{"id":"biologia-2020-czerwiec-matura-rozszerzona/zad/13","paper_id":"biologia-2020-czerwiec-matura-rozszerzona","number":"13","points":1,"ptype":"closed","subject":"biologia","category":"matura","year":2020,"month":"czerwiec","level":"rozszerzona","text":"Zadanie 13. (0-1)\nInulina jest polisacharydem zbudowanym w większości z cząsteczek fruktozy, z jedną\ncząsteczką glukozy na końcu łańcucha. Ten związek jest łatwo rozpuszczalny w ciepłej wodzie\ni znajduje zastosowanie m.in. w badaniu pracy nerek. Cząsteczka inuliny nie jest hydrolizowana\nw organizmie człowieka, a z krwi jest w całości wydalana wraz z moczem.\nZaznacz poprawne dokończenie poniższego zdania - wybierz odpowiedź spośród A-C\noraz odpowiedź spośród 1.-3.\nWykorzystanie inuliny w badaniu pracy nerek jest możliwe, ponieważ w odróżnieniu\nod glukozy inulina nie ulega\nA.\nfiltracji\nw\n1.\nkłębuszku nerkowym nefronu.\nB.\nresorpcji\n2.\nkanaliku krętym I-rzędu nefronu.\nC.\nsekrecji\n3.\npętli (Henlego) nefronu.\nWypełnia\negzaminator\nNr zadania\n10.2.\n10.3.\n11.\n12.1.\n12.2.\n13.\nMaks. liczba pkt\n1\n1\n1\n1\n1\n1\nUzyskana liczba pkt\nMBI_1R","answer":"B2","answer_text":null,"solution":"## Poprawna odpowiedź\n\n**B oraz 2** - pełne zdanie:\n\n> Wykorzystanie inuliny w badaniu pracy nerek jest możliwe, ponieważ w odróżnieniu od glukozy inulina nie ulega **resorpcji** w **kanaliku krętym I-rzędu nefronu**.\n\n## Sposób 1 - Analiza na podstawie informacji o inulinie\n\n**Krok 1 - co mówi tekst o inulinie?**\n\nZ informacji wprowadzającej wiemy, że cząsteczka inuliny:\n- nie jest hydrolizowana w organizmie człowieka,\n- z krwi jest **w całości wydalana wraz z moczem**.\n\n\"W całości wydalana\" oznacza, że ile inuliny zostanie przefiltrowane w kłębuszku, tyle trafia do moczu - nic nie wraca do krwi. To czyni ją idealnym wskaźnikiem przesączania kłębuszkowego (GFR).\n\n**Krok 2 - co dzieje się z glukozą (do której porównujemy inulinę)?**\n\nGlukoza w nefronie:\n- jest swobodnie **filtrowana** (przesączana) w kłębuszku nerkowym,\n- ale następnie zostaje **w całości zresorbowana (wchłonięta zwrotnie) z powrotem do krwi w kanaliku krętym I-rzędu (proksymalnym)**.\n\nDlatego u zdrowego człowieka glukozy w moczu praktycznie nie ma - mimo że była filtrowana, została odzyskana podczas resorpcji.\n\n**Krok 3 - na czym polega różnica między glukozą a inuliną?**\n\nObie substancje są filtrowane w kłębuszku tak samo. Różnica leży w tym, co dzieje się PÓŹNIEJ:\n- glukoza → resorbowana zwrotnie → nie ma jej w moczu,\n- inulina → NIE jest resorbowana → \"w całości wydalana z moczem\".\n\nA więc cechą, która odróżnia inulinę od glukozy, jest **brak resorpcji** (a nie brak filtracji - bo filtracji ulegają obie tak samo).\n\n**Krok 4 - wybór opcji:**\n\n- Część A-C (czego inulina NIE ulega):\n- A. filtracji ❌ - inulina JEST filtrowana (przesączana), tak samo jak glukoza, więc to nie jest cecha ją odróżniająca,\n- **B. resorpcji ✅** - to właśnie odróżnia inulinę od glukozy: glukoza jest resorbowana, inulina nie,\n- C. sekrecji ❌ - sekrecja (wydzielanie kanalikowe) to dodawanie substancji do moczu, nie jej odzyskiwanie; nie tłumaczy różnicy względem glukozy.\n- Część 1-3 (gdzie zachodzi ten proces):\n- 1. kłębuszek nerkowy ❌ - to miejsce FILTRACJI, nie resorpcji,\n- **2. kanalik kręty I-rzędu (proksymalny) ✅** - to główne miejsce resorpcji zwrotnej glukozy (i wielu innych substancji),\n- 3. pętla Henlego ❌ - odpowiada głównie za zagęszczanie moczu (gospodarka wodno-jonowa), nie za resorpcję glukozy.\n\n**Wniosek:** kombinacja **B2**.\n\n## Sposób 2 - Wnioskowanie przez eliminację\n\nPytanie sprowadza się do: *która para (proces + miejsce) odróżnia inulinę od glukozy?*\n\n| Proces | Czy dotyczy glukozy? | Czy dotyczy inuliny? | Czy ODRÓŻNIA? |\n| Filtracja (A) w kłębuszku (1) | tak | tak | NIE - obie filtrowane jednakowo |\n| Resorpcja (B) w kanaliku I-rzędu (2) | tak (glukoza wraca do krwi) | nie (inulina zostaje w moczu) | TAK - to jest ta różnica |\n| Sekrecja (C) | nie (zasadniczo) | nie | NIE - nie różnicuje |\n\nTylko wiersz \"resorpcja w kanaliku krętym I-rzędu\" daje realną różnicę między obiema substancjami → **B2**.\n\n## Co zapamiętać\n\nInulina to klasyczny marker GFR właśnie dlatego, że jest filtrowana, ale ani resorbowana, ani sekrecjonowana - wszystko, co przejdzie przez kłębuszek, ląduje w moczu. Glukoza filtruje się identycznie, lecz jest odzyskiwana (resorbowana) w kanaliku krętym I-rzędu. Stąd różnicą jest BRAK RESORPCJI (B) w KANALIKU KRĘTYM I-RZĘDU (2).\n\n> Uwaga: ten plik nie zawiera pola z oficjalnym kluczem CKE dla tego zadania, więc nie cytuję schematu punktowania. Odpowiedź B2 wynika jednak wprost z informacji w treści (\"inulina z krwi jest w całości wydalana wraz z moczem\") oraz z fizjologii nefronu i jest zgodna ze standardową odpowiedzią do tego arkusza.","image":"img/biologia-2020-czerwiec-matura-rozszerzona/zad-13.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":13,"source":"zadaniazmatur","answer_source":"zadaniazmatur","answer_text_source":null,"solution_source":"maturazai","text_source":"ocr","source_label":"Biologia · Matura · czerwiec 2020 (rozszerzona)","subject_label":"Biologia","category_label":"Matura","text_html":"<p>Zadanie 13. (0-1)<br>Inulina jest polisacharydem zbudowanym w większości z cząsteczek fruktozy, z jedną<br>cząsteczką glukozy na końcu łańcucha. Ten związek jest łatwo rozpuszczalny w ciepłej wodzie<br>i znajduje zastosowanie m.in. w badaniu pracy nerek. Cząsteczka inuliny nie jest hydrolizowana<br>w organizmie człowieka, a z krwi jest w całości wydalana wraz z moczem.<br>Zaznacz poprawne dokończenie poniższego zdania - wybierz odpowiedź spośród A-C<br>oraz odpowiedź spośród 1.-3.<br>Wykorzystanie inuliny w badaniu pracy nerek jest możliwe, ponieważ w odróżnieniu<br>od glukozy inulina nie ulega<br>A.<br>filtracji<br>w<br>1.<br>kłębuszku nerkowym nefronu.<br>B.<br>resorpcji<br>2.<br>kanaliku krętym I-rzędu nefronu.<br>C.<br>sekrecji<br>3.<br>pętli (Henlego) nefronu.<br>Wypełnia<br>egzaminator<br>Nr zadania<br>10.2.<br>10.3.<br>11.<br>12.1.<br>12.2.<br>13.<br>Maks. liczba pkt<br>1<br>1<br>1<br>1<br>1<br>1<br>Uzyskana liczba pkt<br>MBI_1R</p>","solutions":[{"source":"maturazai","label":"maturazai.pl (AI)","kind":"text","html":"<h4>Poprawna odpowiedź</h4>\n<p><strong>B oraz 2</strong> - pełne zdanie:</p>\n<blockquote>Wykorzystanie inuliny w badaniu pracy nerek jest możliwe, ponieważ w odróżnieniu od glukozy inulina nie ulega <strong>resorpcji</strong> w <strong>kanaliku krętym I-rzędu nefronu</strong>.</blockquote>\n<h4>Sposób 1 - Analiza na podstawie informacji o inulinie</h4>\n<p><strong>Krok 1 - co mówi tekst o inulinie?</strong></p>\n<p>Z informacji wprowadzającej wiemy, że cząsteczka inuliny:</p>\n<ul><li>nie jest hydrolizowana w organizmie człowieka,</li><li>z krwi jest <strong>w całości wydalana wraz z moczem</strong>.</li></ul>\n<p>&quot;W całości wydalana&quot; oznacza, że ile inuliny zostanie przefiltrowane w kłębuszku, tyle trafia do moczu - nic nie wraca do krwi. To czyni ją idealnym wskaźnikiem przesączania kłębuszkowego (GFR).</p>\n<p><strong>Krok 2 - co dzieje się z glukozą (do której porównujemy inulinę)?</strong></p>\n<p>Glukoza w nefronie:</p>\n<ul><li>jest swobodnie <strong>filtrowana</strong> (przesączana) w kłębuszku nerkowym,</li><li>ale następnie zostaje <strong>w całości zresorbowana (wchłonięta zwrotnie) z powrotem do krwi w kanaliku krętym I-rzędu (proksymalnym)</strong>.</li></ul>\n<p>Dlatego u zdrowego człowieka glukozy w moczu praktycznie nie ma - mimo że była filtrowana, została odzyskana podczas resorpcji.</p>\n<p><strong>Krok 3 - na czym polega różnica między glukozą a inuliną?</strong></p>\n<p>Obie substancje są filtrowane w kłębuszku tak samo. Różnica leży w tym, co dzieje się PÓŹNIEJ:</p>\n<ul><li>glukoza → resorbowana zwrotnie → nie ma jej w moczu,</li><li>inulina → NIE jest resorbowana → &quot;w całości wydalana z moczem&quot;.</li></ul>\n<p>A więc cechą, która odróżnia inulinę od glukozy, jest <strong>brak resorpcji</strong> (a nie brak filtracji - bo filtracji ulegają obie tak samo).</p>\n<p><strong>Krok 4 - wybór opcji:</strong></p>\n<ul><li>Część A-C (czego inulina NIE ulega):</li><li>A. filtracji ❌ - inulina JEST filtrowana (przesączana), tak samo jak glukoza, więc to nie jest cecha ją odróżniająca,</li><li><strong>B. resorpcji ✅</strong> - to właśnie odróżnia inulinę od glukozy: glukoza jest resorbowana, inulina nie,</li><li>C. sekrecji ❌ - sekrecja (wydzielanie kanalikowe) to dodawanie substancji do moczu, nie jej odzyskiwanie; nie tłumaczy różnicy względem glukozy.</li><li>Część 1-3 (gdzie zachodzi ten proces):</li><li>1. kłębuszek nerkowy ❌ - to miejsce FILTRACJI, nie resorpcji,</li><li><strong>2. kanalik kręty I-rzędu (proksymalny) ✅</strong> - to główne miejsce resorpcji zwrotnej glukozy (i wielu innych substancji),</li><li>3. pętla Henlego ❌ - odpowiada głównie za zagęszczanie moczu (gospodarka wodno-jonowa), nie za resorpcję glukozy.</li></ul>\n<p><strong>Wniosek:</strong> kombinacja <strong>B2</strong>.</p>\n<h4>Sposób 2 - Wnioskowanie przez eliminację</h4>\n<p>Pytanie sprowadza się do: <em>która para (proces + miejsce) odróżnia inulinę od glukozy?</em></p>\n<p>| Proces | Czy dotyczy glukozy? | Czy dotyczy inuliny? | Czy ODRÓŻNIA? |<br>| Filtracja (A) w kłębuszku (1) | tak | tak | NIE - obie filtrowane jednakowo |<br>| Resorpcja (B) w kanaliku I-rzędu (2) | tak (glukoza wraca do krwi) | nie (inulina zostaje w moczu) | TAK - to jest ta różnica |<br>| Sekrecja (C) | nie (zasadniczo) | nie | NIE - nie różnicuje |</p>\n<p>Tylko wiersz &quot;resorpcja w kanaliku krętym I-rzędu&quot; daje realną różnicę między obiema substancjami → <strong>B2</strong>.</p>\n<h4>Co zapamiętać</h4>\n<p>Inulina to klasyczny marker GFR właśnie dlatego, że jest filtrowana, ale ani resorbowana, ani sekrecjonowana - wszystko, co przejdzie przez kłębuszek, ląduje w moczu. Glukoza filtruje się identycznie, lecz jest odzyskiwana (resorbowana) w kanaliku krętym I-rzędu. Stąd różnicą jest BRAK RESORPCJI (B) w KANALIKU KRĘTYM I-RZĘDU (2).</p>\n<blockquote>Uwaga: ten plik nie zawiera pola z oficjalnym kluczem CKE dla tego zadania, więc nie cytuję schematu punktowania. Odpowiedź B2 wynika jednak wprost z informacji w treści (&quot;inulina z krwi jest w całości wydalana wraz z moczem&quot;) oraz z fizjologii nefronu i jest zgodna ze standardową odpowiedzią do tego arkusza.</blockquote>"}]}