna weryfikacja: <math xmlns=\"http://www.w3.org/1998/Math/MathML\" display=\"inline\"><mrow><mn>2</mn><mo>&#x000D7;</mo><msub><mn>1</mn><mrow><mtext>L-H</mtext></mrow></msub><mo>&#x0002B;</mo><msub><mn>2</mn><mrow><mtext>H-H</mtext></mrow></msub><mo>&#x0003D;</mo><mn>4</mn></mrow></math> ✓</p>\n<h4>Schemat oceniania CKE</h4>\n<p><strong>1 pkt</strong> - za okreslenie, ze strukture 4-rzedowa przedstawionej immunoglobuliny stabilizuja cztery mostki disiarczkowe.<br><strong>0 pkt</strong> - za odpowiedz niespelniajaca tego wymagania lub jej brak.</p>\n<p><strong>Rozwiazanie CKE:</strong> cztery / 4 (mostki disiarczkowe).</p>\n<h4>Wzory z karty CKE - czego MASZ użyć</h4>\n<p>W tym zadaniu <strong>nie korzystamy z karty wzorów</strong> - wystarczy znajomość budowy immunoglobuliny (struktura czwartorzędowa białka wielołańcuchowego) oraz definicji mostka disiarczkowego.</p>\n<blockquote>Mostek disiarczkowy: wiązanie kowalencyjne <math xmlns=\"http://www.w3.org/1998/Math/MathML\" display=\"inline\"><mrow><mtext>-S-S-</mtext></mrow></math> powstające przez utlenienie dwóch grup -SH reszt <strong>cysteiny</strong> (<math xmlns=\"http://www.w3.org/1998/Math/MathML\" display=\"inline\"><mrow><mi>\\ce</mi><mrow><mi>C</mi><mi>y</mi><mi>s</mi></mrow></mrow></math>).<br>Stabilizuje strukturę III-rzędową (intrachain) lub IV-rzędową (interchain) zależnie od tego, czy łączy ten sam, czy dwa różne łańcuchy.</blockquote>\n<h4>Typowe pułapki i uwagi</h4>\n<blockquote>⚠️ <strong>Uwaga:</strong> Najczęstszy błąd = policzenie WSZYSTKICH mostków disiarczkowych (wewnątrz- i między-łańcuchowych łącznie), np. 12 lub 6. Pytanie dotyczy tylko tych stabilizujących strukturę <strong>czwartorzędową</strong> = wyłącznie <strong>międzyłańcuchowych</strong>.</blockquote>\n<blockquote>⚠️ <strong>Uwaga:</strong> Mylenie liczby 2 (tylko mostki H-H) - uczeń zapomina o mostkach L-H, bo skupia się na &quot;głównych&quot; łańcuchach ciężkich. Każdy łańcuch lekki też jest przyczepiony mostkiem!</blockquote>\n<blockquote>⚠️ <strong>Uwaga:</strong> Mostki disiarczkowe wewnątrz domen (wewnątrz pojedynczego łańcucha) stabilizują strukturę <strong>III-rzędową</strong> każdego łańcucha z osobna - to zupełnie różna kategoria niż to, o co pyta zadanie.</blockquote>"},{"source":"zadaniazmatur","label":"zadaniazmatur.pl","kind":"text","html":"<p>cztery / 4 (mostki disiarczkowe)</p>"}]}