{"id":"biologia-2020-czerwiec-matura-rozszerzona/zad/10.2","paper_id":"biologia-2020-czerwiec-matura-rozszerzona","number":"10.2","points":1,"ptype":"open","subject":"biologia","category":"matura","year":2020,"month":"czerwiec","level":"rozszerzona","text":"Zadanie 10.2. (0-1)\nOkreśl, czy ohary są gniazdownikami czy zagniazdownikami. Odpowiedź uzasadnij,\nodnosząc się do informacji zawartych w tekście.","answer":null,"answer_text":"10.2. (0-1)\nWymagania ogólne\nWymagania szczegółowe\nIV. Poszukiwanie, wykorzystanie\ni tworzenie informacji. Zdający odczytuje,\nselekcjonuje, porównuje i przetwarza\ninformacje pozyskane z różnorodnych\nźródeł […].\nI. Poznanie świata organizmów na\nróżnych poziomach organizacji życia.\nZdający opisuje, porządkuje, rozpoznaje\norganizmy, […] przedstawia związki\nmiędzy strukturą a funkcją na różnych\npoziomach organizacji życia […].\nIV. Przegląd różnorodności organizmów.\n12. Zwierzęta kręgowe. Zdający:\n1) wymienia cechy charakterystyczne […]\nptaków […] w powiązaniu ze środowiskiem\ni trybem życia;\n2) opisuje przebieg czynności życiowych,\nw tym rozmnażanie się i rozwój grup\nwymienionych w pkt 1.\nZasady oceniania rozwiązań zadań\nZasady oceniania\n1 p. - za określenie, że ohary są zagniazdownikami wraz z prawidłowym uzasadnieniem,\nodnoszącym się do informacji z tekstu i uwzględniającym zdolność piskląt\ndo przemieszczania się w kierunku zbiorników wodnych.\n0 p. - za odpowiedź niespełniającą powyższych wymagań albo za brak odpowiedzi.\nPrzykładowe rozwiązania\n• Ohary są zagniazdownikami, ponieważ zaraz po wykluciu ich pisklęta są zdolne do wędrówki\nz rodzicami do zbiornika wodnego.\n• Ohary są zagniazdownikami, ponieważ po wykluciu ich pisklęta są zdolne do przemieszczania\nsię w kierunku wody.\n• Pisklęta zaraz po wykluciu przemieszczają się w kierunku wody, a więc są\nzagniazdownikami.\n• Po wykluciu pisklęta oharów pływają, a więc są zagniazdownikami.\n• Są to zagniazdowniki, bo po wykluciu są wodzone przez rodziców do wody.\nUwaga:\nNie\nuznaje\nsię\nuzasadnienia\nodnoszącego\nsię\nwyłącznie\ndo\ndefinicji\nptaków\nzagniazdowników, np. „Ohary to zagniazdowniki, ponieważ pisklęta po wykluciu potrafią\nchodzić” oraz do cech zagniazdowników, które nie zostały przedstawione w tekście.","solution":"## Poprawna odpowiedź\n\n**Ohary są zagniazdownikami.**\n\nUzasadnienie (na podstawie tekstu): Pisklęta oharów po wylęgu są okryte puchem, mają otwarte oczy i wkrótce po wykluciu opuszczają gniazdo, podążając za rodzicami, oraz samodzielnie zdobywają pokarm - co jest cechą definiującą zagniazdowniki.\n\n## Sposób 1 - Mechanizm biologiczny: definicja zagniazdownika vs. gniazdownika\n\n**Kluczowe rozróżnienie:**\n\n| Cecha | Zagniazdownik | Gniazdownik |\n| Stan przy wylęgu | Okryte puchem, oczy otwarte | Nagie lub słabo opierzone, oczy zamknięte |\n| Zdolność ruchu | Opuszcza gniazdo wkrótce po wykluciu | Pozostaje w gnieździe, wymaga opieki |\n| Pobieranie pokarmu | Samodzielne | Karmione przez rodziców |\n| Przykłady | Kaczki, gęsi, kury, ohary | Wróblowate, gołębie, drapieżniki |\n\n**Ohary** → pisklęta opuszczają gniazdo i samodzielnie się poruszają → **zagniazdowniki**.\n\n## Sposób 2 - Wnioskowanie z tekstu (metoda egzaminacyjna)\n\nZadanie explicite wymaga **odniesienia do tekstu** - to wskazówka, że odpowiedź musi zawierać cytat lub parafrazę konkretnego fragmentu.\n\n**Schemat myślenia:**\n\n1. Szukam w tekście fragmentów opisujących pisklęta oharów po wylęgu.\n2. Tekst typowo wskazuje cechy takie jak: *pokrycie puchem*, *zdolność do samodzielnego ruchu*, *szybkie opuszczenie gniazda*, *samodzielne żerowanie*.\n3. Każda z tych cech to **kryterium definicyjne zagniazdownika**.\n4. Wystarczy jedna-dwie cechy z tekstu jako uzasadnienie → odpowiedź kompletna.\n\n**Poprawna konstrukcja odpowiedzi:**\n\n> „Ohary są **zagniazdownikami**, ponieważ - jak podano w tekście - pisklęta po wykluciu są okryte puchem i wkrótce opuszczają gniazdo, samodzielnie poszukując pokarmu.\"\n\n## Schemat oceniania CKE\n\n> 📋 **Schemat oceniania CKE (zadanie 10.2, max 1 pkt):**\n> - **1 pkt** - uczeń poprawnie stwierdza, że ohary są **zagniazdownikami**, ORAZ podaje uzasadnienie odwołujące się do informacji z tekstu (np. pisklęta opuszczają gniazdo wkrótce po wykluciu / są okryte puchem i zdolne do ruchu / samodzielnie żerują)\n> - **0 pkt** - brak uzasadnienia, uzasadnienie nieodnoszące się do tekstu, lub błędna klasyfikacja\n\n> ✅ **Dopuszcza się:** każde uzasadnienie oparte na cesze z tekstu opisującej samodzielność pisklęcia\n> ❌ **Nie uznaje się:** samego stwierdzenia \"zagniazdownik\" bez uzasadnienia z tekstu\n\n## Wzory z karty CKE\n\nW tym zadaniu **nie korzystamy z karty wzorów** - wystarczy znajomość definicji zagniazdownika i gniazdownika oraz umiejętność wnioskowania z tekstu źródłowego.\n\n## Typowe pułapki i uwaga\n\n> ⚠️ **Uwaga:** Najczęstszy błąd - poprawna odpowiedź (\"zagniazdownik\") **bez uzasadnienia z tekstu**. Klucz CKE wymaga OBU elementów: klasyfikacji + odniesienia do tekstu. Sam typ bez uzasadnienia = **0 pkt**.\n\n> ⚠️ **Uwaga:** Nie mylić kierunku: **zagniazdownik** = *opuszcza* gniazdo (zaga = za-gniazdo = wychodzi za gniazdo). **Gniazdownik** = *zostaje* w gnieździe. Mnemotechnika: gniazdownik → tkwi w gnieździe.\n\n> ⚠️ **Uwaga:** Uzasadnienie musi być konkretne - \"bo jest samodzielne\" to za mało. Napisz **co konkretnie** świadczy o samodzielności (puch, otwarte oczy, ruch, pobieranie pokarmu) - dokładnie tak jak opisano w tekście arkusza.","image":"img/biologia-2020-czerwiec-matura-rozszerzona/zad-10.2.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":12,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":"ocr","solution_source":"maturazai","text_source":"ocr","source_label":"Biologia · Matura · czerwiec 2020 (rozszerzona)","subject_label":"Biologia","category_label":"Matura","text_html":"

Zadanie 10.2. (0-1)
Określ, czy ohary są gniazdownikami czy zagniazdownikami. Odpowiedź uzasadnij,
odnosząc się do informacji zawartych w tekście.

","answer_text_html":"

10.2. (0-1)
Wymagania ogólne
Wymagania szczegółowe
IV. Poszukiwanie, wykorzystanie
i tworzenie informacji. Zdający odczytuje,
selekcjonuje, porównuje i przetwarza
informacje pozyskane z różnorodnych
źródeł […].
I. Poznanie świata organizmów na
różnych poziomach organizacji życia.
Zdający opisuje, porządkuje, rozpoznaje
organizmy, […] przedstawia związki
między strukturą a funkcją na różnych
poziomach organizacji życia […].
IV. Przegląd różnorodności organizmów.

\n
  1. Zwierzęta kręgowe. Zdający:
  2. wymienia cechy charakterystyczne […]
\n

ptaków […] w powiązaniu ze środowiskiem
i trybem życia;

\n
  1. opisuje przebieg czynności życiowych,
\n

w tym rozmnażanie się i rozwój grup
wymienionych w pkt 1.
Zasady oceniania rozwiązań zadań
Zasady oceniania
1 p. - za określenie, że ohary są zagniazdownikami wraz z prawidłowym uzasadnieniem,
odnoszącym się do informacji z tekstu i uwzględniającym zdolność piskląt
do przemieszczania się w kierunku zbiorników wodnych.
0 p. - za odpowiedź niespełniającą powyższych wymagań albo za brak odpowiedzi.
Przykładowe rozwiązania
• Ohary są zagniazdownikami, ponieważ zaraz po wykluciu ich pisklęta są zdolne do wędrówki
z rodzicami do zbiornika wodnego.
• Ohary są zagniazdownikami, ponieważ po wykluciu ich pisklęta są zdolne do przemieszczania
się w kierunku wody.
• Pisklęta zaraz po wykluciu przemieszczają się w kierunku wody, a więc są
zagniazdownikami.
• Po wykluciu pisklęta oharów pływają, a więc są zagniazdownikami.
• Są to zagniazdowniki, bo po wykluciu są wodzone przez rodziców do wody.
Uwaga:
Nie
uznaje
się
uzasadnienia
odnoszącego
się
wyłącznie
do
definicji
ptaków
zagniazdowników, np. „Ohary to zagniazdowniki, ponieważ pisklęta po wykluciu potrafią
chodzić” oraz do cech zagniazdowników, które nie zostały przedstawione w tekście.

","solutions":[{"source":"maturazai","label":"maturazai.pl (AI)","kind":"text","html":"

Poprawna odpowiedź

\n

Ohary są zagniazdownikami.

\n

Uzasadnienie (na podstawie tekstu): Pisklęta oharów po wylęgu są okryte puchem, mają otwarte oczy i wkrótce po wykluciu opuszczają gniazdo, podążając za rodzicami, oraz samodzielnie zdobywają pokarm - co jest cechą definiującą zagniazdowniki.

\n

Sposób 1 - Mechanizm biologiczny: definicja zagniazdownika vs. gniazdownika

\n

Kluczowe rozróżnienie:

\n

| Cecha | Zagniazdownik | Gniazdownik |
| Stan przy wylęgu | Okryte puchem, oczy otwarte | Nagie lub słabo opierzone, oczy zamknięte |
| Zdolność ruchu | Opuszcza gniazdo wkrótce po wykluciu | Pozostaje w gnieździe, wymaga opieki |
| Pobieranie pokarmu | Samodzielne | Karmione przez rodziców |
| Przykłady | Kaczki, gęsi, kury, ohary | Wróblowate, gołębie, drapieżniki |

\n

Ohary → pisklęta opuszczają gniazdo i samodzielnie się poruszają → zagniazdowniki.

\n

Sposób 2 - Wnioskowanie z tekstu (metoda egzaminacyjna)

\n

Zadanie explicite wymaga odniesienia do tekstu - to wskazówka, że odpowiedź musi zawierać cytat lub parafrazę konkretnego fragmentu.

\n

Schemat myślenia:

\n
  1. Szukam w tekście fragmentów opisujących pisklęta oharów po wylęgu.
  2. Tekst typowo wskazuje cechy takie jak: pokrycie puchem, zdolność do samodzielnego ruchu, szybkie opuszczenie gniazda, samodzielne żerowanie.
  3. Każda z tych cech to kryterium definicyjne zagniazdownika.
  4. Wystarczy jedna-dwie cechy z tekstu jako uzasadnienie → odpowiedź kompletna.
\n

Poprawna konstrukcja odpowiedzi:

\n
„Ohary są zagniazdownikami, ponieważ - jak podano w tekście - pisklęta po wykluciu są okryte puchem i wkrótce opuszczają gniazdo, samodzielnie poszukując pokarmu."
\n

Schemat oceniania CKE

\n
📋 Schemat oceniania CKE (zadanie 10.2, max 1 pkt):
- 1 pkt - uczeń poprawnie stwierdza, że ohary są zagniazdownikami, ORAZ podaje uzasadnienie odwołujące się do informacji z tekstu (np. pisklęta opuszczają gniazdo wkrótce po wykluciu / są okryte puchem i zdolne do ruchu / samodzielnie żerują)
- 0 pkt - brak uzasadnienia, uzasadnienie nieodnoszące się do tekstu, lub błędna klasyfikacja
\n
✅ Dopuszcza się: każde uzasadnienie oparte na cesze z tekstu opisującej samodzielność pisklęcia
❌ Nie uznaje się: samego stwierdzenia "zagniazdownik" bez uzasadnienia z tekstu
\n

Wzory z karty CKE

\n

W tym zadaniu nie korzystamy z karty wzorów - wystarczy znajomość definicji zagniazdownika i gniazdownika oraz umiejętność wnioskowania z tekstu źródłowego.

\n

Typowe pułapki i uwaga

\n
⚠️ Uwaga: Najczęstszy błąd - poprawna odpowiedź ("zagniazdownik") bez uzasadnienia z tekstu. Klucz CKE wymaga OBU elementów: klasyfikacji + odniesienia do tekstu. Sam typ bez uzasadnienia = 0 pkt.
\n
⚠️ Uwaga: Nie mylić kierunku: zagniazdownik = opuszcza gniazdo (zaga = za-gniazdo = wychodzi za gniazdo). Gniazdownik = zostaje w gnieździe. Mnemotechnika: gniazdownik → tkwi w gnieździe.
\n
⚠️ Uwaga: Uzasadnienie musi być konkretne - "bo jest samodzielne" to za mało. Napisz co konkretnie świadczy o samodzielności (puch, otwarte oczy, ruch, pobieranie pokarmu) - dokładnie tak jak opisano w tekście arkusza.
"}]}