{"id":"biologia-2019-maj-matura-stara-rozszerzona/zad/16","paper_id":"biologia-2019-maj-matura-stara-rozszerzona","number":"16","points":2,"ptype":"open","subject":"biologia","category":"matura","year":2019,"month":"maj","level":"rozszerzona","text":"Zadanie 16. (2 pkt)\nTlenek węgla(II), tzw. czad, powstaje w wyniku niecałkowitego spalania węgla i substancji,\nktóre zawierają węgiel. Czad jest jedną z najsilniejszych i najgroźniejszych trucizn dla\nczłowieka. Gaz ten nie ma smaku, zapachu, barwy, nie szczypie w oczy i nie podrażnia dróg\noddechowych. Czad wykazuje ok. 210-300 razy większe powinowactwo do hemoglobiny\nniż tlen i łączy się z nią trwale, w wyniku czego tworzy karboksyhemoglobinę.\nNa wykresie przedstawiono procentową ilość karboksyhemoglobiny i stopień zatrucia\nw zależności od stężenia CO w powietrzu (pomieszczenie zamknięte), czasu działania i stopnia\nwysiłku fizycznego.\nNa podstawie: T. Marcinkowski, Medycyna sądowa dla prawników, Szczytno 2010.\nBadanie krwi nieprzytomnego pacjenta wykazało, że 50% cząsteczek jego hemoglobiny było\npołączonych z CO. W pomieszczeniu, w którym przebywał, stwierdzono 0,1-procentowe stężenie\nczadu w powietrzu.\na) Na podstawie wykresu określ\n1. stopień zatrucia pacjenta: ,\n2. przybliżony czas, w którym pacjent był narażony na działanie CO - przy założeniu,\nże nie wykonywał żadnego wysiłku fizycznego:\nPoziom rozszerzony\nMBI_1R\nb) Określ, czy wysiłek fizyczny skraca, czy wydłuża czas, po którym występują objawy\nzatrucia czadem. Odpowiedź uzasadnij, uwzględniając mechanizm tego zjawiska.","answer":null,"answer_text":"Zadanie 16. (0-2)\na) (0-1)\nKorzystanie z informacji\nNa podstawie wykresu określenie wpływu tlenku węgla\nna stan zdrowia i czynności życiowe organizmu człowieka.\n(PP II.1b., I.3c.7, I.4a.5)\nSchemat punktowania\n1 p. - za poprawne określenie obu parametrów.\n0 p. - za odpowiedź niespełniającą powyższych wymagań lub za brak odpowiedzi.\nPoprawna odpowiedź\n1. stopień zatrucia pacjenta: bardzo ciężki,\n2. przybliżony czas, w którym był narażony na działanie CO: 3 godziny / 180 min.\nUwaga:\nUznaje się odpowiedzi podające w pkt. 2. wartość z zakresu 2,5-3,5 godzin.\nb) (0-1)\nTworzenie informacji\nOkreślenie i uzasadnienie wpływu wysiłku fizycznego\nna stopień zatrucia tlenkiem węgla. (PP III.2a., I.3c.7, I.4a.5)\nSchemat punktowania\n1 p. - za określenie, że wysiłek fizyczny skraca czas do wystąpienia objawów zatrucia\nczadem, wraz z prawidłowym uzasadnieniem, uwzględniającym zwiększone\nzapotrzebowanie na tlen podczas wysiłku lub zwiększenie częstości oddechów albo\nzwiększenie przepływu krwi przez płuca, powodujące pobranie większej ilości czadu.\n0 p. - za odpowiedź niespełniającą powyższych wymagań lub za brak odpowiedzi.\nPrzykładowe odpowiedzi\nWysiłek fizyczny skraca czas, po którym występują objawy zatrucia, ponieważ:\n• wówczas krew szybciej krąży i wykonujemy więcej oddechów, przez co większa ilość CO\ndostaje się do krwi i łączy się z hemoglobiną.\n• zachodzi wówczas intensywna wymiana gazowa, więc gdy w pomieszczeniu jest czad,\norganizm intensywnie wdycha go wraz z powietrzem, co skutkuje zatruciem.\n• podczas wysiłku fizycznego mamy przyśpieszony oddech, co jest równoznaczne z tym,\nże pobieramy więcej powietrza, w którym znajduje się czad, co skutkuje szybszym\nwystąpieniem objawów zatrucia.\n• wymaga on zwiększonego nakładu energii, a więc tlen jest szybciej zużywany w mięśniach\ni dlatego więcej hemoglobiny jest wysycane tlenkiem węgla, przez co szybciej wystąpią\nobjawy zatrucia.\n• krew wówczas szybciej przepływa przez płuca, a co za tym idzie wiązana jest większa\nilość czadu.","solution":null,"image":"img/biologia-2019-maj-matura-stara-rozszerzona/zad-16.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":14,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":"ocr","solution_source":null,"text_source":"ocr","source_label":"Biologia · Matura · maj 2019 (rozszerzona)","subject_label":"Biologia","category_label":"Matura","text_html":"<p>Zadanie 16. (2 pkt)<br>Tlenek węgla(II), tzw. czad, powstaje w wyniku niecałkowitego spalania węgla i substancji,<br>które zawierają węgiel. Czad jest jedną z najsilniejszych i najgroźniejszych trucizn dla<br>człowieka. Gaz ten nie ma smaku, zapachu, barwy, nie szczypie w oczy i nie podrażnia dróg<br>oddechowych. Czad wykazuje ok. 210-300 razy większe powinowactwo do hemoglobiny<br>niż tlen i łączy się z nią trwale, w wyniku czego tworzy karboksyhemoglobinę.<br>Na wykresie przedstawiono procentową ilość karboksyhemoglobiny i stopień zatrucia<br>w zależności od stężenia CO w powietrzu (pomieszczenie zamknięte), czasu działania i stopnia<br>wysiłku fizycznego.<br>Na podstawie: T. Marcinkowski, Medycyna sądowa dla prawników, Szczytno 2010.<br>Badanie krwi nieprzytomnego pacjenta wykazało, że 50% cząsteczek jego hemoglobiny było<br>połączonych z CO. W pomieszczeniu, w którym przebywał, stwierdzono 0,1-procentowe stężenie<br>czadu w powietrzu.<br>a) Na podstawie wykresu określ</p>\n<ol><li>stopień zatrucia pacjenta: ,</li><li>przybliżony czas, w którym pacjent był narażony na działanie CO - przy założeniu,</li></ol>\n<p>że nie wykonywał żadnego wysiłku fizycznego:<br>Poziom rozszerzony<br>MBI_1R<br>b) Określ, czy wysiłek fizyczny skraca, czy wydłuża czas, po którym występują objawy<br>zatrucia czadem. Odpowiedź uzasadnij, uwzględniając mechanizm tego zjawiska.</p>","answer_text_html":"<p>Zadanie 16. (0-2)<br>a) (0-1)<br>Korzystanie z informacji<br>Na podstawie wykresu określenie wpływu tlenku węgla<br>na stan zdrowia i czynności życiowe organizmu człowieka.<br>(PP II.1b., I.3c.7, I.4a.5)<br>Schemat punktowania<br>1 p. - za poprawne określenie obu parametrów.<br>0 p. - za odpowiedź niespełniającą powyższych wymagań lub za brak odpowiedzi.<br>Poprawna odpowiedź</p>\n<ol><li>stopień zatrucia pacjenta: bardzo ciężki,</li><li>przybliżony czas, w którym był narażony na działanie CO: 3 godziny / 180 min.</li></ol>\n<p>Uwaga:<br>Uznaje się odpowiedzi podające w pkt. 2. wartość z zakresu 2,5-3,5 godzin.<br>b) (0-1)<br>Tworzenie informacji<br>Określenie i uzasadnienie wpływu wysiłku fizycznego<br>na stopień zatrucia tlenkiem węgla. (PP III.2a., I.3c.7, I.4a.5)<br>Schemat punktowania<br>1 p. - za określenie, że wysiłek fizyczny skraca czas do wystąpienia objawów zatrucia<br>czadem, wraz z prawidłowym uzasadnieniem, uwzględniającym zwiększone<br>zapotrzebowanie na tlen podczas wysiłku lub zwiększenie częstości oddechów albo<br>zwiększenie przepływu krwi przez płuca, powodujące pobranie większej ilości czadu.<br>0 p. - za odpowiedź niespełniającą powyższych wymagań lub za brak odpowiedzi.<br>Przykładowe odpowiedzi<br>Wysiłek fizyczny skraca czas, po którym występują objawy zatrucia, ponieważ:<br>• wówczas krew szybciej krąży i wykonujemy więcej oddechów, przez co większa ilość CO<br>dostaje się do krwi i łączy się z hemoglobiną.<br>• zachodzi wówczas intensywna wymiana gazowa, więc gdy w pomieszczeniu jest czad,<br>organizm intensywnie wdycha go wraz z powietrzem, co skutkuje zatruciem.<br>• podczas wysiłku fizycznego mamy przyśpieszony oddech, co jest równoznaczne z tym,<br>że pobieramy więcej powietrza, w którym znajduje się czad, co skutkuje szybszym<br>wystąpieniem objawów zatrucia.<br>• wymaga on zwiększonego nakładu energii, a więc tlen jest szybciej zużywany w mięśniach<br>i dlatego więcej hemoglobiny jest wysycane tlenkiem węgla, przez co szybciej wystąpią<br>objawy zatrucia.<br>• krew wówczas szybciej przepływa przez płuca, a co za tym idzie wiązana jest większa<br>ilość czadu.</p>","solutions":[]}