{"id":"biologia-2021-maj-matura-rozszerzona/zad/7.2","paper_id":"biologia-2021-maj-matura-rozszerzona","number":"7.2","points":1,"ptype":"open","subject":"biologia","category":"matura","year":2021,"month":"maj","level":"rozszerzona","text":"Zadanie 7.2. (0-1)\nNa podstawie analizy rysunków podaj jedną różnicę w budowie miękiszu\nasymilacyjnego liści klonu cukrowego rosnących w różnych warunkach oświetlenia.","answer":null,"answer_text":"7.2. (0-1)\nWymagania egzaminacyjne 2021\nWymagania ogólne\nWymagania szczegółowe\nI. Poznanie świata organizmów na różnych\npoziomach organizacji życia. Zdający\nopisuje […] organizmy […].\nIV. Poszukiwanie, wykorzystanie i tworzenie\ninformacji. Zdający odczytuje, selekcjonuje,\nporównuje i przetwarza informacje\npozyskane z różnorodnych źródeł […].\nIV. Przegląd różnorodności organizmów.\n6. Rośliny - budowa i funkcje tkanek\ni organów. Zdający:\n1) przedstawia charakterystyczne cechy\nbudowy tkanek roślinnych ([…] miękiszowej\n[…]), identyfikuje je na rysunku […],\nokreślając związek ich budowy z pełnioną\nfunkcją;\n4) opisuje modyfikacje organów roślin ([…]\nliści […]) jako adaptacje do bytowania\nw określonych warunkach środowiska.\nZasady oceniania\n1 pkt - za poprawne określenie jednej różnicy w budowie miękiszu asymilacyjnego liści klonu\ncukrowego rosnących w różnych warunkach oświetlenia.\n0 pkt - za odpowiedź niespełniającą wymagań za 1 pkt albo za brak odpowiedzi.\nPrzykładowe rozwiązania\n• W liściu rosnącym przy dużym natężeniu światła znajduje się więcej warstw komórek\nmiękiszu gąbczastego.\n• Komórki miękiszu asymilacyjnego liścia klonu cukrowego w warunkach intensywnego\noświetlenia osiągają większe rozmiary niż komórki przy mniejszej intensywności\noświetlenia.\n• W liściu rosnącym przy dobrych warunkach oświetlenia komórki miękiszu palisadowego są\nznacznie dłuższe.\n• W komórkach miękiszu asymilacyjnego liści A występuje więcej chloroplastów.\n• Miękisz asymilacyjny w liściu A jest lepiej rozwinięty.\nUwaga:\nNie uznaje się odpowiedzi nieprecyzyjnych lub odnoszących się do cech miękiszu,\nktórych nie można określić na podstawie fragmentarycznego przekroju, np. „miękisz jest\nwiększy”, „miękisz jest szerszy”, „miękisz jest bardziej ściśnięty”, „miękisz jest gęstszy”.\nZadanie 8. (0-2)","solution":"## Poprawna odpowiedź\n\n**Liść słoneczny klonu cukrowego ma grubszy miękisz palisadowy** (więcej warstw komórek palisadowych) niż liść cienisty. Komórki miękiszu palisadowego liścia słonecznego są też bardziej wydłużone (wyższe) w porównaniu z krótszymi, mniej zróżnicowanymi komórkami liścia cienistego.\n\n## Sposób 1 - Mechanizm biologiczny: adaptacja do intensywności światła\n\n**Logika adaptacyjna krok po kroku:**\n\n1. **Miękisz palisadowy** to główne miejsce fotosyntezy - komórki prostopadłościenne, ustawione w kolumnach, upakowane chloroplastami.\n2. W **warunkach wysokiego nasłonecznienia** roślina \"opłaca się\" inwestować w więcej warstw komórek palisadowych - światło jest dostępne w nadmiarze, trzeba je efektywnie absorbować w głąb blaszki.\n3. W **warunkach cienia** intensywność światła jest niska - dodatkowe warstwy palisady nic by nie dały (mało fotonów i tak), więc liść jest cienki, z 1 warstwą palisady lub bez wyraźnej palisady.\n\n**Wniosek morfologiczny z rysunków:**\n\n| Cecha miękiszu asymilacyjnego | Liść słoneczny | Liść cienisty |\n| Liczba warstw miękiszu palisadowego | 2-3 (lub więcej) | 1 (lub brak wyraźnej) |\n| Kształt komórek palisady | długie, wyraźnie prostopadłościenne | krótkie, mniej wydłużone |\n| Stosunek palisada : gąbka | wysoki | niski (dominuje miękisz gąbczasty) |\n| Grubość całej blaszki | większa | mniejsza |\n\n**Jedna różnica do podania w odpowiedzi:**\n> *W liściu słonecznym miękisz palisadowy składa się z większej liczby warstw (jest grubszy) niż w liściu cienistym.*\n\n## Sposób 2 - Wnioskowanie z rysunku: co jest na schemacie widoczne\n\nZadanie mówi „na podstawie analizy rysunków\", więc uczeń musi odczytać obserwację wizualną i przełożyć ją na różnicę:\n\n1. **Liść słoneczny** (rysunek A) - widać wyraźne 2 lub więcej rzędów komórek prostopadłościennych pod górną skórką = **gruba warstwa palisadowa**.\n2. **Liść cienisty** (rysunek B) - widać 1 rząd (lub brak wyraźnego ustawienia) krótkich komórek = **cienka lub słabo wykształcona palisada**.\n\nRóżnica którą _widzisz_ na rysunku i opisujesz:\n> *Miękisz palisadowy liścia słonecznego jest grubszy - tworzy więcej warstw komórek niż miękisz palisadowy liścia cienistego.*\n\nMożna też odczytać i opisać:\n> *Komórki miękiszu palisadowego liścia słonecznego są dłuższe (bardziej wydłużone) niż komórki miękiszu palisadowego liścia cienistego.*\n\nObie obserwacje są akceptowane przez klucz, o ile dotyczą **miękiszu asymilacyjnego** (palisadowego lub gąbczastego).\n\n## Schemat oceniania CKE\n\n> Zgodnie z oficjalnym kluczem CKE (zadanie 7.2, 0-1 pkt):\n> - **1 pkt** - za poprawne okreslenie **jednej roznicy** w budowie miekiszu asymilacyjnego lisci rosnacych w roznych warunkach oswietlenia (np. wiecej warstw komorek miekiszu palisadowego / wieksze rozmiary komorek w lisciu sloneczne).\n> - **0 pkt** - za odpowiedz niespelniajaca wymagan za 1 pkt albo za brak odpowiedzi.\n>\n> **Nie uznaje sie** odpowiedzi nieprecyzyjnych typu 'miekisz jest wiekszy', 'szerszy', 'gestszy'.\n\n## Wzory z karty CKE - czego MASZ użyć\n\nW tym zadaniu nie korzystamy z karty wzorów - wystarczy znajomość morfologii liścia i mechanizmu adaptacji do światła (biologia komórki roślinnej, ekologia). Żadne wzory matematyczne ani chemiczne nie są wymagane.\n\n## Częste błędne odpowiedzi\n\n| Błędna odpowiedź | Dlaczego CKE nie uzna |\n| „Liść słoneczny ma więcej chloroplastów\" | Dotyczy zawartości komórek, nie **budowy tkanki** - poza tym na rysunkach schematycznych zwykle to nie jest widoczne; zadanie mówi o miękiszu jako tkance |\n| „Liść cienisty ma cieńszą blaszkę\" | Zbyt ogólnie o blaszce, nie o **miękiszu asymilacyjnym** - trzeba wskazać konkretnie palisadę lub gąbkę |\n| „W liściu słonecznym są komórki palisadowe, a w cienistym nie ma\" | Nieprawda - oba liście mają miękisz palisadowy; różnica jest ilościowa/morfologiczna, nie jakościowa |\n| Brak wskazania, który liść ma daną cechę | Klucz wymaga porównania: „w liściu słonecznym X jest większe/mniejsze niż w cienistym\" |\n\n## Typowe pułapki i uwaga\n\n> ⚠️ **Uwaga:** Nie pisz „liść słoneczny jest grubszy\" - to różnica całego liścia, nie miękiszu asymilacyjnego. Napisz: **„miękisz palisadowy liścia słonecznego jest grubszy / ma więcej warstw\"**.\n\n> ⚠️ **Uwaga:** Zadanie pyta o **miękisz asymilacyjny** (= palisadowy + gąbczasty razem). Możesz wskazać różnicę w palisadzie LUB w gąbce LUB w proporcjach między nimi - wszystkie są akceptowane.\n\n> ⚠️ **Uwaga:** Odpowiedź musi wynikać z **rysunków** - dlatego opisuj cechę widoczną morfologicznie (grubość warstwy, kształt komórek), a nie domyślaną (np. aktywność enzymów), której na rysunku nie widać.","image":"img/biologia-2021-maj-matura-rozszerzona/zad-7.2.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":8,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":"ocr","solution_source":"maturazai","text_source":"ocr","source_label":"Biologia · Matura · maj 2021 (rozszerzona)","subject_label":"Biologia","category_label":"Matura","text_html":"

Zadanie 7.2. (0-1)
Na podstawie analizy rysunków podaj jedną różnicę w budowie miękiszu
asymilacyjnego liści klonu cukrowego rosnących w różnych warunkach oświetlenia.

","answer_text_html":"

7.2. (0-1)
Wymagania egzaminacyjne 2021
Wymagania ogólne
Wymagania szczegółowe
I. Poznanie świata organizmów na różnych
poziomach organizacji życia. Zdający
opisuje […] organizmy […].
IV. Poszukiwanie, wykorzystanie i tworzenie
informacji. Zdający odczytuje, selekcjonuje,
porównuje i przetwarza informacje
pozyskane z różnorodnych źródeł […].
IV. Przegląd różnorodności organizmów.

\n
  1. Rośliny - budowa i funkcje tkanek
\n

i organów. Zdający:

\n
  1. przedstawia charakterystyczne cechy
\n

budowy tkanek roślinnych ([…] miękiszowej
[…]), identyfikuje je na rysunku […],
określając związek ich budowy z pełnioną
funkcją;

\n
  1. opisuje modyfikacje organów roślin ([…]
\n

liści […]) jako adaptacje do bytowania
w określonych warunkach środowiska.
Zasady oceniania
1 pkt - za poprawne określenie jednej różnicy w budowie miękiszu asymilacyjnego liści klonu
cukrowego rosnących w różnych warunkach oświetlenia.
0 pkt - za odpowiedź niespełniającą wymagań za 1 pkt albo za brak odpowiedzi.
Przykładowe rozwiązania
• W liściu rosnącym przy dużym natężeniu światła znajduje się więcej warstw komórek
miękiszu gąbczastego.
• Komórki miękiszu asymilacyjnego liścia klonu cukrowego w warunkach intensywnego
oświetlenia osiągają większe rozmiary niż komórki przy mniejszej intensywności
oświetlenia.
• W liściu rosnącym przy dobrych warunkach oświetlenia komórki miękiszu palisadowego są
znacznie dłuższe.
• W komórkach miękiszu asymilacyjnego liści A występuje więcej chloroplastów.
• Miękisz asymilacyjny w liściu A jest lepiej rozwinięty.
Uwaga:
Nie uznaje się odpowiedzi nieprecyzyjnych lub odnoszących się do cech miękiszu,
których nie można określić na podstawie fragmentarycznego przekroju, np. „miękisz jest
większy”, „miękisz jest szerszy”, „miękisz jest bardziej ściśnięty”, „miękisz jest gęstszy”.
Zadanie 8. (0-2)

","solutions":[{"source":"maturazai","label":"maturazai.pl (AI)","kind":"text","html":"

Poprawna odpowiedź

\n

Liść słoneczny klonu cukrowego ma grubszy miękisz palisadowy (więcej warstw komórek palisadowych) niż liść cienisty. Komórki miękiszu palisadowego liścia słonecznego są też bardziej wydłużone (wyższe) w porównaniu z krótszymi, mniej zróżnicowanymi komórkami liścia cienistego.

\n

Sposób 1 - Mechanizm biologiczny: adaptacja do intensywności światła

\n

Logika adaptacyjna krok po kroku:

\n
  1. Miękisz palisadowy to główne miejsce fotosyntezy - komórki prostopadłościenne, ustawione w kolumnach, upakowane chloroplastami.
  2. W warunkach wysokiego nasłonecznienia roślina "opłaca się" inwestować w więcej warstw komórek palisadowych - światło jest dostępne w nadmiarze, trzeba je efektywnie absorbować w głąb blaszki.
  3. W warunkach cienia intensywność światła jest niska - dodatkowe warstwy palisady nic by nie dały (mało fotonów i tak), więc liść jest cienki, z 1 warstwą palisady lub bez wyraźnej palisady.
\n

Wniosek morfologiczny z rysunków:

\n

| Cecha miękiszu asymilacyjnego | Liść słoneczny | Liść cienisty |
| Liczba warstw miękiszu palisadowego | 2-3 (lub więcej) | 1 (lub brak wyraźnej) |
| Kształt komórek palisady | długie, wyraźnie prostopadłościenne | krótkie, mniej wydłużone |
| Stosunek palisada : gąbka | wysoki | niski (dominuje miękisz gąbczasty) |
| Grubość całej blaszki | większa | mniejsza |

\n

Jedna różnica do podania w odpowiedzi:

\n
W liściu słonecznym miękisz palisadowy składa się z większej liczby warstw (jest grubszy) niż w liściu cienistym.
\n

Sposób 2 - Wnioskowanie z rysunku: co jest na schemacie widoczne

\n

Zadanie mówi „na podstawie analizy rysunków", więc uczeń musi odczytać obserwację wizualną i przełożyć ją na różnicę:

\n
  1. Liść słoneczny (rysunek A) - widać wyraźne 2 lub więcej rzędów komórek prostopadłościennych pod górną skórką = gruba warstwa palisadowa.
  2. Liść cienisty (rysunek B) - widać 1 rząd (lub brak wyraźnego ustawienia) krótkich komórek = cienka lub słabo wykształcona palisada.
\n

Różnica którą widzisz na rysunku i opisujesz:

\n
Miękisz palisadowy liścia słonecznego jest grubszy - tworzy więcej warstw komórek niż miękisz palisadowy liścia cienistego.
\n

Można też odczytać i opisać:

\n
Komórki miękiszu palisadowego liścia słonecznego są dłuższe (bardziej wydłużone) niż komórki miękiszu palisadowego liścia cienistego.
\n

Obie obserwacje są akceptowane przez klucz, o ile dotyczą miękiszu asymilacyjnego (palisadowego lub gąbczastego).

\n

Schemat oceniania CKE

\n
Zgodnie z oficjalnym kluczem CKE (zadanie 7.2, 0-1 pkt):
- 1 pkt - za poprawne okreslenie jednej roznicy w budowie miekiszu asymilacyjnego lisci rosnacych w roznych warunkach oswietlenia (np. wiecej warstw komorek miekiszu palisadowego / wieksze rozmiary komorek w lisciu sloneczne).
- 0 pkt - za odpowiedz niespelniajaca wymagan za 1 pkt albo za brak odpowiedzi.

Nie uznaje sie odpowiedzi nieprecyzyjnych typu 'miekisz jest wiekszy', 'szerszy', 'gestszy'.
\n

Wzory z karty CKE - czego MASZ użyć

\n

W tym zadaniu nie korzystamy z karty wzorów - wystarczy znajomość morfologii liścia i mechanizmu adaptacji do światła (biologia komórki roślinnej, ekologia). Żadne wzory matematyczne ani chemiczne nie są wymagane.

\n

Częste błędne odpowiedzi

\n

| Błędna odpowiedź | Dlaczego CKE nie uzna |
| „Liść słoneczny ma więcej chloroplastów" | Dotyczy zawartości komórek, nie budowy tkanki - poza tym na rysunkach schematycznych zwykle to nie jest widoczne; zadanie mówi o miękiszu jako tkance |
| „Liść cienisty ma cieńszą blaszkę" | Zbyt ogólnie o blaszce, nie o miękiszu asymilacyjnym - trzeba wskazać konkretnie palisadę lub gąbkę |
| „W liściu słonecznym są komórki palisadowe, a w cienistym nie ma" | Nieprawda - oba liście mają miękisz palisadowy; różnica jest ilościowa/morfologiczna, nie jakościowa |
| Brak wskazania, który liść ma daną cechę | Klucz wymaga porównania: „w liściu słonecznym X jest większe/mniejsze niż w cienistym" |

\n

Typowe pułapki i uwaga

\n
⚠️ Uwaga: Nie pisz „liść słoneczny jest grubszy" - to różnica całego liścia, nie miękiszu asymilacyjnego. Napisz: „miękisz palisadowy liścia słonecznego jest grubszy / ma więcej warstw".
\n
⚠️ Uwaga: Zadanie pyta o miękisz asymilacyjny (= palisadowy + gąbczasty razem). Możesz wskazać różnicę w palisadzie LUB w gąbce LUB w proporcjach między nimi - wszystkie są akceptowane.
\n
⚠️ Uwaga: Odpowiedź musi wynikać z rysunków - dlatego opisuj cechę widoczną morfologicznie (grubość warstwy, kształt komórek), a nie domyślaną (np. aktywność enzymów), której na rysunku nie widać.
"}]}