{"id":"biologia-2020-czerwiec-matura-rozszerzona/zad/22.1","paper_id":"biologia-2020-czerwiec-matura-rozszerzona","number":"22.1","points":1,"ptype":"open","subject":"biologia","category":"matura","year":2020,"month":"czerwiec","level":"rozszerzona","text":"Zadanie 22.1. (0-1)\nNa podstawie przedstawionych informacji oceń, które z poniższych wniosków\nsą uprawnione. Zaznacz T (tak), jeśli wniosek jest uprawniony, albo N (nie) - jeśli jest\nnieuprawniony.\n1.\nRyś i żbik są klasyfikowane do różnych rodzajów należących do jednej\nrodziny.\nT\nN\n2.\nKot domowy i żbik europejski są podgatunkami jednego gatunku.\nT\nN\n3.\nŻbik europejski jest przodkiem kota domowego.\nT\nN","answer":null,"answer_text":"22.1. (0-1)\nWymaganie ogólne\nWymagania szczegółowe\nV. Rozumowanie i argumentacja. Zdający\nobjaśnia i komentuje informacje, […]\nformułuje i przedstawia opinie związane\nIV. Przegląd różnorodności organizmów.\n1. Zasady klasyfikacji i sposoby identyfikacji\norganizmów. Zdający:\nZasady oceniania rozwiązań zadań\nz omawianymi zagadnieniami\nbiologicznymi, dobierając racjonalne\nargumenty.\n2) porządkuje hierarchicznie podstawowe rangi\ntaksonomiczne.\nIX. Ewolucja.\n4. Powstawanie gatunków. Zdający:\n1) wyjaśnia, na czym polega biologiczna\ndefinicja gatunku (gatunek jako zamknięta pula\ngenowa), rozróżnia gatunki biologiczne na\npodstawie wyników odpowiednich badań\n(przedstawionych w formie opisu, tabeli,\nschematu itd.).\nZasady oceniania\n1 p. - za poprawną ocenę wszystkich trzech stwierdzeń.\n0 p. - za odpowiedź niespełniającą powyższych wymagań albo za brak odpowiedzi.\nRozwiązanie\n1. - T, 2. - T, 3. - N.","solution":"## Poprawna odpowiedź\n\n**1 - T, 2 - T, 3 - N**\n\n| Nr | Wniosek | Ocena |\n| 1 | Rys i zbik sa klasyfikowane do roznych rodzajow nalezacych do jednej rodziny. | **T** |\n| 2 | Kot domowy i zbik europejski sa podgatunkami jednego gatunku. | **T** |\n| 3 | Zbik europejski jest przodkiem kota domowego. | **N** |\n\n## Sposob 1 - analiza kazdego wniosku na podstawie tekstu\n\n**Wniosek 1 - T (uprawniony).**\nZ tekstu: rys euroazjatycki to *Lynx lynx* (rodzaj *Lynx*), a zbik europejski to *Felis silvestris* (rodzaj *Felis*). Oba sa wymienione jako przedstawiciele rodziny kotowatych (*Felidae*). Sa to wiec dwa rozne RODZAJE nalezace do tej samej RODZINY. Wniosek zgodny z danymi. ✓\n\n**Wniosek 2 - T (uprawniony).**\nZ tekstu nazwy lacinskie: zbik europejski = *Felis silvestris silvestris*, kot domowy = *Felis silvestris catus*. Trojczlonowa nazwa o wspolnym czlonie gatunkowym *Felis silvestris* oznacza, ze oba taksony sa PODGATUNKAMI tego samego gatunku *Felis silvestris*. Wniosek zgodny z danymi. ✓\n\n**Wniosek 3 - N (nieuprawniony).**\nZ tekstu: koty domowe \"pochodza od afrykanskiego podgatunku zbika (*Felis silvestris lybica*)\". Przodkiem kota domowego jest wiec podgatunek AFRYKANSKI (*lybica*), a NIE podgatunek europejski (*silvestris silvestris*). Wniosek przypisuje rola przodka niewlasciwemu podgatunkowi - jest nieuprawniony. ✗\n\n## Sposob 2 - porzadek systematyczny jako kontrola\n\nHierarchia w tekscie: rodzina *Felidae* > rodzaje *Lynx* i *Felis* > gatunek *Felis silvestris* > podgatunki *silvestris* (europejski), *catus* (domowy), *lybica* (afrykanski).\n\n- Wniosek 1 dotyczy poziomu RODZAJ/RODZINA - rys i zbik: rozne rodzaje, jedna rodzina → T.\n- Wniosek 2 dotyczy poziomu PODGATUNEK/GATUNEK - kot i zbik europejski: wspolny gatunek *Felis silvestris* → T.\n- Wniosek 3 myli podgatunek europejski z afrykanskim - tekst jednoznacznie wskazuje *lybica* jako forme wyjsciowa kota domowego → N.\n\n## Schemat oceniania CKE\n\n> 📋 Zadanie 22.1, max 1 pkt (ocena T/N trzech wnioskow):\n> - **1 pkt** - poprawna ocena wszystkich trzech wnioskow: **T, T, N**.\n> - **0 pkt** - odpowiedz nie spelniajaca powyzszego wymagania albo brak odpowiedzi.\n\n## Typowe pulapki\n\n> ⚠️ Wniosek 3 to klasyczna pulapka - kot domowy faktycznie pochodzi od zbika, ale od podgatunku AFRYKANSKIEGO (*lybica*), nie od europejskiego. Trzeba dokladnie czytac czlon podgatunkowy w nazwie lacinskiej.\n\n> ⚠️ Nie mylic poziomow taksonomicznych: \"rozne rodzaje, jedna rodzina\" (rys vs zbik) to co innego niz \"podgatunki jednego gatunku\" (kot domowy vs zbik europejski).","image":"img/biologia-2020-czerwiec-matura-rozszerzona/zad-22.1.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":25,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":"ocr","solution_source":"maturazai","text_source":"ocr","source_label":"Biologia · Matura · czerwiec 2020 (rozszerzona)","subject_label":"Biologia","category_label":"Matura","text_html":"

Zadanie 22.1. (0-1)
Na podstawie przedstawionych informacji oceń, które z poniższych wniosków
są uprawnione. Zaznacz T (tak), jeśli wniosek jest uprawniony, albo N (nie) - jeśli jest
nieuprawniony.
1.
Ryś i żbik są klasyfikowane do różnych rodzajów należących do jednej
rodziny.
T
N
2.
Kot domowy i żbik europejski są podgatunkami jednego gatunku.
T
N
3.
Żbik europejski jest przodkiem kota domowego.
T
N

","answer_text_html":"

22.1. (0-1)
Wymaganie ogólne
Wymagania szczegółowe
V. Rozumowanie i argumentacja. Zdający
objaśnia i komentuje informacje, […]
formułuje i przedstawia opinie związane
IV. Przegląd różnorodności organizmów.

\n
  1. Zasady klasyfikacji i sposoby identyfikacji
\n

organizmów. Zdający:
Zasady oceniania rozwiązań zadań
z omawianymi zagadnieniami
biologicznymi, dobierając racjonalne
argumenty.

\n
  1. porządkuje hierarchicznie podstawowe rangi
\n

taksonomiczne.
IX. Ewolucja.

\n
  1. Powstawanie gatunków. Zdający:
  2. wyjaśnia, na czym polega biologiczna
\n

definicja gatunku (gatunek jako zamknięta pula
genowa), rozróżnia gatunki biologiczne na
podstawie wyników odpowiednich badań
(przedstawionych w formie opisu, tabeli,
schematu itd.).
Zasady oceniania
1 p. - za poprawną ocenę wszystkich trzech stwierdzeń.
0 p. - za odpowiedź niespełniającą powyższych wymagań albo za brak odpowiedzi.
Rozwiązanie

\n
  1. - T, 2. - T, 3. - N.
","solutions":[{"source":"maturazai","label":"maturazai.pl (AI)","kind":"text","html":"

Poprawna odpowiedź

\n

1 - T, 2 - T, 3 - N

\n

| Nr | Wniosek | Ocena |
| 1 | Rys i zbik sa klasyfikowane do roznych rodzajow nalezacych do jednej rodziny. | T |
| 2 | Kot domowy i zbik europejski sa podgatunkami jednego gatunku. | T |
| 3 | Zbik europejski jest przodkiem kota domowego. | N |

\n

Sposob 1 - analiza kazdego wniosku na podstawie tekstu

\n

Wniosek 1 - T (uprawniony).
Z tekstu: rys euroazjatycki to Lynx lynx (rodzaj Lynx), a zbik europejski to Felis silvestris (rodzaj Felis). Oba sa wymienione jako przedstawiciele rodziny kotowatych (Felidae). Sa to wiec dwa rozne RODZAJE nalezace do tej samej RODZINY. Wniosek zgodny z danymi. ✓

\n

Wniosek 2 - T (uprawniony).
Z tekstu nazwy lacinskie: zbik europejski = Felis silvestris silvestris, kot domowy = Felis silvestris catus. Trojczlonowa nazwa o wspolnym czlonie gatunkowym Felis silvestris oznacza, ze oba taksony sa PODGATUNKAMI tego samego gatunku Felis silvestris. Wniosek zgodny z danymi. ✓

\n

Wniosek 3 - N (nieuprawniony).
Z tekstu: koty domowe "pochodza od afrykanskiego podgatunku zbika (Felis silvestris lybica)". Przodkiem kota domowego jest wiec podgatunek AFRYKANSKI (lybica), a NIE podgatunek europejski (silvestris silvestris). Wniosek przypisuje rola przodka niewlasciwemu podgatunkowi - jest nieuprawniony. ✗

\n

Sposob 2 - porzadek systematyczny jako kontrola

\n

Hierarchia w tekscie: rodzina Felidae > rodzaje Lynx i Felis > gatunek Felis silvestris > podgatunki silvestris (europejski), catus (domowy), lybica (afrykanski).

\n\n

Schemat oceniania CKE

\n
📋 Zadanie 22.1, max 1 pkt (ocena T/N trzech wnioskow):
- 1 pkt - poprawna ocena wszystkich trzech wnioskow: T, T, N.
- 0 pkt - odpowiedz nie spelniajaca powyzszego wymagania albo brak odpowiedzi.
\n

Typowe pulapki

\n
⚠️ Wniosek 3 to klasyczna pulapka - kot domowy faktycznie pochodzi od zbika, ale od podgatunku AFRYKANSKIEGO (lybica), nie od europejskiego. Trzeba dokladnie czytac czlon podgatunkowy w nazwie lacinskiej.
\n
⚠️ Nie mylic poziomow taksonomicznych: "rozne rodzaje, jedna rodzina" (rys vs zbik) to co innego niz "podgatunki jednego gatunku" (kot domowy vs zbik europejski).
"},{"source":"zadaniazmatur","label":"zadaniazmatur.pl","kind":"text","html":"
  1. T, 2. T, 3. N
"}]}