Zadanie 16. (3 pkt)
Ohar (Tadorna tadorna), nazywany też kaczką norową, jest w Polsce skrajnie nielicznym
ptakiem lęgowym, objętym ścisłą ochroną gatunkową. Jego lęgowiska są rozmieszczone
głównie na wybrzeżu, gdzie także częściej jest obserwowany w trakcie wędrówek.
Samce są nieco większe od samic i są od nich intensywniej ubarwione. Można je rozpoznać
po jaskrawoczerwonej narośli u nasady dzioba i rdzawych piórach pod ogonem. Gniazda
oharów znajdują się najczęściej w pobliżu wody, w opuszczonych norach wykopanych przez
dzikie zwierzęta (króliki, borsuki). Po wykluciu pisklęta są wodzone przez obydwoje rodziców
w kierunku wody. Zdarzają się przypadki, że te ptaki prowadzą swoje pisklęta do wody nawet
kilka kilometrów.
Nad Zatoką Pucką był realizowany program ochrony czynnej ohara, polegający na budowaniu
sztucznych nor, które rozmieszczono w miejscach, gdzie ohary przystępują zwykle do lęgów,
jak również tam, gdzie od pewnego czasu dorosłych ptaków z pisklętami już nie obserwowano.
Na podstawie: I. Kaługa, Ohar - czarno-biała kaczka, „Salamandra. Magazyn Przyrodniczy”, nr 1/2008 (25).
a) Wybierz i zaznacz nazwę zjawiska opisanego w tekście, umożliwiającego odróżnienie
samca ohara od samicy ohara po cechach morfologicznych.
A. hermafrodytyzm
B. zmienność modyfikacyjna
C. dymorfizm płciowy
D. rozdzielnopłciowość
b) Określ, czy ohary są gniazdownikami czy zagniazdownikami. Odpowiedź uzasadnij,
odnosząc się do informacji zawartych w tekście.
c) Na podstawie tekstu określ jeden z czynników ograniczających liczebność par lęgowych
oharów nad Zatoką Pucką.
Wypełnia
egzaminator
Nr zadania
15a)
15b)
16a)
16b)
16c)
Maks. liczba pkt
1
1
1
1
1
Uzyskana liczba pkt
Poziom rozszerzony
MBI_1R
Zadanie 16. (0-3)
a) (0-1)
Wiadomości i rozumienie
Rozpoznanie zjawiska opisanego w tekście dotyczącego
budowy i procesów życiowych ptaków. (I.4a.9)
Zasady oceniania
1 p. - za wybranie właściwej nazwy opisanego w tekście zjawiska.
0 p. - za odpowiedź niespełniającą powyższych wymagań albo za brak odpowiedzi.
Rozwiązanie
C
b) (0-1)
Korzystanie z informacji
Określenie i uzasadnienie przynależności opisanych ptaków
do zagniazdowników. (II.2a., I.1a.9)
Zasady oceniania
1 p. - za określenie, że ohary są zagniazdownikami wraz z prawidłowym uzasadnieniem,
odnoszącym się do informacji z tekstu i uwzględniającym zdolność piskląt do
przemieszczania się w kierunku zbiorników wodnych
0 p. - za odpowiedź niespełniającą powyższych wymagań albo za brak odpowiedzi.
Zasady oceniania rozwiązań zadań
Przykładowe rozwiązania
• Ohary są zagniazdownikami, ponieważ zaraz po wykluciu ich pisklęta są zdolne do wędrówki
z rodzicami do zbiornika wodnego.
• Ohary są zagniazdownikami, ponieważ po wykluciu ich pisklęta są zdolne do przemieszczania
się w kierunku wody.
• Pisklęta zaraz po wykluciu przemieszczają się w kierunku wody, a więc są zagniazdownikami.
• Po wykluciu pisklęta oharów pływają, a więc są zagniazdownikami.
• Są to zagniazdowniki, bo po wykluciu są wodzone przez rodziców do wody.
Uwaga:
Nie
uznaje
się
uzasadnienia
odnoszącego
się
wyłącznie
do
definicji
ptaków
zagniazdowników, np. „Ohary to zagniazdowniki, ponieważ pisklęta po wykluciu potrafią
chodzić” oraz do cech zagniazdowników, które nie zostały przedstawione w tekście.
c) (0-1)
Korzystanie z informacji
Na podstawie teksu określenie czynników ograniczających
liczebność opisanych ptaków. (II.1a., I.3b.4)
Zasady oceniania
1 p. - za określenie właściwego czynnika - liczby miejsc do gniazdowania.
0 p. - za odpowiedź niespełniającą powyższych wymagań albo za brak odpowiedzi.
Przykładowe rozwiązania
• Czynnikiem ograniczającym liczebność par lęgowych ohara nad Zatoką Pucką jest brak
odpowiedniej liczby miejsc do gniazdowania.
• Dostępność nor lęgowych.
• Liczba nor.