{"id":"biologia-2020-czerwiec-matura-rozszerzona/zad/4.2","paper_id":"biologia-2020-czerwiec-matura-rozszerzona","number":"4.2","points":1,"ptype":"open","subject":"biologia","category":"matura","year":2020,"month":"czerwiec","level":"rozszerzona","text":"Zadanie 4.2. (0-1)\nPodaj przykład funkcji, którą pełni aerenchyma u roślin wodnych, innej niż\nprzewietrzanie.\nWypełnia\negzaminator\nNr zadania\n3.1.\n3.2.\n3.3.\n4.1.\n4.2.\nMaks. liczba pkt\n1\n1\n1\n1\n1\nUzyskana liczba pkt\nMBI_1R","answer":null,"answer_text":"4.2. (0-1)\nWymaganie ogólne\nWymaganie szczegółowe\nI. Poznanie świata organizmów na\nróżnych poziomach organizacji życia.\nZdający [ ] przedstawia i wyjaśnia\nprocesy i zjawiska biologiczne,\nprzedstawia związki między strukturą\na funkcją na różnych poziomach\norganizacji życia.\nIV. Przegląd różnorodności organizmów.\n6. Rośliny - budowa i funkcje tkanek i organów.\nZdający\n1) przedstawia charakterystyczne cechy\nbudowy tkanek roślinnych ([…], miękiszowej,\n[…]) identyfikuje je na rysunku ([…], preparacie\nmikroskopowym, fotografii itp.), określając\nzwiązek ich budowy z pełnioną funkcją.\nZasady oceniania\n1 p. - za podanie poprawnej funkcji innej niż przewietrzająca, polegającej na zwiększeniu\nwyporności rośliny lub magazynowaniu gazów oddechowych.\n0 p. - za odpowiedź niespełniającą powyższych wymagań albo za brak odpowiedzi.\nPrzykładowe rozwiązania\n• Aerenchyma umożliwia unoszenie się roślin na wodzie.\n• Aerenchyma umożliwia utrzymywanie się liści roślin wodnych na powierzchni wody.\n• Unoszenie się roślin w toni wodnej.\n• Zapewnia dużą wyporność roślinom wodnym.\n• Aerenchyma może magazynować tlen.\nUwaga:\nNie uznaje się odpowiedzi odnoszących się do fotosyntezy, ponieważ nie jest to podstawową\nfunkcją aerenchymy, a dodatkowo - nie zawsze prowadzi ona ten proces, np. w kłączach\nroślin wodnych fotosynteza nie zachodzi.\nZadanie 5. (0-4)","solution":"## Poprawna odpowiedź\n\n**Funkcja wypornościowa (zwiększanie wyporności roślin wodnych) - aerenchyma umożliwia unoszenie się roślin lub ich części na powierzchni wody.**\n\nLub równoważnie:\n- *Aerenchyma umożliwia unoszenie się roślin na wodzie.*\n- *Aerenchyma umożliwia utrzymywanie się liści roślin wodnych na powierzchni wody.*\n- *Unoszenie się roślin w toni wodnej.*\n- *Zapewnia dużą wyporność roślinom wodnym.*\n- *Aerenchyma może magazynować tlen.*\n\n## Sposób 1 - Funkcja wypornościowa (mechaniczna)\n\n**Krok 1: Co to znaczy 'duże przestwory powietrzne'?**\nW aerenchymie 30-50% objętości tkanki to powietrze (gaz). Powietrze ma gęstość ~1,2 kg/m³, woda ~1000 kg/m³ → tkanka z dużą zawartością powietrza ma **niską gęstość średnią** → **mniejszą niż woda** → roślina pływa.\n\n**Krok 2: Konsekwencje dla rośliny wodnej:**\n- **Liście** unoszą się na powierzchni wody (np. grzybienia białego, lilii wodnej) → mają dostęp do światła słonecznego (fotosynteza) i powietrza atmosferycznego.\n- **Kłącza i korzenie** mogą unosić się na powierzchni wody lub utrzymywać równowagę pionową rośliny w toni.\n\n**Krok 3: Przystosowanie do środowiska wodnego:**\nRośliny wodne (rzęsa, hiacynt wodny, grążel żółty, tatarak) potrzebują wyporności, aby:\n- Liście były na powierzchni → fotosynteza w świetle.\n- Cała roślina była stabilna w toni wodnej.\n\n## Sposób 2 - Magazynowanie tlenu\n\nDuże przestwory powietrzne mogą służyć jako **rezerwuar tlenu** wytworzonego podczas fotosyntezy lub pobranego z atmosfery. Tlen ten jest następnie zużywany do oddychania komórkowego, zwłaszcza w organach zanurzonych w środowisku beztlenowym (korzenie w błotnistym podłożu).\n\nAerenchyma pełni więc także funkcję **dyfuzyjną/magazynującą gazy** - w nocy (gdy nie ma fotosyntezy) korzenie korzystają z tlenu zgromadzonego w aerenchymie.\n\n## Schemat oceniania CKE\n\n📋 **Schemat oceniania CKE (zadanie 4.2, max 1 pkt):**\n- **1 pkt** - za podanie poprawnej funkcji innej niż przewietrzająca, polegającej na **zwiększeniu wyporności rośliny lub magazynowaniu gazów oddechowych**\n- **0 pkt** - za odpowiedź niespełniającą powyższych wymagań albo za brak odpowiedzi\n\n**Klucz CKE - uwagi:**\n- ❌ **Nie uznaje się** odpowiedzi odnoszących się do **fotosyntezy**, ponieważ nie jest to podstawową funkcją aerenchymy, a dodatkowo - nie zawsze prowadzi ona ten proces (np. w kłączach roślin wodnych fotosynteza nie zachodzi).\n\n**Wymaganie programowe:** IV. Przegląd różnorodności organizmów. 6. Rośliny - budowa i funkcje tkanek i organów.\n\n## Wzory z karty CKE\n\nKarta wzorów BIO nie zawiera schematu funkcji aerenchymy - to wiedza z botaniki.\n\n## Typowe pułapki i uwaga\n\n> ⚠️ **Uwaga:** Najczęstszy błąd - odpowiedź 'fotosynteza'. Aerenchyma to MIĘKISZ POWIETRZNY, a nie miękisz asymilacyjny. Fotosynteza nie jest jej główną funkcją (kłącza, łodygi podziemne nie fotosyntezują).\n\n> ⚠️ **Uwaga:** Pomyłka - 'aerenchyma chroni przed mrozem' = błąd. To NIE jest funkcja aerenchymy.\n\n> ⚠️ **Uwaga:** Bezpieczne odpowiedzi: WYPORNOŚĆ (pływanie, unoszenie się) lub MAGAZYNOWANIE TLENU.","image":"img/biologia-2020-czerwiec-matura-rozszerzona/zad-4.2.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":5,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":"ocr","solution_source":"maturazai","text_source":"ocr","source_label":"Biologia · Matura · czerwiec 2020 (rozszerzona)","subject_label":"Biologia","category_label":"Matura","text_html":"<p>Zadanie 4.2. (0-1)<br>Podaj przykład funkcji, którą pełni aerenchyma u roślin wodnych, innej niż<br>przewietrzanie.<br>Wypełnia<br>egzaminator<br>Nr zadania<br>3.1.<br>3.2.<br>3.3.<br>4.1.<br>4.2.<br>Maks. liczba pkt<br>1<br>1<br>1<br>1<br>1<br>Uzyskana liczba pkt<br>MBI_1R</p>","answer_text_html":"<p>4.2. (0-1)<br>Wymaganie ogólne<br>Wymaganie szczegółowe<br>I. Poznanie świata organizmów na<br>różnych poziomach organizacji życia.<br>Zdający [ ] przedstawia i wyjaśnia<br>procesy i zjawiska biologiczne,<br>przedstawia związki między strukturą<br>a funkcją na różnych poziomach<br>organizacji życia.<br>IV. Przegląd różnorodności organizmów.</p>\n<ol><li>Rośliny - budowa i funkcje tkanek i organów.</li></ol>\n<p>Zdający</p>\n<ol><li>przedstawia charakterystyczne cechy</li></ol>\n<p>budowy tkanek roślinnych ([…], miękiszowej,<br>[…]) identyfikuje je na rysunku ([…], preparacie<br>mikroskopowym, fotografii itp.), określając<br>związek ich budowy z pełnioną funkcją.<br>Zasady oceniania<br>1 p. - za podanie poprawnej funkcji innej niż przewietrzająca, polegającej na zwiększeniu<br>wyporności rośliny lub magazynowaniu gazów oddechowych.<br>0 p. - za odpowiedź niespełniającą powyższych wymagań albo za brak odpowiedzi.<br>Przykładowe rozwiązania<br>• Aerenchyma umożliwia unoszenie się roślin na wodzie.<br>• Aerenchyma umożliwia utrzymywanie się liści roślin wodnych na powierzchni wody.<br>• Unoszenie się roślin w toni wodnej.<br>• Zapewnia dużą wyporność roślinom wodnym.<br>• Aerenchyma może magazynować tlen.<br>Uwaga:<br>Nie uznaje się odpowiedzi odnoszących się do fotosyntezy, ponieważ nie jest to podstawową<br>funkcją aerenchymy, a dodatkowo - nie zawsze prowadzi ona ten proces, np. w kłączach<br>roślin wodnych fotosynteza nie zachodzi.<br>Zadanie 5. (0-4)</p>","solutions":[{"source":"maturazai","label":"maturazai.pl (AI)","kind":"text","html":"<h4>Poprawna odpowiedź</h4>\n<p><strong>Funkcja wypornościowa (zwiększanie wyporności roślin wodnych) - aerenchyma umożliwia unoszenie się roślin lub ich części na powierzchni wody.</strong></p>\n<p>Lub równoważnie:</p>\n<ul><li><em>Aerenchyma umożliwia unoszenie się roślin na wodzie.</em></li><li><em>Aerenchyma umożliwia utrzymywanie się liści roślin wodnych na powierzchni wody.</em></li><li><em>Unoszenie się roślin w toni wodnej.</em></li><li><em>Zapewnia dużą wyporność roślinom wodnym.</em></li><li><em>Aerenchyma może magazynować tlen.</em></li></ul>\n<h4>Sposób 1 - Funkcja wypornościowa (mechaniczna)</h4>\n<p><strong>Krok 1: Co to znaczy &#x27;duże przestwory powietrzne&#x27;?</strong><br>W aerenchymie 30-50% objętości tkanki to powietrze (gaz). Powietrze ma gęstość ~1,2 kg/m³, woda ~1000 kg/m³ → tkanka z dużą zawartością powietrza ma <strong>niską gęstość średnią</strong> → <strong>mniejszą niż woda</strong> → roślina pływa.</p>\n<p><strong>Krok 2: Konsekwencje dla rośliny wodnej:</strong></p>\n<ul><li><strong>Liście</strong> unoszą się na powierzchni wody (np. grzybienia białego, lilii wodnej) → mają dostęp do światła słonecznego (fotosynteza) i powietrza atmosferycznego.</li><li><strong>Kłącza i korzenie</strong> mogą unosić się na powierzchni wody lub utrzymywać równowagę pionową rośliny w toni.</li></ul>\n<p><strong>Krok 3: Przystosowanie do środowiska wodnego:</strong><br>Rośliny wodne (rzęsa, hiacynt wodny, grążel żółty, tatarak) potrzebują wyporności, aby:</p>\n<ul><li>Liście były na powierzchni → fotosynteza w świetle.</li><li>Cała roślina była stabilna w toni wodnej.</li></ul>\n<h4>Sposób 2 - Magazynowanie tlenu</h4>\n<p>Duże przestwory powietrzne mogą służyć jako <strong>rezerwuar tlenu</strong> wytworzonego podczas fotosyntezy lub pobranego z atmosfery. Tlen ten jest następnie zużywany do oddychania komórkowego, zwłaszcza w organach zanurzonych w środowisku beztlenowym (korzenie w błotnistym podłożu).</p>\n<p>Aerenchyma pełni więc także funkcję <strong>dyfuzyjną/magazynującą gazy</strong> - w nocy (gdy nie ma fotosyntezy) korzenie korzystają z tlenu zgromadzonego w aerenchymie.</p>\n<h4>Schemat oceniania CKE</h4>\n<p>📋 <strong>Schemat oceniania CKE (zadanie 4.2, max 1 pkt):</strong></p>\n<ul><li><strong>1 pkt</strong> - za podanie poprawnej funkcji innej niż przewietrzająca, polegającej na <strong>zwiększeniu wyporności rośliny lub magazynowaniu gazów oddechowych</strong></li><li><strong>0 pkt</strong> - za odpowiedź niespełniającą powyższych wymagań albo za brak odpowiedzi</li></ul>\n<p><strong>Klucz CKE - uwagi:</strong></p>\n<ul><li>❌ <strong>Nie uznaje się</strong> odpowiedzi odnoszących się do <strong>fotosyntezy</strong>, ponieważ nie jest to podstawową funkcją aerenchymy, a dodatkowo - nie zawsze prowadzi ona ten proces (np. w kłączach roślin wodnych fotosynteza nie zachodzi).</li></ul>\n<p><strong>Wymaganie programowe:</strong> IV. Przegląd różnorodności organizmów. 6. Rośliny - budowa i funkcje tkanek i organów.</p>\n<h4>Wzory z karty CKE</h4>\n<p>Karta wzorów BIO nie zawiera schematu funkcji aerenchymy - to wiedza z botaniki.</p>\n<h4>Typowe pułapki i uwaga</h4>\n<blockquote>⚠️ <strong>Uwaga:</strong> Najczęstszy błąd - odpowiedź &#x27;fotosynteza&#x27;. Aerenchyma to MIĘKISZ POWIETRZNY, a nie miękisz asymilacyjny. Fotosynteza nie jest jej główną funkcją (kłącza, łodygi podziemne nie fotosyntezują).</blockquote>\n<blockquote>⚠️ <strong>Uwaga:</strong> Pomyłka - &#x27;aerenchyma chroni przed mrozem&#x27; = błąd. To NIE jest funkcja aerenchymy.</blockquote>\n<blockquote>⚠️ <strong>Uwaga:</strong> Bezpieczne odpowiedzi: WYPORNOŚĆ (pływanie, unoszenie się) lub MAGAZYNOWANIE TLENU.</blockquote>"}]}