{"id":"biologia-2020-czerwiec-matura-stara-rozszerzona/zad/24","paper_id":"biologia-2020-czerwiec-matura-stara-rozszerzona","number":"24","points":3,"ptype":"closed","subject":"biologia","category":"matura","year":2020,"month":"czerwiec","level":"rozszerzona","text":"Zadanie 24. (3 pkt)\nNa rysunku przedstawiono naprawę uszkodzonego DNA. Uszkodzenie polegało na utworzeniu\nwiązania kowalencyjnego pomiędzy zasadami tyminowymi sąsiadującymi ze sobą na jednej\nnici DNA i na powstaniu tzw. dimeru tyminowego, co skutkowało powstaniem\ncharakterystycznego wybrzuszenia, utrudniającego replikację. Fragment uszkodzonej nici\nzostał najpierw wycięty przez nukleazę, a powstała luka została następnie uzupełniona\nnukleotydami komplementarnymi do niezniszczonej nici. W wypełnianiu takich luk biorą\nudział dwa enzymy: polimeraza DNA i ligaza DNA. Dimery tyminowe często powstają\nna skutek działania promieni UV.\nJedna z chorób skóry - tzw. skóra pergaminowa - w większości przypadków spowodowana\njest dziedzicznym defektem jednego z enzymów opisanego systemu naprawy DNA.\nNa podstawie: N.A. Campbell i inni, Biologia, Poznań 2013.\na) Na podstawie przedstawionych informacji ustal kolejność etapów naprawy\nuszkodzonego DNA. Wpisz numery 2.-4., którymi te etapy oznaczono na schemacie,\nw odpowiednie miejsca tabeli.\nEtapy naprawy uszkodzonego DNA\nKolejność\nEnzym syntetyzuje brakujący odcinek nici zgodnie z zasadą\nkomplementarności.\nDimer tyminowy powoduje odkształcenie fragmentu cząsteczki DNA.\n1\nEnzym nacina uszkodzoną nić DNA.\nEnzym łączy wolne końce nowo dobudowanego fragmentu i starego DNA.\nWypełnia\negzaminator\nNr zadania\n22a)\n22b)\n23a)\n23b)\n24a)\nMaks. liczba pkt\n1\n1\n1\n2\n1\nUzyskana liczba pkt\n1, 2, 3, 4 - kolejne etapy procesu\nA, B, C - enzymy uczestniczące\nw procesie\nA\n1\n2\n3\n4\nB\nC\nPoziom rozszerzony\nMBI_1R\nb) Spośród odpowiedzi I-IV wybierz i zapisz nazwy enzymów biorących udział\nw naprawie DNA, oznaczonych na schemacie literami A, B i C.\nI. ligaza DNA\nII. polimeraza RNA\nIII. nukleaza\nIV. polimeraza DNA\nEnzymy: A B C\nc) Wyjaśnij, dlaczego osoby chore na tzw. skórę pergaminową muszą unikać\npromieniowania słonecznego. W odpowiedzi uwzględnij przyczynę powstawania tej\nchoroby, opisaną w tekście.","answer":null,"answer_text":"Zadanie 24. (0-3)\na) (0-1)\nKorzystanie z informacji\nNa podstawie schematu opisanie etapów naprawy\nuszkodzonego DNA. (II.1b., I.4a.19)\nZasady oceniania\n1 p. - za\nokreślenie\nprawidłowej\nkolejności\nwszystkich\nczterech\netapów\nnaprawy\nuszkodzonego DNA.\n0 p. - za odpowiedź niespełniającą powyższych wymagań albo za brak odpowiedzi.\nPoprawna odpowiedź\nEtapy naprawy uszkodzonego DNA\nKolejność\nEnzym syntetyzuje brakujący odcinek nici zgodnie z zasadą\nkomplementarności.\n3\nDimer tyminowy powoduje odkształcenie fragmentu cząsteczki DNA.\n1\nEnzym nacina uszkodzoną nić DNA.\n2\nEnzym łączy wolne końce nowo dobudowanego fragmentu i starego DNA.\n4\nZasady oceniania rozwiązań zadań\nb) (0-1)\nKorzystanie z informacji\nRozpoznanie enzymów uczestniczących w ekspresji\ninformacji genetycznej. (II.1b., I.4a.19)\nZasady oceniania\n1 p. - za poprawne przyporządkowanie nazw wszystkich trzech enzymów oznaczeniom\nliterowym ze schematu.\n0 p. - za odpowiedź niespełniającą powyższych wymagań lub za brak odpowiedzi.\nRozwiązanie\nA. nukleaza B. polimeraza DNA C. ligaza (DNA)\nlub\nA. III B. IV C. I\nc) (0-1)\nTworzenie informacji\nWyjaśnienie przyczyny stosowania określonych działań\nprofilaktycznych w przypadku opisanej choroby genetycznej.\n(III.2a., I.4c.18., PP)\nZasady oceniania\n1 p. - za poprawne wyjaśnienie, uwzględniające mutagenne działanie promieniowania UV\ni brak możliwości naprawy skutków takiej mutacji ze względu na defekt jednego\nz enzymów systemu naprawy DNA.\n0 p. - za odpowiedź niespełniającą powyższych wymagań albo za brak odpowiedzi.\nPrzykładowe rozwiązania\n• Promieniowanie UV ma działanie mutagenne, a u chorych na tę chorobę brak jest\nmożliwości naprawy skutków takiej mutacji, ponieważ jeden z enzymów zaangażowanych\nw naprawę DNA nie działa.\n• Osoby chore na „skórę pergaminową” muszą unikać promieniowania słonecznego,\nponieważ defekt nukleazy uniemożliwia naprawę DNA w przypadku mutacji powstałej pod\nwpływem promieniowania UV.","solution":null,"image":"img/biologia-2020-czerwiec-matura-stara-rozszerzona/zad-24.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":19,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":"ocr","solution_source":null,"text_source":"ocr","source_label":"Biologia · Matura · czerwiec 2020 (rozszerzona)","subject_label":"Biologia","category_label":"Matura","text_html":"<p>Zadanie 24. (3 pkt)<br>Na rysunku przedstawiono naprawę uszkodzonego DNA. Uszkodzenie polegało na utworzeniu<br>wiązania kowalencyjnego pomiędzy zasadami tyminowymi sąsiadującymi ze sobą na jednej<br>nici DNA i na powstaniu tzw. dimeru tyminowego, co skutkowało powstaniem<br>charakterystycznego wybrzuszenia, utrudniającego replikację. Fragment uszkodzonej nici<br>został najpierw wycięty przez nukleazę, a powstała luka została następnie uzupełniona<br>nukleotydami komplementarnymi do niezniszczonej nici. W wypełnianiu takich luk biorą<br>udział dwa enzymy: polimeraza DNA i ligaza DNA. Dimery tyminowe często powstają<br>na skutek działania promieni UV.<br>Jedna z chorób skóry - tzw. skóra pergaminowa - w większości przypadków spowodowana<br>jest dziedzicznym defektem jednego z enzymów opisanego systemu naprawy DNA.<br>Na podstawie: N.A. Campbell i inni, Biologia, Poznań 2013.<br>a) Na podstawie przedstawionych informacji ustal kolejność etapów naprawy<br>uszkodzonego DNA. Wpisz numery 2.-4., którymi te etapy oznaczono na schemacie,<br>w odpowiednie miejsca tabeli.<br>Etapy naprawy uszkodzonego DNA<br>Kolejność<br>Enzym syntetyzuje brakujący odcinek nici zgodnie z zasadą<br>komplementarności.<br>Dimer tyminowy powoduje odkształcenie fragmentu cząsteczki DNA.<br>1<br>Enzym nacina uszkodzoną nić DNA.<br>Enzym łączy wolne końce nowo dobudowanego fragmentu i starego DNA.<br>Wypełnia<br>egzaminator<br>Nr zadania<br>22a)<br>22b)<br>23a)<br>23b)<br>24a)<br>Maks. liczba pkt<br>1<br>1<br>1<br>2<br>1<br>Uzyskana liczba pkt<br>1, 2, 3, 4 - kolejne etapy procesu<br>A, B, C - enzymy uczestniczące<br>w procesie<br>A<br>1<br>2<br>3<br>4<br>B<br>C<br>Poziom rozszerzony<br>MBI_1R<br>b) Spośród odpowiedzi I-IV wybierz i zapisz nazwy enzymów biorących udział<br>w naprawie DNA, oznaczonych na schemacie literami A, B i C.<br>I. ligaza DNA<br>II. polimeraza RNA<br>III. nukleaza<br>IV. polimeraza DNA<br>Enzymy: A B C<br>c) Wyjaśnij, dlaczego osoby chore na tzw. skórę pergaminową muszą unikać<br>promieniowania słonecznego. W odpowiedzi uwzględnij przyczynę powstawania tej<br>choroby, opisaną w tekście.</p>","answer_text_html":"<p>Zadanie 24. (0-3)<br>a) (0-1)<br>Korzystanie z informacji<br>Na podstawie schematu opisanie etapów naprawy<br>uszkodzonego DNA. (II.1b., I.4a.19)<br>Zasady oceniania<br>1 p. - za<br>określenie<br>prawidłowej<br>kolejności<br>wszystkich<br>czterech<br>etapów<br>naprawy<br>uszkodzonego DNA.<br>0 p. - za odpowiedź niespełniającą powyższych wymagań albo za brak odpowiedzi.<br>Poprawna odpowiedź<br>Etapy naprawy uszkodzonego DNA<br>Kolejność<br>Enzym syntetyzuje brakujący odcinek nici zgodnie z zasadą<br>komplementarności.<br>3<br>Dimer tyminowy powoduje odkształcenie fragmentu cząsteczki DNA.<br>1<br>Enzym nacina uszkodzoną nić DNA.<br>2<br>Enzym łączy wolne końce nowo dobudowanego fragmentu i starego DNA.<br>4<br>Zasady oceniania rozwiązań zadań<br>b) (0-1)<br>Korzystanie z informacji<br>Rozpoznanie enzymów uczestniczących w ekspresji<br>informacji genetycznej. (II.1b., I.4a.19)<br>Zasady oceniania<br>1 p. - za poprawne przyporządkowanie nazw wszystkich trzech enzymów oznaczeniom<br>literowym ze schematu.<br>0 p. - za odpowiedź niespełniającą powyższych wymagań lub za brak odpowiedzi.<br>Rozwiązanie<br>A. nukleaza B. polimeraza DNA C. ligaza (DNA)<br>lub<br>A. III B. IV C. I<br>c) (0-1)<br>Tworzenie informacji<br>Wyjaśnienie przyczyny stosowania określonych działań<br>profilaktycznych w przypadku opisanej choroby genetycznej.<br>(III.2a., I.4c.18., PP)<br>Zasady oceniania<br>1 p. - za poprawne wyjaśnienie, uwzględniające mutagenne działanie promieniowania UV<br>i brak możliwości naprawy skutków takiej mutacji ze względu na defekt jednego<br>z enzymów systemu naprawy DNA.<br>0 p. - za odpowiedź niespełniającą powyższych wymagań albo za brak odpowiedzi.<br>Przykładowe rozwiązania<br>• Promieniowanie UV ma działanie mutagenne, a u chorych na tę chorobę brak jest<br>możliwości naprawy skutków takiej mutacji, ponieważ jeden z enzymów zaangażowanych<br>w naprawę DNA nie działa.<br>• Osoby chore na „skórę pergaminową” muszą unikać promieniowania słonecznego,<br>ponieważ defekt nukleazy uniemożliwia naprawę DNA w przypadku mutacji powstałej pod<br>wpływem promieniowania UV.</p>","solutions":[]}