{"id":"biologia-2020-czerwiec-matura-rozszerzona/zad/21.2","paper_id":"biologia-2020-czerwiec-matura-rozszerzona","number":"21.2","points":1,"ptype":"true_false","subject":"biologia","category":"matura","year":2020,"month":"czerwiec","level":"rozszerzona","text":"Zadanie 21.2. (0-1)\nOceń, czy poniższe stwierdzenia dotyczące kolonizacji wyspy Surtsey są prawdziwe.\nZaznacz P, jeśli stwierdzenie jest prawdziwe, albo F - jeśli jest fałszywe.\n1.\nAnemochoria nie odegrała głównej roli w kształtowaniu flory Surtsey.\nP\nF\n2.\nW ciągu pięciu lat od powstania wyspy zoochoria miała niewielkie\nznaczenie w kolonizacji wyspy przez rośliny.\nP\nF\n3.\nNa początku lat osiemdziesiątych obserwowano dynamiczny wzrost liczby\ngatunków roślin na wyspie.\nP\nF\nWypełnia\negzaminator\nNr zadania\n20.1.\n20.2.\n21.1.\n21.2.\nMaks. liczba pkt\n1\n1\n2\n1\nUzyskana liczba pkt\nhydrochoria\nzoochoria\nanemochoria\nliczba gatunków roślin\n0\n10\n20\n30\n40\n50\n60\n1960\n1970\n1980\n1990\n2000\n2010\nrok\nMBI_1R","answer":"F","answer_text":"21.2. (0-1)\nWymaganie ogólne\nWymagania szczegółowe\nI. Poznanie świata organizmów na\nróżnych poziomach organizacji życia.\nZdający […] przedstawia i wyjaśnia\nprocesy i zjawiska biologiczne […].\nVII. Ekologia.\n4. Struktura i funkcjonowanie ekosystemu.\nZdający:\n1) przedstawia rolę organizmów tworzących\nZasady oceniania rozwiązań zadań\nbiocenozę w kształtowaniu biotopu (proces\nglebotwórczy, mikroklimat);\n2) […] wykazuje, że zróżnicowana struktura\nprzestrzenna ekosystemu zależy zarówno\nod czynników fizykochemicznych (zmienność\nśrodowiska w skali lokalnej), jak i biotycznych\n[…].\nZasady oceniania\n1 p. - za poprawną ocenę wszystkich trzech stwierdzeń.\n0 p. - za odpowiedź niespełniającą powyższych wymagań albo za brak odpowiedzi.\nRozwiązanie\n1. - P, 2. - P, 3. - F.","solution":"## Poprawna odpowiedź\n\n| Stwierdzenie | Ocena |\n| 1. Anemochoria nie odegrała głównej roli w kształtowaniu flory Surtsey. | **P** |\n| 2. W ciągu pięciu lat od powstania wyspy zoochoria miała niewielkie znaczenie w kolonizacji wyspy przez rośliny. | **P** |\n| 3. Na początku lat osiemdziesiątych obserwowano dynamiczny wzrost liczby gatunków roślin na wyspie. | **F** |\n\n**Odpowiedź: P, P, F**\n\n## Sposób 1 - Analiza danych o kolonizacji Surtsey\n\nWyspa Surtsey (Islandia) wynurzyła się z oceanu w 1963 roku i stała się modelowym obiektem badań nad sukcesją pierwotną oraz nad rolą poszczególnych sposobów rozsiewania (dyspersji) roślin.\n\n### Stwierdzenie 1 - P (PRAWDA)\nZgodnie z przedstawionymi danymi to **hydrochoria** (rozsiewanie przez wodę morską), a nie anemochoria, była dominującym sposobem kolonizacji wyspy przez rośliny nasienne w pierwszych latach. Anemochoria (rozsiewanie przez wiatr) miała znaczenie uzupełniające, a nie główne. Stwierdzenie, że anemochoria **nie** odegrała głównej roli, jest więc **prawdziwe**.\n\n### Stwierdzenie 2 - P (PRAWDA)\nZoochoria (rozsiewanie przez zwierzęta) wymaga obecności zwierząt regularnie odwiedzających lub zasiedlających wyspę. W pierwszych pięciu latach od powstania Surtsey ptaki nie utworzyły jeszcze stałych kolonii lęgowych, więc zoochoria miała **niewielkie znaczenie** w kolonizacji wyspy przez rośliny. Stwierdzenie jest **prawdziwe**.\n\n### Stwierdzenie 3 - F (FAŁSZ)\nNa podstawie danych dynamiczny wzrost liczby gatunków roślin nie przypadał na początek lat osiemdziesiątych - w tym okresie tempo przyrostu nowych gatunków było mniejsze (krzywa się spłaszczała), a wyraźna nowa fala kolonizacji nastąpiła dopiero po założeniu kolonii mew na początku lat dziewięćdziesiątych. Stwierdzenie jest **fałszywe**.\n\n## Sposób 2 - Powiązanie z pozostałymi częściami zadania\n\nZadanie 21 jako całość pokazuje sekwencję sposobów dyspersji na Surtsey:\n- lata sześćdziesiąte - dominacja **hydrochorii** (zad. 21.1),\n- rozsiewanie przez **ptaki** (zoochoria) opisane w zad. 21.3,\n- nowa fala kolonizacji po powstaniu kolonii mew (zad. 21.4).\n\nWynika z tego, że anemochoria nie była głównym wektorem (stw. 1 = P), zoochoria uruchomiła się z opóźnieniem (stw. 2 = P), a dynamiczny wzrost liczby gatunków związany był z mewami w latach dziewięćdziesiątych, a nie na początku lat osiemdziesiątych (stw. 3 = F).\n\n## Schemat oceniania CKE\n\n> 📋 **Schemat oceniania CKE (zadanie 21.2, max 1 pkt):**\n> - **1 pkt** - za poprawną ocenę wszystkich trzech stwierdzeń: **1. - P, 2. - P, 3. - F**.\n> - **0 pkt** - za odpowiedź niespełniającą powyższych wymagań albo za brak odpowiedzi.\n>\n> Wszystkie trzy oceny muszą być poprawne - nie ma punktów częściowych.\n\n## Typowe pułapki i uwaga\n\n> ⚠️ **Uwaga:** Stwierdzenie 1 jest sformułowane przez zaprzeczenie („anemochoria NIE odegrała głównej roli\"). Skoro głównym sposobem rozsiewania na Surtsey była hydrochoria, to zaprzeczenie roli anemochorii jest prawdziwe (P).\n\n> ⚠️ **Uwaga:** Nie myl „dynamicznego wzrostu liczby gatunków\" (duże tempo przyrostu) z samym faktem, że gatunków z czasem przybywało. Na początku lat osiemdziesiątych tempo przyrostu było już niewielkie.\n\n> ⚠️ **Uwaga:** W zadaniach P/F jeden błąd = 0 pkt za całe zadanie - oceniaj każde stwierdzenie na podstawie przedstawionych danych, nie ogólnej intuicji.","image":"img/biologia-2020-czerwiec-matura-rozszerzona/zad-21.2.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":23,"source":"ocr","answer_source":"maturazai","answer_text_source":"ocr","solution_source":"maturazai","text_source":"ocr","source_label":"Biologia · Matura · czerwiec 2020 (rozszerzona)","subject_label":"Biologia","category_label":"Matura","text_html":"

Zadanie 21.2. (0-1)
Oceń, czy poniższe stwierdzenia dotyczące kolonizacji wyspy Surtsey są prawdziwe.
Zaznacz P, jeśli stwierdzenie jest prawdziwe, albo F - jeśli jest fałszywe.
1.
Anemochoria nie odegrała głównej roli w kształtowaniu flory Surtsey.
P
F
2.
W ciągu pięciu lat od powstania wyspy zoochoria miała niewielkie
znaczenie w kolonizacji wyspy przez rośliny.
P
F
3.
Na początku lat osiemdziesiątych obserwowano dynamiczny wzrost liczby
gatunków roślin na wyspie.
P
F
Wypełnia
egzaminator
Nr zadania
20.1.
20.2.
21.1.
21.2.
Maks. liczba pkt
1
1
2
1
Uzyskana liczba pkt
hydrochoria
zoochoria
anemochoria
liczba gatunków roślin
0
10
20
30
40
50
60
1960
1970
1980
1990
2000
2010
rok
MBI_1R

","answer_text_html":"

21.2. (0-1)
Wymaganie ogólne
Wymagania szczegółowe
I. Poznanie świata organizmów na
różnych poziomach organizacji życia.
Zdający […] przedstawia i wyjaśnia
procesy i zjawiska biologiczne […].
VII. Ekologia.

\n
  1. Struktura i funkcjonowanie ekosystemu.
\n

Zdający:

\n
  1. przedstawia rolę organizmów tworzących
\n

Zasady oceniania rozwiązań zadań
biocenozę w kształtowaniu biotopu (proces
glebotwórczy, mikroklimat);

\n
  1. […] wykazuje, że zróżnicowana struktura
\n

przestrzenna ekosystemu zależy zarówno
od czynników fizykochemicznych (zmienność
środowiska w skali lokalnej), jak i biotycznych
[…].
Zasady oceniania
1 p. - za poprawną ocenę wszystkich trzech stwierdzeń.
0 p. - za odpowiedź niespełniającą powyższych wymagań albo za brak odpowiedzi.
Rozwiązanie

\n
  1. - P, 2. - P, 3. - F.
","solutions":[{"source":"maturazai","label":"maturazai.pl (AI)","kind":"text","html":"

Poprawna odpowiedź

\n

| Stwierdzenie | Ocena |
| 1. Anemochoria nie odegrała głównej roli w kształtowaniu flory Surtsey. | P |
| 2. W ciągu pięciu lat od powstania wyspy zoochoria miała niewielkie znaczenie w kolonizacji wyspy przez rośliny. | P |
| 3. Na początku lat osiemdziesiątych obserwowano dynamiczny wzrost liczby gatunków roślin na wyspie. | F |

\n

Odpowiedź: P, P, F

\n

Sposób 1 - Analiza danych o kolonizacji Surtsey

\n

Wyspa Surtsey (Islandia) wynurzyła się z oceanu w 1963 roku i stała się modelowym obiektem badań nad sukcesją pierwotną oraz nad rolą poszczególnych sposobów rozsiewania (dyspersji) roślin.

\n
Stwierdzenie 1 - P (PRAWDA)
\n

Zgodnie z przedstawionymi danymi to hydrochoria (rozsiewanie przez wodę morską), a nie anemochoria, była dominującym sposobem kolonizacji wyspy przez rośliny nasienne w pierwszych latach. Anemochoria (rozsiewanie przez wiatr) miała znaczenie uzupełniające, a nie główne. Stwierdzenie, że anemochoria nie odegrała głównej roli, jest więc prawdziwe.

\n
Stwierdzenie 2 - P (PRAWDA)
\n

Zoochoria (rozsiewanie przez zwierzęta) wymaga obecności zwierząt regularnie odwiedzających lub zasiedlających wyspę. W pierwszych pięciu latach od powstania Surtsey ptaki nie utworzyły jeszcze stałych kolonii lęgowych, więc zoochoria miała niewielkie znaczenie w kolonizacji wyspy przez rośliny. Stwierdzenie jest prawdziwe.

\n
Stwierdzenie 3 - F (FAŁSZ)
\n

Na podstawie danych dynamiczny wzrost liczby gatunków roślin nie przypadał na początek lat osiemdziesiątych - w tym okresie tempo przyrostu nowych gatunków było mniejsze (krzywa się spłaszczała), a wyraźna nowa fala kolonizacji nastąpiła dopiero po założeniu kolonii mew na początku lat dziewięćdziesiątych. Stwierdzenie jest fałszywe.

\n

Sposób 2 - Powiązanie z pozostałymi częściami zadania

\n

Zadanie 21 jako całość pokazuje sekwencję sposobów dyspersji na Surtsey:

\n\n

Wynika z tego, że anemochoria nie była głównym wektorem (stw. 1 = P), zoochoria uruchomiła się z opóźnieniem (stw. 2 = P), a dynamiczny wzrost liczby gatunków związany był z mewami w latach dziewięćdziesiątych, a nie na początku lat osiemdziesiątych (stw. 3 = F).

\n

Schemat oceniania CKE

\n
📋 Schemat oceniania CKE (zadanie 21.2, max 1 pkt):
- 1 pkt - za poprawną ocenę wszystkich trzech stwierdzeń: 1. - P, 2. - P, 3. - F.
- 0 pkt - za odpowiedź niespełniającą powyższych wymagań albo za brak odpowiedzi.

Wszystkie trzy oceny muszą być poprawne - nie ma punktów częściowych.
\n

Typowe pułapki i uwaga

\n
⚠️ Uwaga: Stwierdzenie 1 jest sformułowane przez zaprzeczenie („anemochoria NIE odegrała głównej roli"). Skoro głównym sposobem rozsiewania na Surtsey była hydrochoria, to zaprzeczenie roli anemochorii jest prawdziwe (P).
\n
⚠️ Uwaga: Nie myl „dynamicznego wzrostu liczby gatunków" (duże tempo przyrostu) z samym faktem, że gatunków z czasem przybywało. Na początku lat osiemdziesiątych tempo przyrostu było już niewielkie.
\n
⚠️ Uwaga: W zadaniach P/F jeden błąd = 0 pkt za całe zadanie - oceniaj każde stwierdzenie na podstawie przedstawionych danych, nie ogólnej intuicji.
"},{"source":"zadaniazmatur","label":"zadaniazmatur.pl","kind":"text","html":"
  1. P, 2. P, 3. F
"}]}