{"id":"biologia-2020-czerwiec-matura-stara-rozszerzona/zad/15","paper_id":"biologia-2020-czerwiec-matura-stara-rozszerzona","number":"15","points":2,"ptype":"open","subject":"biologia","category":"matura","year":2020,"month":"czerwiec","level":"rozszerzona","text":"Zadanie 15. (2 pkt)\nPtaki morskie mają silnie rozwinięte parzyste nosowe gruczoły solne, które przewodami łączą\nsię z jamą nosową. Takie gruczoły występują także u większości ptaków lądowych, ale są\nbardzo małe.\nW tabeli zestawiono wyniki doświadczenia, w którym badano rolę gruczołów nosowych\ni kloaki w wydalaniu jonów Na+ u mewy siodłatej (Larus marinus). Badanie przeprowadzono\nw ciągu 175 minut od momentu podania do przewodu pokarmowego mewy 134 ml wody\nmorskiej (prawie 1/10 masy ptaka). Stężenie jonów Na+ w wodzie morskiej wynosi\nok. 500 mmol/l.\nCzas\n[min]\nWydalanie z nosa\nWydalanie z kloaki\nObjętość\nwydzieliny\n[ml]\nStężenie\nNa+\n[mmol/l]\nIlość\nNa+ [mmol]\nObjętość\nkałomoczu\n[ml]\nStężenie\nNa+\n[mmol/l]\nIlość\nNa+\n[mmol]\n15\n2,2\n798\n1,7\n5,8\n38\n0,28\n40\n10,9\n756\n8,2\n14,6\n71\n1,04\n70\n14,2\n780\n11,1\n25,0\n80\n2,00\n100\n16,1\n776\n12,5\n12,5\n61\n0,76\n130\n6,8\n799\n5,4\n6,2\n33\n0,21\n160\n4,1\n800\n3,3\n7,3\n10\n0,07\n175\n2,0\n780\n1,5\n3,8\n12\n0,05\nOgółem\n56,3\n43,7\n75,2\n4,41\nNa podstawie: K. Schmidt-Nielsen, Fizjologia zwierząt, Warszawa 2008.\na) Na podstawie przedstawionych danych oceń, czy wniosek, że kloaka w takim samym\nstopniu jak gruczoły nosowe uczestniczy w usuwaniu nadmiaru soli, jest uprawniony.\nOdpowiedź uzasadnij.\nb) Wyjaśnij, dlaczego u ptaków morskich gruczoły nosowe są znacznie lepiej rozwinięte\nniż u ptaków lądowych.\nPoziom rozszerzony\nMBI_1R","answer":null,"answer_text":"Zadanie 15. (0-2)\na) (0-1)\nTworzenie informacji\nNa podstawie przedstawionych wyników badań uzasadnienie\nsformułowanego wniosku. (III.2a., I.3b.2)\nZasady oceniania\n1 p. - za stwierdzenie, że wniosek jest nieuprawniony, wraz z poprawnym uzasadnieniem\nodnoszącym się do przedstawionych wyników badań.\n0 p. - za odpowiedź niespełniającą powyższych wymagań albo za brak odpowiedzi.\nPrzykładowe odpowiedzi\nWniosek jest nieuprawniony, ponieważ ilość jonów sodu wydalana przez nos jest około\ndziewięć razy większa niż ilość wydalana przez kloakę.\nWniosek jest nieuprawniony, ponieważ w usuwaniu nadmiaru soli z organizmu\nuczestniczą głównie gruczoły nosowe, a nie kloaka.\nWniosek jest nieuprawniony, ponieważ nadmiar soli / jonów sodu z organizmu usuwają\ngruczoły nosowe ptaków, a nie kloaka.\nb) (0-1)\nTworzenie informacji\nWyjaśnienie przyczyny lepszego rozwoju gruczołów nosowych\nu ptaków morskich w porównaniu z ptakami lądowymi.\n(III.2a., I.3b.2)\nZasady oceniania\n1 p. - za poprawne wyjaśnienie uwzględniające informacje o większej zawartości soli /\njonów Na+ w pokarmie ptaków morskich w porównaniu z ptakami lądowymi.\n0 p. - za odpowiedź niespełniającą powyższych wymagań albo za brak odpowiedzi.\nPrzykładowe odpowiedzi\n• Pokarm, którym żywią się ptaki morskie, zawiera duże ilości jonów sodu, które muszą być\nusunięte z organizmu, co jest warunkiem zachowania homeostazy organizmu.\n• Ptaki morskie piją wodę morską, dlatego muszą wydalać nadmiar soli, natomiast ptaki\nlądowe mają dostęp do wody słodkiej.","solution":null,"image":"img/biologia-2020-czerwiec-matura-stara-rozszerzona/zad-15.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":12,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":"ocr","solution_source":null,"text_source":"ocr","source_label":"Biologia · Matura · czerwiec 2020 (rozszerzona)","subject_label":"Biologia","category_label":"Matura","text_html":"

Zadanie 15. (2 pkt)
Ptaki morskie mają silnie rozwinięte parzyste nosowe gruczoły solne, które przewodami łączą
się z jamą nosową. Takie gruczoły występują także u większości ptaków lądowych, ale są
bardzo małe.
W tabeli zestawiono wyniki doświadczenia, w którym badano rolę gruczołów nosowych
i kloaki w wydalaniu jonów Na+ u mewy siodłatej (Larus marinus). Badanie przeprowadzono
w ciągu 175 minut od momentu podania do przewodu pokarmowego mewy 134 ml wody
morskiej (prawie 1/10 masy ptaka). Stężenie jonów Na+ w wodzie morskiej wynosi
ok. 500 mmol/l.
Czas
[min]
Wydalanie z nosa
Wydalanie z kloaki
Objętość
wydzieliny
[ml]
Stężenie
Na+
[mmol/l]
Ilość
Na+ [mmol]
Objętość
kałomoczu
[ml]
Stężenie
Na+
[mmol/l]
Ilość
Na+
[mmol]
15
2,2
798
1,7
5,8
38
0,28
40
10,9
756
8,2
14,6
71
1,04
70
14,2
780
11,1
25,0
80
2,00
100
16,1
776
12,5
12,5
61
0,76
130
6,8
799
5,4
6,2
33
0,21
160
4,1
800
3,3
7,3
10
0,07
175
2,0
780
1,5
3,8
12
0,05
Ogółem
56,3
43,7
75,2
4,41
Na podstawie: K. Schmidt-Nielsen, Fizjologia zwierząt, Warszawa 2008.
a) Na podstawie przedstawionych danych oceń, czy wniosek, że kloaka w takim samym
stopniu jak gruczoły nosowe uczestniczy w usuwaniu nadmiaru soli, jest uprawniony.
Odpowiedź uzasadnij.
b) Wyjaśnij, dlaczego u ptaków morskich gruczoły nosowe są znacznie lepiej rozwinięte
niż u ptaków lądowych.
Poziom rozszerzony
MBI_1R

","answer_text_html":"

Zadanie 15. (0-2)
a) (0-1)
Tworzenie informacji
Na podstawie przedstawionych wyników badań uzasadnienie
sformułowanego wniosku. (III.2a., I.3b.2)
Zasady oceniania
1 p. - za stwierdzenie, że wniosek jest nieuprawniony, wraz z poprawnym uzasadnieniem
odnoszącym się do przedstawionych wyników badań.
0 p. - za odpowiedź niespełniającą powyższych wymagań albo za brak odpowiedzi.
Przykładowe odpowiedzi
Wniosek jest nieuprawniony, ponieważ ilość jonów sodu wydalana przez nos jest około
dziewięć razy większa niż ilość wydalana przez kloakę.
Wniosek jest nieuprawniony, ponieważ w usuwaniu nadmiaru soli z organizmu
uczestniczą głównie gruczoły nosowe, a nie kloaka.
Wniosek jest nieuprawniony, ponieważ nadmiar soli / jonów sodu z organizmu usuwają
gruczoły nosowe ptaków, a nie kloaka.
b) (0-1)
Tworzenie informacji
Wyjaśnienie przyczyny lepszego rozwoju gruczołów nosowych
u ptaków morskich w porównaniu z ptakami lądowymi.
(III.2a., I.3b.2)
Zasady oceniania
1 p. - za poprawne wyjaśnienie uwzględniające informacje o większej zawartości soli /
jonów Na+ w pokarmie ptaków morskich w porównaniu z ptakami lądowymi.
0 p. - za odpowiedź niespełniającą powyższych wymagań albo za brak odpowiedzi.
Przykładowe odpowiedzi
• Pokarm, którym żywią się ptaki morskie, zawiera duże ilości jonów sodu, które muszą być
usunięte z organizmu, co jest warunkiem zachowania homeostazy organizmu.
• Ptaki morskie piją wodę morską, dlatego muszą wydalać nadmiar soli, natomiast ptaki
lądowe mają dostęp do wody słodkiej.

","solutions":[]}