{"id":"biologia-2020-czerwiec-matura-rozszerzona/zad/16","paper_id":"biologia-2020-czerwiec-matura-rozszerzona","number":"16","points":null,"ptype":"open","subject":"biologia","category":"matura","year":2020,"month":"czerwiec","level":"rozszerzona","text":"Zadanie 16.\nU wielu dorosłych osób występuje nietolerancja laktozy, do której dochodzi, gdy organizm\nnie wytwarza wystarczającej ilości enzymu - laktazy. Po spożyciu pokarmów mlecznych\npojawiają się u nich dolegliwości ze strony układu pokarmowego, np. bóle brzucha, biegunki.\nAktywność laktazy jest największa u niemowląt, dla których mleko stanowi główne źródło\npożywienia. Po okresie niemowlęcym produkcja tego enzymu przez całe życie występuje\njedynie u części ludzi, a u innych zmniejsza się wraz z wiekiem.\nLaktaza jest kodowana przez autosomalny gen LCT, który ma trzy allele:\n• allel L - warunkujący aktywność laktazy przez całe życie;\n• allel l1 - recesywny allel powodujący brak laktazy w wieku dorosłym;\n• allel l2 - recesywny allel względem L i l1, powodujący całkowity brak laktazy.\nWyróżnia się trzy typy nietolerancji laktozy:\n• wrodzoną nietolerancję laktozy, która występuje bardzo rzadko i wymaga całkowitej\neliminacji laktozy z diety już u noworodków;\n• pierwotną nietolerancję laktozy, spowodowaną zmniejszonym wytwarzaniem laktazy wraz\nz wiekiem;\n• nietolerancję wtórną (nabytą), której przyczyną mogą być infekcje bakteryjne, choroby jelit,\na nawet niedożywienie.\nDiagnostyka i rozpoznanie przyczyn nietolerancji laktozy są ważne ze względu na możliwe jej\npowikłania, m.in. obniżone przyswajanie wapnia grożące osteoporozą, bóle stawów i kości.\nObecnie łatwo dostępne są badania genetyczne pozwalające stwierdzić predyspozycję\ngenetyczną do pierwotnej nietolerancji laktozy.\nNa podstawie: G. Drewa, T. Ferenc, Genetyka medyczna, Wrocław 2015,\nhttp://www.poradnikzdrowie.pl\nMBI_1R","answer":null,"answer_text":null,"solution":null,"image":"img/biologia-2020-czerwiec-matura-rozszerzona/zad-16.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":16,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":null,"solution_source":null,"text_source":"ocr","source_label":"Biologia · Matura · czerwiec 2020 (rozszerzona)","subject_label":"Biologia","category_label":"Matura","text_html":"<p>Zadanie 16.<br>U wielu dorosłych osób występuje nietolerancja laktozy, do której dochodzi, gdy organizm<br>nie wytwarza wystarczającej ilości enzymu - laktazy. Po spożyciu pokarmów mlecznych<br>pojawiają się u nich dolegliwości ze strony układu pokarmowego, np. bóle brzucha, biegunki.<br>Aktywność laktazy jest największa u niemowląt, dla których mleko stanowi główne źródło<br>pożywienia. Po okresie niemowlęcym produkcja tego enzymu przez całe życie występuje<br>jedynie u części ludzi, a u innych zmniejsza się wraz z wiekiem.<br>Laktaza jest kodowana przez autosomalny gen LCT, który ma trzy allele:<br>• allel L - warunkujący aktywność laktazy przez całe życie;<br>• allel l1 - recesywny allel powodujący brak laktazy w wieku dorosłym;<br>• allel l2 - recesywny allel względem L i l1, powodujący całkowity brak laktazy.<br>Wyróżnia się trzy typy nietolerancji laktozy:<br>• wrodzoną nietolerancję laktozy, która występuje bardzo rzadko i wymaga całkowitej<br>eliminacji laktozy z diety już u noworodków;<br>• pierwotną nietolerancję laktozy, spowodowaną zmniejszonym wytwarzaniem laktazy wraz<br>z wiekiem;<br>• nietolerancję wtórną (nabytą), której przyczyną mogą być infekcje bakteryjne, choroby jelit,<br>a nawet niedożywienie.<br>Diagnostyka i rozpoznanie przyczyn nietolerancji laktozy są ważne ze względu na możliwe jej<br>powikłania, m.in. obniżone przyswajanie wapnia grożące osteoporozą, bóle stawów i kości.<br>Obecnie łatwo dostępne są badania genetyczne pozwalające stwierdzić predyspozycję<br>genetyczną do pierwotnej nietolerancji laktozy.<br>Na podstawie: G. Drewa, T. Ferenc, Genetyka medyczna, Wrocław 2015,<br>http://www.poradnikzdrowie.pl<br>MBI_1R</p>","solutions":[]}