{"id":"biologia-2021-maj-matura-rozszerzona/zad/7.1","paper_id":"biologia-2021-maj-matura-rozszerzona","number":"7.1","points":1,"ptype":"open","subject":"biologia","category":"matura","year":2021,"month":"maj","level":"rozszerzona","text":"Zadanie 7.1. (0-1)\nSformułuj problem badawczy obserwacji przekrojów przez blaszki liściowe klonu\ncukrowego.\nWypełnia\negzaminator\nNr zadania\n5.\n6.1.\n6.2.\n6.3.\n7.1.\nMaks. liczba pkt\n1\n1\n1\n1\n1\nUzyskana liczba pkt\nEBIP-R0_100","answer":null,"answer_text":"7.1. (0-1)\nWymagania egzaminacyjne 2021\nWymagania ogólne\nWymagania szczegółowe\nIII. Pogłębienie znajomości metodyki badań\nbiologicznych. Zdający […] formułuje\nproblemy badawcze […].\nI. Poznanie świata organizmów na różnych\npoziomach organizacji życia. Zdający […]\nprzedstawia i wyjaśnia zależności między\norganizmem a środowiskiem […].\nIV. Przegląd różnorodności organizmów.\n6. Rośliny - budowa i funkcje tkanek\ni organów. Zdający:\n4) opisuje modyfikacje organów roślin ([…]\nliści […]) jako adaptacje do bytowania\nw określonych warunkach środowiska.\nZasady oceniania rozwiązań zadań\nZasady oceniania\n1 pkt - za poprawne sformułowanie problemu badawczego, odnoszącego się do wpływu\nnasłonecznienia na budowę anatomiczną blaszki liściowej klonu cukrowego.\n0 pkt - za odpowiedź niespełniającą wymagań za 1 pkt albo za brak odpowiedzi.\nPrzykładowe rozwiązania\n• Czy liście klonu rosnące w różnych warunkach nasłonecznienia różnią się budową\nanatomiczną?\n• Wpływ dostępności światła na grubość blaszki liściowej klonu cukrowego.\n• Wpływ nasłonecznienia na rozwój miękiszu asymilacyjnego w liściach klonu cukrowego.\n• Wpływ natężenia oświetlenia na anatomię blaszki liściowej Acer saccharum.\n• Czy stopień zacienienia wpływa na liczbę chloroplastów w komórkach liścia badanego\ndrzewa?\nUwagi:\nUznaje się odniesienie do budowy anatomicznej „liści”, zamiast do budowy anatomicznej\n„blaszki liściowej”.\nUznaje się odpowiedzi odnoszące się do natężenia światła, np. „Wpływ natężenia światła\nna rozwój miękiszu asymilacyjnego w liściach klonu cukrowego”.","solution":"## Poprawna odpowiedź\n\n> **Czy natężenie oświetlenia (dostępność światła) wpływa na budowę anatomiczną blaszki liściowej klonu cukrowego?**\n\nLub alternatywnie:\n\n> **Jak warunki oświetlenia wpływają na grubość blaszki liściowej i rozwój miękiszu palisadowego u klonu cukrowego (*Acer saccharum*)?**\n\n## Sposób 1 - Schemat zmiennych (metoda dydaktyczna CKE)\n\nProblem badawczy to **pytanie o zależność między zmienną niezależną a zależną**.\n\n**Krok 1 - zidentyfikuj zmienną niezależną (co się zmienia, co \"zadajemy\")**\n\nW obserwacji porównujemy dwa typy liści:\n- Liść A → pełne nasłonecznienie (południe korony)\n- Liść B → zacienienie (środek korony)\n\n➡ Zmienna niezależna: **natężenie światła / warunki oświetlenia**\n\n**Krok 2 - zidentyfikuj zmienną zależną (co mierzymy/obserwujemy)**\n\nNa rysunkach widać różnicę w:\n- grubości blaszki (A grubsza, B cieńsza)\n- liczbie warstw miękiszu palisadowego (A: wielowarstwowy, B: jednowarstwowy)\n\n➡ Zmienna zależna: **budowa anatomiczna (histologiczna) blaszki liściowej**\n\n**Krok 3 - złóż pytanie: \"Czy/Jak [zm. niezależna] wpływa na [zm. zależną]?\"**\n\n> **Czy natężenie oświetlenia wpływa na budowę anatomiczną blaszki liściowej klonu cukrowego?**\n\n## Sposób 2 - Kontekst biologiczny (co rzeczywiście obserwujemy, metoda \"od obrazka\")\n\n**Krok 1 - co widzę na rysunkach?**\n\n| Cecha | Liść A (słońce) | Liść B (cień) |\n| Grubość blaszki | większa | mniejsza |\n| Miękisz palisadowy | wielowarstwowy | 1 warstwa |\n| Miękisz gąbczasty | rozwinięty | luźniejszy |\n\n**Krok 2 - co jest przyczyną tych różnic?**\n\nObie próby różnią się **wyłącznie** warunkami oświetlenia. Obserwacja dotyczy więc wpływu światła na anatomię liścia.\n\n**Krok 3 - sformułuj pytanie od strony biologicznej**\n\n> **Czy warunki oświetlenia (dostępność światła) mają wpływ na grubość blaszki liściowej i budowę miękiszu palisadowego klonu cukrowego?**\n\n➡ To sformułowanie bardziej szczegółowe - **równie dobre** wg CKE, bo wskazuje konkretne cechy anatomiczne.\n\n## Schemat oceniania CKE\n\n> Zgodnie z oficjalnym kluczem CKE (zadanie 7.1, 0-1 pkt):\n> - **1 pkt** - za sformulowanie problemu badawczego odnoszacego sie do wplywu **naslonecznienia (natezenia swiatla)** na **budowe anatomiczna** blaszki lisciowej klonu cukrowego.\n> - **0 pkt** - za odpowiedz niespelniajaca wymagan za 1 pkt albo za brak odpowiedzi.\n>\n> **Uznaje sie** odniesienie do budowy anatomicznej 'lisci' (zamiast 'blaszki lisciowej') oraz odpowiedzi odnoszace sie do natezenia swiatla.\n\n## Wzory z karty CKE - czego MASZ użyć\n\nW tym zadaniu **nie korzystamy z karty wzorów** - wystarczy znajomość struktury problemu badawczego (pytanie o zmienną niezależną → zależną) oraz znajomość anatomii liścia (miękisz palisadowy, gąbczasty, epiderma).\n\n## Typowe pułapki i uwaga\n\n> ⚠️ **Uwaga: Problem badawczy = PYTANIE, nie cel ani hipoteza!**\n> Częsty błąd: *\"Celem obserwacji było sprawdzenie, czy \"* → 0 pkt. Musi być pytajnik na końcu.\n\n> ⚠️ **Uwaga: Oba składniki muszą być w pytaniu!**\n> Samo *\"Jak zbudowany jest liść klonu cukrowego?\"* → 0 pkt, bo brak zmiennej oświetlenia.\n> Samo *\"Czy oświetlenie wpływa na rośliny?\"* → 0 pkt, bo zbyt ogólne, brak \"budowy liścia\".\n\n> ⚠️ **Uwaga: Liść słoneczny ≠ liść cieniowy - to pojęcia biologiczne!**\n> Liście słoneczne (*sun leaves*) i cieniowe (*shade leaves*) to **ekotypy plastyczności fenotypowej** - ta sama roślina (a nawet to samo drzewo!) produkuje anatomicznie różne liście zależnie od dostępności światła. To zjawisko **plastyczności morfologicznej / aklimatyzacji**.","image":"img/biologia-2021-maj-matura-rozszerzona/zad-7.1.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":7,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":"ocr","solution_source":"maturazai","text_source":"ocr","source_label":"Biologia · Matura · maj 2021 (rozszerzona)","subject_label":"Biologia","category_label":"Matura","text_html":"

Zadanie 7.1. (0-1)
Sformułuj problem badawczy obserwacji przekrojów przez blaszki liściowe klonu
cukrowego.
Wypełnia
egzaminator
Nr zadania
5.
6.1.
6.2.
6.3.
7.1.
Maks. liczba pkt
1
1
1
1
1
Uzyskana liczba pkt
EBIP-R0_100

","answer_text_html":"

7.1. (0-1)
Wymagania egzaminacyjne 2021
Wymagania ogólne
Wymagania szczegółowe
III. Pogłębienie znajomości metodyki badań
biologicznych. Zdający […] formułuje
problemy badawcze […].
I. Poznanie świata organizmów na różnych
poziomach organizacji życia. Zdający […]
przedstawia i wyjaśnia zależności między
organizmem a środowiskiem […].
IV. Przegląd różnorodności organizmów.

\n
  1. Rośliny - budowa i funkcje tkanek
\n

i organów. Zdający:

\n
  1. opisuje modyfikacje organów roślin ([…]
\n

liści […]) jako adaptacje do bytowania
w określonych warunkach środowiska.
Zasady oceniania rozwiązań zadań
Zasady oceniania
1 pkt - za poprawne sformułowanie problemu badawczego, odnoszącego się do wpływu
nasłonecznienia na budowę anatomiczną blaszki liściowej klonu cukrowego.
0 pkt - za odpowiedź niespełniającą wymagań za 1 pkt albo za brak odpowiedzi.
Przykładowe rozwiązania
• Czy liście klonu rosnące w różnych warunkach nasłonecznienia różnią się budową
anatomiczną?
• Wpływ dostępności światła na grubość blaszki liściowej klonu cukrowego.
• Wpływ nasłonecznienia na rozwój miękiszu asymilacyjnego w liściach klonu cukrowego.
• Wpływ natężenia oświetlenia na anatomię blaszki liściowej Acer saccharum.
• Czy stopień zacienienia wpływa na liczbę chloroplastów w komórkach liścia badanego
drzewa?
Uwagi:
Uznaje się odniesienie do budowy anatomicznej „liści”, zamiast do budowy anatomicznej
„blaszki liściowej”.
Uznaje się odpowiedzi odnoszące się do natężenia światła, np. „Wpływ natężenia światła
na rozwój miękiszu asymilacyjnego w liściach klonu cukrowego”.

","solutions":[{"source":"maturazai","label":"maturazai.pl (AI)","kind":"text","html":"

Poprawna odpowiedź

\n
Czy natężenie oświetlenia (dostępność światła) wpływa na budowę anatomiczną blaszki liściowej klonu cukrowego?
\n

Lub alternatywnie:

\n
Jak warunki oświetlenia wpływają na grubość blaszki liściowej i rozwój miękiszu palisadowego u klonu cukrowego (Acer saccharum)?
\n

Sposób 1 - Schemat zmiennych (metoda dydaktyczna CKE)

\n

Problem badawczy to pytanie o zależność między zmienną niezależną a zależną.

\n

Krok 1 - zidentyfikuj zmienną niezależną (co się zmienia, co "zadajemy")

\n

W obserwacji porównujemy dwa typy liści:

\n\n

➡ Zmienna niezależna: natężenie światła / warunki oświetlenia

\n

Krok 2 - zidentyfikuj zmienną zależną (co mierzymy/obserwujemy)

\n

Na rysunkach widać różnicę w:

\n\n

➡ Zmienna zależna: budowa anatomiczna (histologiczna) blaszki liściowej

\n

Krok 3 - złóż pytanie: "Czy/Jak [zm. niezależna] wpływa na [zm. zależną]?"

\n
Czy natężenie oświetlenia wpływa na budowę anatomiczną blaszki liściowej klonu cukrowego?
\n

Sposób 2 - Kontekst biologiczny (co rzeczywiście obserwujemy, metoda "od obrazka")

\n

Krok 1 - co widzę na rysunkach?

\n

| Cecha | Liść A (słońce) | Liść B (cień) |
| Grubość blaszki | większa | mniejsza |
| Miękisz palisadowy | wielowarstwowy | 1 warstwa |
| Miękisz gąbczasty | rozwinięty | luźniejszy |

\n

Krok 2 - co jest przyczyną tych różnic?

\n

Obie próby różnią się wyłącznie warunkami oświetlenia. Obserwacja dotyczy więc wpływu światła na anatomię liścia.

\n

Krok 3 - sformułuj pytanie od strony biologicznej

\n
Czy warunki oświetlenia (dostępność światła) mają wpływ na grubość blaszki liściowej i budowę miękiszu palisadowego klonu cukrowego?
\n

➡ To sformułowanie bardziej szczegółowe - równie dobre wg CKE, bo wskazuje konkretne cechy anatomiczne.

\n

Schemat oceniania CKE

\n
Zgodnie z oficjalnym kluczem CKE (zadanie 7.1, 0-1 pkt):
- 1 pkt - za sformulowanie problemu badawczego odnoszacego sie do wplywu naslonecznienia (natezenia swiatla) na budowe anatomiczna blaszki lisciowej klonu cukrowego.
- 0 pkt - za odpowiedz niespelniajaca wymagan za 1 pkt albo za brak odpowiedzi.

Uznaje sie odniesienie do budowy anatomicznej 'lisci' (zamiast 'blaszki lisciowej') oraz odpowiedzi odnoszace sie do natezenia swiatla.
\n

Wzory z karty CKE - czego MASZ użyć

\n

W tym zadaniu nie korzystamy z karty wzorów - wystarczy znajomość struktury problemu badawczego (pytanie o zmienną niezależną → zależną) oraz znajomość anatomii liścia (miękisz palisadowy, gąbczasty, epiderma).

\n

Typowe pułapki i uwaga

\n
⚠️ Uwaga: Problem badawczy = PYTANIE, nie cel ani hipoteza!
Częsty błąd: "Celem obserwacji było sprawdzenie, czy " → 0 pkt. Musi być pytajnik na końcu.
\n
⚠️ Uwaga: Oba składniki muszą być w pytaniu!
Samo "Jak zbudowany jest liść klonu cukrowego?" → 0 pkt, bo brak zmiennej oświetlenia.
Samo "Czy oświetlenie wpływa na rośliny?" → 0 pkt, bo zbyt ogólne, brak "budowy liścia".
\n
⚠️ Uwaga: Liść słoneczny ≠ liść cieniowy - to pojęcia biologiczne!
Liście słoneczne (sun leaves) i cieniowe (shade leaves) to ekotypy plastyczności fenotypowej - ta sama roślina (a nawet to samo drzewo!) produkuje anatomicznie różne liście zależnie od dostępności światła. To zjawisko plastyczności morfologicznej / aklimatyzacji.
"}]}