{"id":"biologia-2020-czerwiec-matura-stara-rozszerzona/zad/18","paper_id":"biologia-2020-czerwiec-matura-stara-rozszerzona","number":"18","points":2,"ptype":"open","subject":"biologia","category":"matura","year":2020,"month":"czerwiec","level":"rozszerzona","text":"Zadanie 18. (2 pkt)\nSkładniki mineralne są niezbędnymi elementami diety człowieka. W Polsce problemem są\npotencjalne niedobory jodu, dlatego sól spożywcza jest jodowana.\nWśród produktów spożywczych największe ilości jodu znajdują się w żywności pochodzenia\nmorskiego (np. rybach), mleku i jego przetworach, jajach czy brokułach.\nGlikozydy występujące w warzywach kapustnych lub nasionach roślin strączkowych, a także\nazotany, wapń, magnez i żelazo, ograniczają wykorzystanie jodu zawartego w diecie.\nNa podstawie: Praktyczny podręcznik dietetyki, pod red. M. Jarosza, Warszawa 2010.\na) Uzupełnij poniższe zdanie tak, aby zawierało ono informacje prawdziwe. W każdym\nnawiasie podkreśl właściwe określenie.\nNiedobór jodu prowadzi do (obniżenia / podwyższenia) tempa metabolizmu w organizmie,\nna skutek (zmniejszenia / zwiększenia) wydzielania hormonów (gruczołów przytarczycznych /\ntarczycy).\nb) Na podstawie przedstawionych informacji wyjaśnij, dlaczego osoby stosujące\nniskosolną, rygorystyczną dietę pozbawioną wszystkich produktów pochodzenia\nzwierzęcego mogą mieć problem z utrzymaniem odpowiedniego poziomu jodu\nw organizmie. W odpowiedzi uwzględnij dwa czynniki.\nPoziom rozszerzony\nMBI_1R","answer":null,"answer_text":"Zadanie 18. (0-2)\na) (0-1)\nTworzenie informacji\nWyjaśnienie mechanizmu regulacji hormonalnej u zwierząt\nna przykładzie tarczycy. (III.2a., 4a.10)\nZasady oceniania\n1 p. - za podkreślenie właściwych określeń we wszystkich trzech nawiasach.\n0 p. - za odpowiedź niespełniającą powyższych wymagań albo za brak odpowiedzi.\nRozwiązanie\nNiedobór jodu prowadzi do (obniżenia / podwyższenia) tempa metabolizmu w organizmie,\nna skutek (zmniejszenia / zwiększenia) wydzielania hormonów (gruczołów przytarczycznych\n/ tarczycy).\nb) (0-1)\nTworzenie informacji\nWyjaśnienie skutków stosowania nieprawidłowej diety dla\nzdrowia człowieka. (III.1b., I.3c.8,9 PP)\nZasady oceniania\n1 p. - za prawidłowe wyjaśnienie, odnoszące się do niskiej podaży jodu (wyłączenie z diety\nproduktów mięsnych lub jodowanej soli) oraz ograniczonego wchłaniania jodu\nz pokarmu spowodowanego przez niektóre produkty roślinne.\n0 p. - za odpowiedź niespełniającą powyższych wymagań albo za brak odpowiedzi.\nPrzykładowe odpowiedzi\n• Osoby, które stosują niskosolną, rygorystyczną dietę pozbawioną wszelkich produktów\npochodzenia zwierzęcego, mogą mieć problem z utrzymaniem poziomu jodu\nw organizmie, ponieważ produkty te są głównym źródłem jodu, a dodatkowo, niektóre\nprodukty roślinne ograniczają pozyskanie jodu z pokarmu.\n• Takie osoby pobierają z pokarmu mało jodu, a dodatkowo niektóre związki zawarte\nw roślinach mogą jeszcze bardziej ograniczać wykorzystanie jodu z pokarmu.\n• Ponieważ produkty pochodzenia zwierzęcego są głównym źródłem jodu, a dodatkowo,\nniektóre produkty roślinne ograniczają przyswajanie jodu z pokarmu.\nUwaga:\nDopuszcza się odpowiedzi, w których obydwa czynniki odnoszą się do niskiej podaży jodu,\nnp. „Takie osoby nie spożywają ryb, które są bogatym źródłem jodu, ani nie uzupełniają tego\nniedoboru za pomocą soli kuchennej”.","solution":null,"image":"img/biologia-2020-czerwiec-matura-stara-rozszerzona/zad-18.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":14,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":"ocr","solution_source":null,"text_source":"ocr","source_label":"Biologia · Matura · czerwiec 2020 (rozszerzona)","subject_label":"Biologia","category_label":"Matura","text_html":"<p>Zadanie 18. (2 pkt)<br>Składniki mineralne są niezbędnymi elementami diety człowieka. W Polsce problemem są<br>potencjalne niedobory jodu, dlatego sól spożywcza jest jodowana.<br>Wśród produktów spożywczych największe ilości jodu znajdują się w żywności pochodzenia<br>morskiego (np. rybach), mleku i jego przetworach, jajach czy brokułach.<br>Glikozydy występujące w warzywach kapustnych lub nasionach roślin strączkowych, a także<br>azotany, wapń, magnez i żelazo, ograniczają wykorzystanie jodu zawartego w diecie.<br>Na podstawie: Praktyczny podręcznik dietetyki, pod red. M. Jarosza, Warszawa 2010.<br>a) Uzupełnij poniższe zdanie tak, aby zawierało ono informacje prawdziwe. W każdym<br>nawiasie podkreśl właściwe określenie.<br>Niedobór jodu prowadzi do (obniżenia / podwyższenia) tempa metabolizmu w organizmie,<br>na skutek (zmniejszenia / zwiększenia) wydzielania hormonów (gruczołów przytarczycznych /<br>tarczycy).<br>b) Na podstawie przedstawionych informacji wyjaśnij, dlaczego osoby stosujące<br>niskosolną, rygorystyczną dietę pozbawioną wszystkich produktów pochodzenia<br>zwierzęcego mogą mieć problem z utrzymaniem odpowiedniego poziomu jodu<br>w organizmie. W odpowiedzi uwzględnij dwa czynniki.<br>Poziom rozszerzony<br>MBI_1R</p>","answer_text_html":"<p>Zadanie 18. (0-2)<br>a) (0-1)<br>Tworzenie informacji<br>Wyjaśnienie mechanizmu regulacji hormonalnej u zwierząt<br>na przykładzie tarczycy. (III.2a., 4a.10)<br>Zasady oceniania<br>1 p. - za podkreślenie właściwych określeń we wszystkich trzech nawiasach.<br>0 p. - za odpowiedź niespełniającą powyższych wymagań albo za brak odpowiedzi.<br>Rozwiązanie<br>Niedobór jodu prowadzi do (obniżenia / podwyższenia) tempa metabolizmu w organizmie,<br>na skutek (zmniejszenia / zwiększenia) wydzielania hormonów (gruczołów przytarczycznych<br>/ tarczycy).<br>b) (0-1)<br>Tworzenie informacji<br>Wyjaśnienie skutków stosowania nieprawidłowej diety dla<br>zdrowia człowieka. (III.1b., I.3c.8,9 PP)<br>Zasady oceniania<br>1 p. - za prawidłowe wyjaśnienie, odnoszące się do niskiej podaży jodu (wyłączenie z diety<br>produktów mięsnych lub jodowanej soli) oraz ograniczonego wchłaniania jodu<br>z pokarmu spowodowanego przez niektóre produkty roślinne.<br>0 p. - za odpowiedź niespełniającą powyższych wymagań albo za brak odpowiedzi.<br>Przykładowe odpowiedzi<br>• Osoby, które stosują niskosolną, rygorystyczną dietę pozbawioną wszelkich produktów<br>pochodzenia zwierzęcego, mogą mieć problem z utrzymaniem poziomu jodu<br>w organizmie, ponieważ produkty te są głównym źródłem jodu, a dodatkowo, niektóre<br>produkty roślinne ograniczają pozyskanie jodu z pokarmu.<br>• Takie osoby pobierają z pokarmu mało jodu, a dodatkowo niektóre związki zawarte<br>w roślinach mogą jeszcze bardziej ograniczać wykorzystanie jodu z pokarmu.<br>• Ponieważ produkty pochodzenia zwierzęcego są głównym źródłem jodu, a dodatkowo,<br>niektóre produkty roślinne ograniczają przyswajanie jodu z pokarmu.<br>Uwaga:<br>Dopuszcza się odpowiedzi, w których obydwa czynniki odnoszą się do niskiej podaży jodu,<br>np. „Takie osoby nie spożywają ryb, które są bogatym źródłem jodu, ani nie uzupełniają tego<br>niedoboru za pomocą soli kuchennej”.</p>","solutions":[]}