{"id":"biologia-2020-lipiec-matura-rozszerzona/zad/10.1","paper_id":"biologia-2020-lipiec-matura-rozszerzona","number":"10.1","points":2,"ptype":"open","subject":"biologia","category":"matura","year":2020,"month":"lipiec","level":"rozszerzona","text":"Zadanie 10.1. (0-2)\nNa podstawie tekstu wykaż, że wytwarzanie wtórnych metabolitów przez porosty\n1. umożliwia im skuteczną konkurencję międzygatunkową:\n2. chroni DNA ich komórek przed uszkodzeniami:","answer":null,"answer_text":"10.1. (0-2)\nWymagania ogólne\nWymagania szczegółowe\nV. Rozumowanie i argumentacja. Zdający\nobjaśnia i komentuje informacje, […]\nwyjaśnia zależności przyczynowo-\nskutkowe, formułuje wnioski, formułuje i\nprzedstawia opinie związane z\nomawianymi zagadnieniami biologicznymi\n[…].\nI. Poznanie świata organizmów na różnych\npoziomach organizacji życia. Zdający […]\nprzedstawia i wyjaśnia procesy i zjawiska\nbiologiczne, […] przedstawia i wyjaśnia\nzależności między organizmem a\nśrodowiskiem […].\nIII etap edukacyjny.\nIV. Ekologia. Zdający\n2) wskazuje, na przykładzie dowolnie\nwybranego gatunku, zasoby, o które konkurują\njego przedstawiciele między sobą i z innymi\ngatunkami.\nIII etap edukacyjny.\nVIII. Genetyka. Zdający\n8) podaje ogólną definicję mutacji oraz\nwymienia przyczyny ich wystąpienia (mutacje\nspontaniczne i wywołane przez czynniki\nmutagenne); podaje przykłady czynników\nmutagennych.\nSchemat punktowania\n2 p. - za poprawne uzasadnienie, uwzględniające rolę wtórnych metabolitów porostowych w:\n1. skutecznej konkurencji międzygatunkowej odnoszące się do hamowania kiełkowania\nnasion roślin, z którymi porosty konkurują o zasoby środowiska oraz 2. pochłanianiu\npromieniowania UV będącego czynnikiem mutagennym.\n1 p. - za poprawne uzasadnienie, uwzględniające rolę wtórnych metabolitów porostowych w:\ntylko w punkcie 1. - skutecznej konkurencji międzygatunkowej albo tylko w punkcie 2. -\npochłanianiu promieniowania UV będącego czynnikiem mutagennym.\n0 p. - za odpowiedź niespełniającą powyższych wymagań lub za brak odpowiedzi.\nPrzykładowe rozwiązania\n1. umożliwia skuteczną konkurencję międzygatunkową, gdyż:\n• wtórne metabolity porostowe hamują kiełkowanie wielu nasion rośliny konkurujących\nz porostami o światło / wodę / miejsce do życia.\n• wtórne metabolity porostowe hamują kiełkowanie zarodników mchów, a porosty konkurują\nz mchami z o światło / wodę/miejsce do życia.\n2. chroni ich DNA przed uszkodzeniami ,gdyż:\n• wtórne metabolity porostowe absorbują szkodliwe promieniowanie UV, które może\nwywoływać mutacje DNA / jest czynnikiem mutagennym.\n• metabolity te absorbują szkodliwe promieniowanie UVA oraz/lub UVB, które powoduje\npowstawanie dimerów tymidynowych, co uszkadza DNA.\nUwaga: Nie zalicza się odpowiedzi „Wtórne metabolity porostowe absorbują promieniowanie\nUV/UVA/UVB, które może uszkadzać DNA”, ponieważ jest to tautologia.","solution":null,"image":"img/biologia-2020-lipiec-matura-rozszerzona/zad-10.1.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":14,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":"ocr","solution_source":null,"text_source":"ocr","source_label":"Biologia · Matura · lipiec 2020 (rozszerzona)","subject_label":"Biologia","category_label":"Matura","text_html":"

Zadanie 10.1. (0-2)
Na podstawie tekstu wykaż, że wytwarzanie wtórnych metabolitów przez porosty

\n
  1. umożliwia im skuteczną konkurencję międzygatunkową:
  2. chroni DNA ich komórek przed uszkodzeniami:
","answer_text_html":"

10.1. (0-2)
Wymagania ogólne
Wymagania szczegółowe
V. Rozumowanie i argumentacja. Zdający
objaśnia i komentuje informacje, […]
wyjaśnia zależności przyczynowo-
skutkowe, formułuje wnioski, formułuje i
przedstawia opinie związane z
omawianymi zagadnieniami biologicznymi
[…].
I. Poznanie świata organizmów na różnych
poziomach organizacji życia. Zdający […]
przedstawia i wyjaśnia procesy i zjawiska
biologiczne, […] przedstawia i wyjaśnia
zależności między organizmem a
środowiskiem […].
III etap edukacyjny.
IV. Ekologia. Zdający

\n
  1. wskazuje, na przykładzie dowolnie
\n

wybranego gatunku, zasoby, o które konkurują
jego przedstawiciele między sobą i z innymi
gatunkami.
III etap edukacyjny.
VIII. Genetyka. Zdający

\n
  1. podaje ogólną definicję mutacji oraz
\n

wymienia przyczyny ich wystąpienia (mutacje
spontaniczne i wywołane przez czynniki
mutagenne); podaje przykłady czynników
mutagennych.
Schemat punktowania
2 p. - za poprawne uzasadnienie, uwzględniające rolę wtórnych metabolitów porostowych w:

\n
  1. skutecznej konkurencji międzygatunkowej odnoszące się do hamowania kiełkowania
\n

nasion roślin, z którymi porosty konkurują o zasoby środowiska oraz 2. pochłanianiu
promieniowania UV będącego czynnikiem mutagennym.
1 p. - za poprawne uzasadnienie, uwzględniające rolę wtórnych metabolitów porostowych w:
tylko w punkcie 1. - skutecznej konkurencji międzygatunkowej albo tylko w punkcie 2. -
pochłanianiu promieniowania UV będącego czynnikiem mutagennym.
0 p. - za odpowiedź niespełniającą powyższych wymagań lub za brak odpowiedzi.
Przykładowe rozwiązania

\n
  1. umożliwia skuteczną konkurencję międzygatunkową, gdyż:
\n

• wtórne metabolity porostowe hamują kiełkowanie wielu nasion rośliny konkurujących
z porostami o światło / wodę / miejsce do życia.
• wtórne metabolity porostowe hamują kiełkowanie zarodników mchów, a porosty konkurują
z mchami z o światło / wodę/miejsce do życia.

\n
  1. chroni ich DNA przed uszkodzeniami ,gdyż:
\n

• wtórne metabolity porostowe absorbują szkodliwe promieniowanie UV, które może
wywoływać mutacje DNA / jest czynnikiem mutagennym.
• metabolity te absorbują szkodliwe promieniowanie UVA oraz/lub UVB, które powoduje
powstawanie dimerów tymidynowych, co uszkadza DNA.
Uwaga: Nie zalicza się odpowiedzi „Wtórne metabolity porostowe absorbują promieniowanie
UV/UVA/UVB, które może uszkadzać DNA”, ponieważ jest to tautologia.

","solutions":[]}