{"id":"biologia-2020-czerwiec-matura-rozszerzona/zad/3.3","paper_id":"biologia-2020-czerwiec-matura-rozszerzona","number":"3.3","points":1,"ptype":"open","subject":"biologia","category":"matura","year":2020,"month":"czerwiec","level":"rozszerzona","text":"Zadanie 3.3. (0-1)\nPodaj przykład tkanki roślinnej, której wtórne ściany komórkowe zawierają dużą ilość\nligniny, oraz określ, jaką funkcję w roślinie pełni ta tkanka.","answer":null,"answer_text":"3.3. (0-1)\nI. Poznanie świata organizmów na\nróżnych poziomach organizacji życia.\nZdający opisuje, porządkuje i rozpoznaje\norganizmy, przedstawia i wyjaśnia\nprocesy i zjawiska biologiczne […].\ntkanek roślinnych […], okrywającej, […]\nidentyfikuje je na rysunku ([…] preparacie\nmikroskopowym, fotografii itp.), określając\nzwiązek ich budowy z pełnioną funkcją.\nWymaganie ogólne\nWymaganie szczegółowe\nI. Poznanie świata organizmów\nna różnych poziomach organizacji\nżycia. Zdający opisuje, porządkuje\ni rozpoznaje organizmy, przedstawia\ni wyjaśnia procesy i zjawiska\nbiologiczne […].\nIV. Przegląd różnorodności organizmów.\n6. Rośliny - budowa i funkcje tkanek i organów.\nZdający:\n1) przedstawia charakterystyczne cechy\nbudowy tkanek roślinnych ([…], okrywającej,\n[…]) identyfikuje je na rysunku ([…] preparacie\nmikroskopowym, fotografii itp.), określając\nzwiązek ich budowy z pełnioną funkcją.\nZasady oceniania rozwiązań zadań\nZasady oceniania\n1 p. - za podanie właściwego przykładu tkanki wzmacniającej lub przewodzącej i określenie\njej funkcji.\n0 p. - za odpowiedź niespełniającą powyższych wymagań albo za brak odpowiedzi.\nPrzykładowe rozwiązania\n• Drewno - przewodzenie wody.\n• Ksylem - umożliwia transport wody z rozpuszczonymi w niej solami mineralnymi.\n• Sklerenchyma - funkcja wzmacniająca.\n• Sklerenchyma - twarda pestka chroni nasiono przed uszkodzeniem.\n• Twardzica - zapewnia wytrzymałość i odporność na złamanie.\nUwagi:\n• Uznaje się odpowiedzi odnoszące się do funkcji wzmacniającej drewna, np. „Drewno -\nnadaje sztywność łodydze”, ponieważ drewno jest tkanką niejednorodną i zawiera włókna\ndrzewne, które pełnią funkcję wzmacniającą.\n• Uznaje się odpowiedzi dotyczące innych tkanek zawierających ligninę: endodermy i korka\npod warunkiem prawidłowego określenia ich funkcji.\nZadanie 4. (0-2)","solution":"## Poprawna odpowiedź\n\n**Przykład: drewno (ksylem) - funkcja: przewodzenie wody z rozpuszczonymi w niej solami mineralnymi.**\n\nLub równoważnie:\n- *Sklerenchyma - funkcja wzmacniająca (mechaniczna).*\n- *Twardzica - zapewnia wytrzymałość i odporność na złamanie.*\n\n## Sposób 1 - Drewno (ksylem) jako tkanka zlignifikowana\n\n**Krok 1: Co to jest drewno?**\nDrewno (ksylem) = tkanka przewodząca wtórna roślin nasiennych. Składa się z:\n- **Naczyń** (u okrytonasiennych) lub **cewek** (u nagonasiennych) - komórki martwe, długie, zlignifikowane.\n- **Włókien drzewnych** - komórki sklerenchymatyczne, wzmacniające.\n- **Miękiszu drzewnego** - komórki żywe.\n\n**Krok 2: Skąd lignina?**\nWtórne ściany komórek drewna są **silnie zlignifikowane** (lignina = polifenolowy biopolimer). Lignina:\n- Sztywni ścianę (komórki nie zapadają się pod ciśnieniem).\n- Czyni nieprzepuszczalną dla wody w bok (woda płynie tylko wzdłuż osi).\n- Chroni przed patogenami.\n\n**Krok 3: Funkcja drewna:**\n- **Przewodzenie wody** z roztworem soli mineralnych z korzeni do liści (transpiracja podsysa).\n- **Wzmacniająca** (jest tkanką niejednorodną, zawiera włókna drzewne).\n\n## Sposób 2 - Sklerenchyma jako alternatywna odpowiedź\n\nSklerenchyma = tkanka wzmacniająca:\n- **Włókna sklerenchymatyczne** - długie, wąskie, ze zlignifikowanymi ścianami (np. włókna lnu, konopi).\n- **Twardzica** (sklereidy) - komórki krótkie, masywne, ze ścianami silnie zlignifikowanymi (np. w pestkach owoców, łupinach orzechów).\n\nFunkcja: **wzmacniająca** - zapewnia wytrzymałość mechaniczną, odporność na łamanie.\n\n## Schemat oceniania CKE\n\n📋 **Schemat oceniania CKE (zadanie 3.3, max 1 pkt):**\n- **1 pkt** - za podanie właściwego przykładu tkanki **wzmacniającej lub przewodzącej** i określenie jej funkcji\n- **0 pkt** - za odpowiedź niespełniającą powyższych wymagań albo za brak odpowiedzi\n\n**Akceptowane odpowiedzi (klucz CKE):**\n- *Drewno - przewodzenie wody.*\n- *Ksylem - umożliwia transport wody z rozpuszczonymi w niej solami mineralnymi.*\n- *Sklerenchyma - funkcja wzmacniająca.*\n- *Sklerenchyma - twarda pestka chroni nasiono przed uszkodzeniem.*\n- *Twardzica - zapewnia wytrzymałość i odporność na złamanie.*\n\n**Klucz CKE - uwagi:**\n- ✅ **Uznaje się** odpowiedzi odnoszące się do funkcji wzmacniającej drewna, np. 'Drewno - nadaje sztywność łodydze' (drewno jest tkanką niejednorodną, zawiera włókna drzewne).\n- ✅ **Uznaje się** odpowiedzi dotyczące innych tkanek zawierających ligninę (endodermy, korka) pod warunkiem prawidłowego określenia ich funkcji.\n\n**Wymaganie programowe:** IV. Przegląd różnorodności organizmów. 6. Rośliny - budowa i funkcje tkanek i organów. Zdający 1) przedstawia charakterystyczne cechy budowy tkanek roślinnych ([…]); identyfikuje je na rysunku.\n\n## Wzory z karty CKE\n\nKarta wzorów BIO nie zawiera struktury ligniny - to wiedza z botaniki (podstawa programowa).\n\n## Typowe pułapki i uwaga\n\n> ⚠️ **Uwaga:** Częsty błąd - uczeń pisze 'tkanka miękiszowa' lub 'tkanka okrywająca pierwotna' (skórka). Te tkanki NIE są zlignifikowane.\n\n> ⚠️ **Uwaga:** Łyko (floem) ma cienkie ściany komórkowe (NIE zlignifikowane) - przewodzi asymilaty, ale nie pasuje do zadania.\n\n> ⚠️ **Uwaga:** Sama nazwa tkanki bez funkcji = 0 pkt. Trzeba podać OBIE rzeczy: nazwę + funkcję.","image":"img/biologia-2020-czerwiec-matura-rozszerzona/zad-3.3.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":5,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":"ocr","solution_source":"maturazai","text_source":"ocr","source_label":"Biologia · Matura · czerwiec 2020 (rozszerzona)","subject_label":"Biologia","category_label":"Matura","text_html":"<p>Zadanie 3.3. (0-1)<br>Podaj przykład tkanki roślinnej, której wtórne ściany komórkowe zawierają dużą ilość<br>ligniny, oraz określ, jaką funkcję w roślinie pełni ta tkanka.</p>","answer_text_html":"<p>3.3. (0-1)<br>I. Poznanie świata organizmów na<br>różnych poziomach organizacji życia.<br>Zdający opisuje, porządkuje i rozpoznaje<br>organizmy, przedstawia i wyjaśnia<br>procesy i zjawiska biologiczne […].<br>tkanek roślinnych […], okrywającej, […]<br>identyfikuje je na rysunku ([…] preparacie<br>mikroskopowym, fotografii itp.), określając<br>związek ich budowy z pełnioną funkcją.<br>Wymaganie ogólne<br>Wymaganie szczegółowe<br>I. Poznanie świata organizmów<br>na różnych poziomach organizacji<br>życia. Zdający opisuje, porządkuje<br>i rozpoznaje organizmy, przedstawia<br>i wyjaśnia procesy i zjawiska<br>biologiczne […].<br>IV. Przegląd różnorodności organizmów.</p>\n<ol><li>Rośliny - budowa i funkcje tkanek i organów.</li></ol>\n<p>Zdający:</p>\n<ol><li>przedstawia charakterystyczne cechy</li></ol>\n<p>budowy tkanek roślinnych ([…], okrywającej,<br>[…]) identyfikuje je na rysunku ([…] preparacie<br>mikroskopowym, fotografii itp.), określając<br>związek ich budowy z pełnioną funkcją.<br>Zasady oceniania rozwiązań zadań<br>Zasady oceniania<br>1 p. - za podanie właściwego przykładu tkanki wzmacniającej lub przewodzącej i określenie<br>jej funkcji.<br>0 p. - za odpowiedź niespełniającą powyższych wymagań albo za brak odpowiedzi.<br>Przykładowe rozwiązania<br>• Drewno - przewodzenie wody.<br>• Ksylem - umożliwia transport wody z rozpuszczonymi w niej solami mineralnymi.<br>• Sklerenchyma - funkcja wzmacniająca.<br>• Sklerenchyma - twarda pestka chroni nasiono przed uszkodzeniem.<br>• Twardzica - zapewnia wytrzymałość i odporność na złamanie.<br>Uwagi:<br>• Uznaje się odpowiedzi odnoszące się do funkcji wzmacniającej drewna, np. „Drewno -<br>nadaje sztywność łodydze”, ponieważ drewno jest tkanką niejednorodną i zawiera włókna<br>drzewne, które pełnią funkcję wzmacniającą.<br>• Uznaje się odpowiedzi dotyczące innych tkanek zawierających ligninę: endodermy i korka<br>pod warunkiem prawidłowego określenia ich funkcji.<br>Zadanie 4. (0-2)</p>","solutions":[{"source":"maturazai","label":"maturazai.pl (AI)","kind":"text","html":"<h4>Poprawna odpowiedź</h4>\n<p><strong>Przykład: drewno (ksylem) - funkcja: przewodzenie wody z rozpuszczonymi w niej solami mineralnymi.</strong></p>\n<p>Lub równoważnie:</p>\n<ul><li><em>Sklerenchyma - funkcja wzmacniająca (mechaniczna).</em></li><li><em>Twardzica - zapewnia wytrzymałość i odporność na złamanie.</em></li></ul>\n<h4>Sposób 1 - Drewno (ksylem) jako tkanka zlignifikowana</h4>\n<p><strong>Krok 1: Co to jest drewno?</strong><br>Drewno (ksylem) = tkanka przewodząca wtórna roślin nasiennych. Składa się z:</p>\n<ul><li><strong>Naczyń</strong> (u okrytonasiennych) lub <strong>cewek</strong> (u nagonasiennych) - komórki martwe, długie, zlignifikowane.</li><li><strong>Włókien drzewnych</strong> - komórki sklerenchymatyczne, wzmacniające.</li><li><strong>Miękiszu drzewnego</strong> - komórki żywe.</li></ul>\n<p><strong>Krok 2: Skąd lignina?</strong><br>Wtórne ściany komórek drewna są <strong>silnie zlignifikowane</strong> (lignina = polifenolowy biopolimer). Lignina:</p>\n<ul><li>Sztywni ścianę (komórki nie zapadają się pod ciśnieniem).</li><li>Czyni nieprzepuszczalną dla wody w bok (woda płynie tylko wzdłuż osi).</li><li>Chroni przed patogenami.</li></ul>\n<p><strong>Krok 3: Funkcja drewna:</strong></p>\n<ul><li><strong>Przewodzenie wody</strong> z roztworem soli mineralnych z korzeni do liści (transpiracja podsysa).</li><li><strong>Wzmacniająca</strong> (jest tkanką niejednorodną, zawiera włókna drzewne).</li></ul>\n<h4>Sposób 2 - Sklerenchyma jako alternatywna odpowiedź</h4>\n<p>Sklerenchyma = tkanka wzmacniająca:</p>\n<ul><li><strong>Włókna sklerenchymatyczne</strong> - długie, wąskie, ze zlignifikowanymi ścianami (np. włókna lnu, konopi).</li><li><strong>Twardzica</strong> (sklereidy) - komórki krótkie, masywne, ze ścianami silnie zlignifikowanymi (np. w pestkach owoców, łupinach orzechów).</li></ul>\n<p>Funkcja: <strong>wzmacniająca</strong> - zapewnia wytrzymałość mechaniczną, odporność na łamanie.</p>\n<h4>Schemat oceniania CKE</h4>\n<p>📋 <strong>Schemat oceniania CKE (zadanie 3.3, max 1 pkt):</strong></p>\n<ul><li><strong>1 pkt</strong> - za podanie właściwego przykładu tkanki <strong>wzmacniającej lub przewodzącej</strong> i określenie jej funkcji</li><li><strong>0 pkt</strong> - za odpowiedź niespełniającą powyższych wymagań albo za brak odpowiedzi</li></ul>\n<p><strong>Akceptowane odpowiedzi (klucz CKE):</strong></p>\n<ul><li><em>Drewno - przewodzenie wody.</em></li><li><em>Ksylem - umożliwia transport wody z rozpuszczonymi w niej solami mineralnymi.</em></li><li><em>Sklerenchyma - funkcja wzmacniająca.</em></li><li><em>Sklerenchyma - twarda pestka chroni nasiono przed uszkodzeniem.</em></li><li><em>Twardzica - zapewnia wytrzymałość i odporność na złamanie.</em></li></ul>\n<p><strong>Klucz CKE - uwagi:</strong></p>\n<ul><li>✅ <strong>Uznaje się</strong> odpowiedzi odnoszące się do funkcji wzmacniającej drewna, np. &#x27;Drewno - nadaje sztywność łodydze&#x27; (drewno jest tkanką niejednorodną, zawiera włókna drzewne).</li><li>✅ <strong>Uznaje się</strong> odpowiedzi dotyczące innych tkanek zawierających ligninę (endodermy, korka) pod warunkiem prawidłowego określenia ich funkcji.</li></ul>\n<p><strong>Wymaganie programowe:</strong> IV. Przegląd różnorodności organizmów. 6. Rośliny - budowa i funkcje tkanek i organów. Zdający 1) przedstawia charakterystyczne cechy budowy tkanek roślinnych ([…]); identyfikuje je na rysunku.</p>\n<h4>Wzory z karty CKE</h4>\n<p>Karta wzorów BIO nie zawiera struktury ligniny - to wiedza z botaniki (podstawa programowa).</p>\n<h4>Typowe pułapki i uwaga</h4>\n<blockquote>⚠️ <strong>Uwaga:</strong> Częsty błąd - uczeń pisze &#x27;tkanka miękiszowa&#x27; lub &#x27;tkanka okrywająca pierwotna&#x27; (skórka). Te tkanki NIE są zlignifikowane.</blockquote>\n<blockquote>⚠️ <strong>Uwaga:</strong> Łyko (floem) ma cienkie ściany komórkowe (NIE zlignifikowane) - przewodzi asymilaty, ale nie pasuje do zadania.</blockquote>\n<blockquote>⚠️ <strong>Uwaga:</strong> Sama nazwa tkanki bez funkcji = 0 pkt. Trzeba podać OBIE rzeczy: nazwę + funkcję.</blockquote>"}]}