{"id":"biologia-2020-czerwiec-matura-stara-rozszerzona/zad/29","paper_id":"biologia-2020-czerwiec-matura-stara-rozszerzona","number":"29","points":null,"ptype":"closed","subject":"biologia","category":"matura","year":2020,"month":"czerwiec","level":"rozszerzona","text":"Zadanie 29. (2 pkt\nSzacuje się, że jelito człowieka zamieszkuje 500-1000 gatunków bakterii. W różnych częściach\njelita człowieka bytują odmienne gatunki bakterii.\nZbadano genom bakterii Bacteroides thetaiotaomicron żyjącej w ludzkich jelitach\ni stwierdzono, że występują w nim m.in. geny zaangażowane w syntezę węglowodanów oraz\nwitamin niezbędnych dla człowieka.\nOdkryto również, że ta bakteria wydziela cząsteczki sygnałowe, które aktywują w komórkach\nczłowieka geny odpowiedzialne za budowanie sieci naczyń krwionośnych niezbędnych\ndo wchłaniania cząstek pokarmowych. Inny rodzaj wydzielanych przez nią cząsteczek\nsygnałowych pobudza z kolei komórki jelita człowieka do produkowania substancji\nantybakteryjnych, na które bakteria Bacteroides thetaiotaomicron nie jest wrażliwa,\nale zmniejszają one liczebność populacji innych, konkurujących z nią gatunków bakterii.\nNa podstawie: N.A. Campbell i inni, Biologia, Poznań 2013.\na) Określ, czy bakteria Bacteroides thetaiotaomicron jest dla człowieka komensalem,\nczy - gatunkiem\nmutualistycznym.\nOdpowiedź\nuzasadnij,\nodnosząc\nsię\ndo przedstawionych informacji.\nb) Wybierz spośród wymienionych witamin i podkreśl tę, którą organizm człowieka\npozyskuje również dzięki wytwarzaniu jej przez bakterie jelitowe.\nwitamina A witamina C witamina D3 witamina K\nInformacja do zadań 30. i 31.\nNiektóre czynniki środowiska mogą być dla organizmu obojętne, inne wręcz decydują\no składzie gatunkowym biocenozy. Takie istotne dla życia organizmów czynniki określa się\njako czynniki ograniczające. Można wyróżnić trzy kategorie takich czynników:\nI. Czynniki fizyczne, które mają dwie wartości progowe ograniczające - dolną i górną.\nII. Zasoby, które organizm wykorzystuje - szkodliwy może być ich niedostatek, a nadmiar\nzazwyczaj nie szkodzi.\nIII. Skażenia, trucizny w środowisku - negatywny wpływ na organizmy zaczyna się\nod pewnych najniższych wartości progowych i stopniowo rośnie.\nNa podstawie: T. Umiński, Ekologia środowisko przyroda, Warszawa 1995.","answer":null,"answer_text":"Zadanie 29. (0-2)\na) (0-1)\nTworzenie informacji\nOkreślenie i uzasadnienie opisanej zależności\nmiędzygatunkowej. (III.3a., I.3b.2., PP)\nZasady oceniania\n1 p. - za określenie, że bakteria Bacteroides thetaiotaomicron jest dla człowieka gatunkiem\nmutualistycznym wraz z poprawnym uzasadnieniem, uwzględniającym przykłady\nkorzyści dla obu gatunków.\n0 p. - za odpowiedź niespełniającą powyższych wymagań albo za brak odpowiedzi.\nPrzykładowe odpowiedzi\nOpisana bakteria jest dla człowieka gatunkiem mutualistycznym, ponieważ ta interakcja jest\nkorzystna dla obu gatunków:\nczłowiek otrzymuje od bakterii niezbędne dla niego substancje, np. węglowodany\ni witaminy.\nnatomiast\nbakteria zyskuje wskutek ograniczenia konkurencji ze strony innych bakterii dzięki\nprodukowaniu przez człowieka substancji antybakteryjnych.\nbakteria czerpie substancje odżywcze ze światła jelita.\nbakteria uzyskuje miejsce do bytowania.\nUwagi:\n• Dopuszcza się odpowiedzi odnoszące się do rozbudowywania naczyń krwionośnych\nw jelicie jako korzyści dla człowieka.\n• Nie uznaje się uzasadnienia odnoszącego się wyłącznie do definicji mutualizmu lub\nodpowiedzi zbyt ogólnych, odnoszących się do obecności w jelitach człowieka bakterii\ninnych niż Bacteroides thetaiotaomicron.\nZasady oceniania rozwiązań zadań\nb) (0-1)\nWiadomości i rozumienie\nRozpoznanie nazwy witaminy wytwarzanej przez bakterie\njelitowe człowieka. (I.4b.2)\nZasady oceniania\n1 p. - za podkreślenie nazwy właściwej witaminy.\n0 p. - za odpowiedź niespełniającą powyższych wymagań albo za brak odpowiedzi.\nPoprawna odpowiedź\nwitamina A, witamina C, witamina D3, witamina K","solution":null,"image":"img/biologia-2020-czerwiec-matura-stara-rozszerzona/zad-29.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":24,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":"ocr","solution_source":null,"text_source":"ocr","source_label":"Biologia · Matura · czerwiec 2020 (rozszerzona)","subject_label":"Biologia","category_label":"Matura","text_html":"

Zadanie 29. (2 pkt
Szacuje się, że jelito człowieka zamieszkuje 500-1000 gatunków bakterii. W różnych częściach
jelita człowieka bytują odmienne gatunki bakterii.
Zbadano genom bakterii Bacteroides thetaiotaomicron żyjącej w ludzkich jelitach
i stwierdzono, że występują w nim m.in. geny zaangażowane w syntezę węglowodanów oraz
witamin niezbędnych dla człowieka.
Odkryto również, że ta bakteria wydziela cząsteczki sygnałowe, które aktywują w komórkach
człowieka geny odpowiedzialne za budowanie sieci naczyń krwionośnych niezbędnych
do wchłaniania cząstek pokarmowych. Inny rodzaj wydzielanych przez nią cząsteczek
sygnałowych pobudza z kolei komórki jelita człowieka do produkowania substancji
antybakteryjnych, na które bakteria Bacteroides thetaiotaomicron nie jest wrażliwa,
ale zmniejszają one liczebność populacji innych, konkurujących z nią gatunków bakterii.
Na podstawie: N.A. Campbell i inni, Biologia, Poznań 2013.
a) Określ, czy bakteria Bacteroides thetaiotaomicron jest dla człowieka komensalem,
czy - gatunkiem
mutualistycznym.
Odpowiedź
uzasadnij,
odnosząc
się
do przedstawionych informacji.
b) Wybierz spośród wymienionych witamin i podkreśl tę, którą organizm człowieka
pozyskuje również dzięki wytwarzaniu jej przez bakterie jelitowe.
witamina A witamina C witamina D3 witamina K
Informacja do zadań 30. i 31.
Niektóre czynniki środowiska mogą być dla organizmu obojętne, inne wręcz decydują
o składzie gatunkowym biocenozy. Takie istotne dla życia organizmów czynniki określa się
jako czynniki ograniczające. Można wyróżnić trzy kategorie takich czynników:
I. Czynniki fizyczne, które mają dwie wartości progowe ograniczające - dolną i górną.
II. Zasoby, które organizm wykorzystuje - szkodliwy może być ich niedostatek, a nadmiar
zazwyczaj nie szkodzi.
III. Skażenia, trucizny w środowisku - negatywny wpływ na organizmy zaczyna się
od pewnych najniższych wartości progowych i stopniowo rośnie.
Na podstawie: T. Umiński, Ekologia środowisko przyroda, Warszawa 1995.

","answer_text_html":"

Zadanie 29. (0-2)
a) (0-1)
Tworzenie informacji
Określenie i uzasadnienie opisanej zależności
międzygatunkowej. (III.3a., I.3b.2., PP)
Zasady oceniania
1 p. - za określenie, że bakteria Bacteroides thetaiotaomicron jest dla człowieka gatunkiem
mutualistycznym wraz z poprawnym uzasadnieniem, uwzględniającym przykłady
korzyści dla obu gatunków.
0 p. - za odpowiedź niespełniającą powyższych wymagań albo za brak odpowiedzi.
Przykładowe odpowiedzi
Opisana bakteria jest dla człowieka gatunkiem mutualistycznym, ponieważ ta interakcja jest
korzystna dla obu gatunków:
człowiek otrzymuje od bakterii niezbędne dla niego substancje, np. węglowodany
i witaminy.
natomiast
bakteria zyskuje wskutek ograniczenia konkurencji ze strony innych bakterii dzięki
produkowaniu przez człowieka substancji antybakteryjnych.
bakteria czerpie substancje odżywcze ze światła jelita.
bakteria uzyskuje miejsce do bytowania.
Uwagi:
• Dopuszcza się odpowiedzi odnoszące się do rozbudowywania naczyń krwionośnych
w jelicie jako korzyści dla człowieka.
• Nie uznaje się uzasadnienia odnoszącego się wyłącznie do definicji mutualizmu lub
odpowiedzi zbyt ogólnych, odnoszących się do obecności w jelitach człowieka bakterii
innych niż Bacteroides thetaiotaomicron.
Zasady oceniania rozwiązań zadań
b) (0-1)
Wiadomości i rozumienie
Rozpoznanie nazwy witaminy wytwarzanej przez bakterie
jelitowe człowieka. (I.4b.2)
Zasady oceniania
1 p. - za podkreślenie nazwy właściwej witaminy.
0 p. - za odpowiedź niespełniającą powyższych wymagań albo za brak odpowiedzi.
Poprawna odpowiedź
witamina A, witamina C, witamina D3, witamina K

","solutions":[]}