{"id":"biologia-2020-czerwiec-matura-stara-rozszerzona/zad/28","paper_id":"biologia-2020-czerwiec-matura-stara-rozszerzona","number":"28","points":2,"ptype":"open","subject":"biologia","category":"matura","year":2020,"month":"czerwiec","level":"rozszerzona","text":"Zadanie 28. (2 pkt)\nAllelopatia polega na wydzielaniu do środowiska substancji chemicznych hamujących wzrost\ni rozwój innych organizmów. Badania wykazały wysoką zawartość substancji allelopatycznych\nw różnych organach wegetatywnych roślin żyjących w środowiskach ubogich w wodę.\nJedną z dobrze poznanych roślin wydzielających substancje allelopatyczne jest orzech włoski\n(Juglans regia). W krajach, w których wprowadzono to drzewo, obserwuje się jego szkodliwe\noddziaływanie na rosnące w sąsiedztwie rośliny zielne. W Kirgistanie, gdzie orzech włoski\nwystępuje naturalnie, tworzy lasy z bujnie rozwiniętym runem.\nNa podstawie: J. Stawicka, M. Szymczak-Piątek, J. Wieczorek, Wybrane zagadnienia ekologiczne,\nWarszawa 2010.\na) Wyjaśnij, dlaczego szczególnie dużo substancji allelopatycznych wytwarzają rośliny\nżyjące w warunkach deficytu wody.\nb) Wyjaśnij, dlaczego szkodliwe oddziaływania orzecha włoskiego na wzrost innych roślin\nobserwuje się tylko na obszarach, na które został on wprowadzony jako gatunek obcy.\nWypełnia\negzaminator\nNr zadania\n26.\n27a)\n27b)\n28a)\n28b)\nMaks. liczba pkt\n1\n1\n1\n1\n1\nUzyskana liczba pkt\nPoziom rozszerzony\nMBI_1R","answer":null,"answer_text":"Zadanie 28. (0-2)\na) (0-1)\nTworzenie informacji\nWyjaśnienie wpływu konkurencji na rośliny w warunkach\nniedoboru wody. (III.2a., I.4a.13)\nZasady oceniania\n1 p. - za poprawne wyjaśnienie zjawiska allelopatii odnoszące się do konkurencji o zasoby\nwody.\n0 p. - za odpowiedź niespełniającą powyższych wymagań lub za brak odpowiedzi.\nPrzykładowa odpowiedź\nRośliny żyjące w warunkach deficytu wody są narażone na silną konkurencję o jej zasoby.\nWytwarzane przez nie substancje allelopatyczne ograniczają występowanie innych\norganizmów, zwiększając tym samym dostęp do wody.\nb) (0-1)\nTworzenie informacji\nWyjaśnienie przyczyny szkodliwego oddziaływania orzecha\nwłoskiego na obszarach, gdzie został wprowadzony jako\ngatunek obcy. (III.2a., I.4a.13)\nZasady oceniania\n1 p. - za poprawne wyjaśnienie odnoszące się do tolerancji roślin współistniejących\nz orzechem\nwłoskim\nna\nsubstancje\nallelopatyczne,\nwykształconej\nw wyniku\ndługotrwałego wspólnego występowania.\n0 p. - za odpowiedź niespełniającą powyższych wymagań albo za brak odpowiedzi.\nPrzykładowa odpowiedź\nSzkodliwe oddziaływania orzecha włoskiego obserwuje się tylko na stanowiskach, na które\nzostał wprowadzony jako gatunek obcy, gdyż współistniejące z nim organizmy nie tolerują\nzwiązków wydzielanych przez niego i giną. W środowiskach, w których orzech ewoluował\njednocześnie z innymi organizmami, mogły wykształcić się mechanizmy tolerancji.","solution":null,"image":"img/biologia-2020-czerwiec-matura-stara-rozszerzona/zad-28.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":23,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":"ocr","solution_source":null,"text_source":"ocr","source_label":"Biologia · Matura · czerwiec 2020 (rozszerzona)","subject_label":"Biologia","category_label":"Matura","text_html":"<p>Zadanie 28. (2 pkt)<br>Allelopatia polega na wydzielaniu do środowiska substancji chemicznych hamujących wzrost<br>i rozwój innych organizmów. Badania wykazały wysoką zawartość substancji allelopatycznych<br>w różnych organach wegetatywnych roślin żyjących w środowiskach ubogich w wodę.<br>Jedną z dobrze poznanych roślin wydzielających substancje allelopatyczne jest orzech włoski<br>(Juglans regia). W krajach, w których wprowadzono to drzewo, obserwuje się jego szkodliwe<br>oddziaływanie na rosnące w sąsiedztwie rośliny zielne. W Kirgistanie, gdzie orzech włoski<br>występuje naturalnie, tworzy lasy z bujnie rozwiniętym runem.<br>Na podstawie: J. Stawicka, M. Szymczak-Piątek, J. Wieczorek, Wybrane zagadnienia ekologiczne,<br>Warszawa 2010.<br>a) Wyjaśnij, dlaczego szczególnie dużo substancji allelopatycznych wytwarzają rośliny<br>żyjące w warunkach deficytu wody.<br>b) Wyjaśnij, dlaczego szkodliwe oddziaływania orzecha włoskiego na wzrost innych roślin<br>obserwuje się tylko na obszarach, na które został on wprowadzony jako gatunek obcy.<br>Wypełnia<br>egzaminator<br>Nr zadania<br>26.<br>27a)<br>27b)<br>28a)<br>28b)<br>Maks. liczba pkt<br>1<br>1<br>1<br>1<br>1<br>Uzyskana liczba pkt<br>Poziom rozszerzony<br>MBI_1R</p>","answer_text_html":"<p>Zadanie 28. (0-2)<br>a) (0-1)<br>Tworzenie informacji<br>Wyjaśnienie wpływu konkurencji na rośliny w warunkach<br>niedoboru wody. (III.2a., I.4a.13)<br>Zasady oceniania<br>1 p. - za poprawne wyjaśnienie zjawiska allelopatii odnoszące się do konkurencji o zasoby<br>wody.<br>0 p. - za odpowiedź niespełniającą powyższych wymagań lub za brak odpowiedzi.<br>Przykładowa odpowiedź<br>Rośliny żyjące w warunkach deficytu wody są narażone na silną konkurencję o jej zasoby.<br>Wytwarzane przez nie substancje allelopatyczne ograniczają występowanie innych<br>organizmów, zwiększając tym samym dostęp do wody.<br>b) (0-1)<br>Tworzenie informacji<br>Wyjaśnienie przyczyny szkodliwego oddziaływania orzecha<br>włoskiego na obszarach, gdzie został wprowadzony jako<br>gatunek obcy. (III.2a., I.4a.13)<br>Zasady oceniania<br>1 p. - za poprawne wyjaśnienie odnoszące się do tolerancji roślin współistniejących<br>z orzechem<br>włoskim<br>na<br>substancje<br>allelopatyczne,<br>wykształconej<br>w wyniku<br>długotrwałego wspólnego występowania.<br>0 p. - za odpowiedź niespełniającą powyższych wymagań albo za brak odpowiedzi.<br>Przykładowa odpowiedź<br>Szkodliwe oddziaływania orzecha włoskiego obserwuje się tylko na stanowiskach, na które<br>został wprowadzony jako gatunek obcy, gdyż współistniejące z nim organizmy nie tolerują<br>związków wydzielanych przez niego i giną. W środowiskach, w których orzech ewoluował<br>jednocześnie z innymi organizmami, mogły wykształcić się mechanizmy tolerancji.</p>","solutions":[]}