{"id":"biologia-2022-maj-matura-rozszerzona/zad/6.1","paper_id":"biologia-2022-maj-matura-rozszerzona","number":"6.1","points":1,"ptype":"open","subject":"biologia","category":"matura","year":2022,"month":"maj","level":"rozszerzona","text":"Zadanie 6.1. (0-1)\nNa podstawie przedstawionych wyników doświadczenia odczytaj wartości MIC oraz\nMBC i wpisz je w wyznaczone poniżej miejsca.\nwartość MIC: mg/l\nwartość MBC: mg/l","answer":null,"answer_text":"6.1. (0-1)\nWymagania egzaminacyjne 2022\nWymaganie ogólne\nWymagania szczegółowe\nIII. Pogłębienie znajomości metodyki badań\nbiologicznych. Zdający rozumie i stosuje\nterminologię biologiczną; […] formułuje\nwnioski z przeprowadzonych doświadczeń.\nIV. Przegląd różnorodności organizmów.\n3. Bakterie. Zdający:\n3) przedstawia rolę bakterii w życiu\nczłowieka […].\nIII etap edukacyjny\nVII. Stan zdrowia i choroby. Zdający:\n7) […] wyjaśnia, dlaczego […] antybiotyki\ni inne leki należy stosować zgodnie\nz zaleceniem lekarza […].\nZasady oceniania\n1 pkt - za prawidłowe podanie wartości MIC oraz wartości MBC.\n0 pkt - za odpowiedź niespełniającą wymagań za 1 pkt albo za brak odpowiedzi.\nRozwiązanie\nwartość MIC:\n0,25 (mg/l)\n0,125 < MIC ≤ 0,25 (mg/l)\nwartość MBC:\n2,0 (mg/l)\n1,0 < MBC ≤ 2,0 (mg/l)","solution":"## Poprawna odpowiedź\n\n- **MIC = 0,25 mg/l**\n- **MBC = 2,0 mg/l**\n\n## Sposób 1 - Odczyt krok po kroku z definicji (mechanizm doświadczenia)\n\n**Krok 1 - ustal MIC (hamowanie wzrostu w pożywce płynnej).**\n\nMIC = *najniższe* stężenie, przy którym **nie widać wzrostu** w probówce z pożywką płynną.\n\nZ schematu - wzrost (mętność/pożywka zmieniona) widoczny przy: **0,06 / 0,125 / 0 mg/l**\nBrak wzrostu przy: **0,25 / 0,5 / 1,0 / 2,0 / 4,0 mg/l**\n\nNajniższe stężenie z grupy „brak wzrostu\":\n\n$$\\boxed{MIC = 0{,}25 \\text{ mg/l}}$$\n\n**Krok 2 - ustal MBC (zabicie bakterii, potwierdzone przeniesieniem na pożywkę stałą).**\n\nMBC = *najniższe* stężenie, przy którym **nie odrosły kolonie** po przeniesieniu na pożywkę stałą BEZ streptomycyny.\n\nZ schematu - po przeniesieniu wzrost kolonii (bakterie żyły, były tylko zahamowane) przy: **0,25 / 0,5 / 1,0 mg/l**\nBrak wzrostu kolonii (bakterie martwe) przy: **2,0 / 4,0 mg/l**\n\nNajniższe stężenie z grupy „kolonie nie odrosły\":\n\n$$\\boxed{MBC = 2{,}0 \\text{ mg/l}}$$\n\n## Sposób 2 - Rozumowanie przez interpretację biologiczną (co tak naprawdę mierzymy)\n\n**MIC mierzy zatrzymanie wzrostu** - antybiotyk nie musi zabijać, wystarczy że bakteria nie mnoży się. Przy 0,25 mg/l streptomycyna blokuje małą podjednostkę rybosomu wystarczająco, by zahamować syntezę białek → brak namnażania → brak mętności. Stężenia niższe (0,125; 0,06 mg/l) są za małe - bakterie rosną dalej.\n\n**MBC mierzy śmierć komórek** - po usunięciu antybiotyku (przeniesienie na pożywkę stałą bez streptomycyny) komórki zdolne do życia odrosną. Przy 0,25-1,0 mg/l streptomycyna tylko *zatrzymała* wzrost (działanie **bakteriostatyczne**): po przeniesieniu na świeżą pożywkę bez leku - bakterie odrosły. Dopiero przy **2,0 mg/l** doszło do **działania bakteriobójczego** - komórki zginęły i po przeniesieniu kolonie nie odrosły.\n\n| Stężenie (mg/l) | Wzrost w płynnej pożywce | Wzrost na stałej pożywce | Interpretacja |\n| 0 | TAK | - | kontrola |\n| 0,06 | TAK | - | sub-MIC |\n| 0,125 | TAK | - | sub-MIC |\n| **0,25** | **NIE** | **TAK** | **MIC** ← granica hamowania |\n| 0,5 | NIE | TAK | powyżej MIC, bakteriostatyczne |\n| 1,0 | NIE | TAK | powyżej MIC, bakteriostatyczne |\n| **2,0** | **NIE** | **NIE** | **MBC** ← granica bójczości |\n| 4,0 | NIE | NIE | powyżej MBC |\n\n## Sposób 3 - Eliminacja przez definicje: co NIE może być MIC/MBC\n\n**Dlaczego MIC ≠ 0,125 mg/l?**\nPrzy 0,125 mg/l wzrost w probówce *jest widoczny* → stężenie nie hamuje wzrostu → nie spełnia definicji MIC.\n\n**Dlaczego MIC ≠ 0,5 mg/l?**\nPrzy 0,25 mg/l wzrost już zahamowany → 0,5 to stężenie *wyższe niż minimalne* → nie jest MIC.\n\n**Dlaczego MBC ≠ 1,0 mg/l?**\nPo przeniesieniu z 1,0 mg/l kolonie *odrosły* na pożywce stałej → bakterie żyły → nie spełnia definicji MBC.\n\n**Dlaczego MBC ≠ 4,0 mg/l?**\nPrzy 2,0 mg/l kolonie już nie odrastają → 4,0 to stężenie *wyższe niż minimalne* → nie jest MBC.\n\n## Orientacyjny schemat punktowania (odtworzony przez AI - NIE oficjalny klucz CKE)\n\n> 📋 **Orientacyjny schemat punktowania (nieoficjalny, odtworzony przez AI) (zadanie 6.1, max 1 pkt):**\n> - **1 pkt** - uczeń poprawnie odczytuje obie wartości: MIC = 0,25 mg/l **oraz** MBC = 2,0 mg/l\n> - **0 pkt** - tylko jedna wartość poprawna, lub obie błędne\n> - **Uwaga:** obie wartości muszą być podane łącznie - częściowe punktowanie nie obowiązuje (zadanie za 1 pkt = 0 lub 1)\n\n## Wzory z karty CKE\n\nW tym zadaniu **nie korzystamy z karty wzorów** - wystarczy znajomość definicji MIC i MBC podanych wprost w treści zadania oraz umiejętność odczytu schematu doświadczenia.\n\n## Typowe pułapki\n\n> ⚠️ **Pułapka 1:** Uczeń podaje MIC = 0,125 mg/l (ostatnia probówka *ze* wzrostem zamiast pierwsza *bez* wzrostu) - pomylenie kierunku odczytu.\n\n> ⚠️ **Pułapka 2:** Uczeń podaje MBC = 1,0 mg/l (pierwsza próbka przeniesiona na stałą pożywkę zamiast pierwsza *bez* odrostu kolonii) - ten sam błąd „z/bez\" dla drugiego etapu.\n\n> ⚠️ **Pułapka 3:** Mylenie MIC z MBC - przy MIC nie interesuje nas, czy bakterie żyją, tylko czy *rosną*. MBC weryfikuje, czy są żywe po odstawieniu antybiotyku. Bakteriostatyk daje MIC < MBC; środek idealnie bójczy dałby MIC = MBC.\n\n> ⚠️ **Pułapka 4:** Pominięcie jednostki (mg/l) - klucz CKE zwykle wymaga podania jednostki; jej brak może skutkować utratą punktu.","image":"img/biologia-2022-maj-matura-rozszerzona/zad-6.1.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":6,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":"ocr","solution_source":"maturazai","text_source":"ocr","source_label":"Biologia · Matura · maj 2022 (rozszerzona)","subject_label":"Biologia","category_label":"Matura","text_html":"<p>Zadanie 6.1. (0-1)<br>Na podstawie przedstawionych wyników doświadczenia odczytaj wartości MIC oraz<br>MBC i wpisz je w wyznaczone poniżej miejsca.<br>wartość MIC: mg/l<br>wartość MBC: mg/l</p>","answer_text_html":"<p>6.1. (0-1)<br>Wymagania egzaminacyjne 2022<br>Wymaganie ogólne<br>Wymagania szczegółowe<br>III. Pogłębienie znajomości metodyki badań<br>biologicznych. Zdający rozumie i stosuje<br>terminologię biologiczną; […] formułuje<br>wnioski z przeprowadzonych doświadczeń.<br>IV. Przegląd różnorodności organizmów.</p>\n<ol><li>Bakterie. Zdający:</li><li>przedstawia rolę bakterii w życiu</li></ol>\n<p>człowieka […].<br>III etap edukacyjny<br>VII. Stan zdrowia i choroby. Zdający:</p>\n<ol><li>[…] wyjaśnia, dlaczego […] antybiotyki</li></ol>\n<p>i inne leki należy stosować zgodnie<br>z zaleceniem lekarza […].<br>Zasady oceniania<br>1 pkt - za prawidłowe podanie wartości MIC oraz wartości MBC.<br>0 pkt - za odpowiedź niespełniającą wymagań za 1 pkt albo za brak odpowiedzi.<br>Rozwiązanie<br>wartość MIC:<br>0,25 (mg/l)<br>0,125 &lt; MIC ≤ 0,25 (mg/l)<br>wartość MBC:<br>2,0 (mg/l)<br>1,0 &lt; MBC ≤ 2,0 (mg/l)</p>","solutions":[{"source":"maturazai","label":"maturazai.pl (AI)","kind":"text","html":"<h4>Poprawna odpowiedź</h4>\n<ul><li><strong>MIC = 0,25 mg/l</strong></li><li><strong>MBC = 2,0 mg/l</strong></li></ul>\n<h4>Sposób 1 - Odczyt krok po kroku z definicji (mechanizm doświadczenia)</h4>\n<p><strong>Krok 1 - ustal MIC (hamowanie wzrostu w pożywce płynnej).</strong></p>\n<p>MIC = <em>najniższe</em> stężenie, przy którym <strong>nie widać wzrostu</strong> w probówce z pożywką płynną.</p>\n<p>Z schematu - wzrost (mętność/pożywka zmieniona) widoczny przy: <strong>0,06 / 0,125 / 0 mg/l</strong><br>Brak wzrostu przy: <strong>0,25 / 0,5 / 1,0 / 2,0 / 4,0 mg/l</strong></p>\n<p>Najniższe stężenie z grupy „brak wzrostu&quot;:</p>\n<p>$$\\boxed{MIC = 0{,}25 \\text{ mg/l}}$$</p>\n<p><strong>Krok 2 - ustal MBC (zabicie bakterii, potwierdzone przeniesieniem na pożywkę stałą).</strong></p>\n<p>MBC = <em>najniższe</em> stężenie, przy którym <strong>nie odrosły kolonie</strong> po przeniesieniu na pożywkę stałą BEZ streptomycyny.</p>\n<p>Z schematu - po przeniesieniu wzrost kolonii (bakterie żyły, były tylko zahamowane) przy: <strong>0,25 / 0,5 / 1,0 mg/l</strong><br>Brak wzrostu kolonii (bakterie martwe) przy: <strong>2,0 / 4,0 mg/l</strong></p>\n<p>Najniższe stężenie z grupy „kolonie nie odrosły&quot;:</p>\n<p>$$\\boxed{MBC = 2{,}0 \\text{ mg/l}}$$</p>\n<h4>Sposób 2 - Rozumowanie przez interpretację biologiczną (co tak naprawdę mierzymy)</h4>\n<p><strong>MIC mierzy zatrzymanie wzrostu</strong> - antybiotyk nie musi zabijać, wystarczy że bakteria nie mnoży się. Przy 0,25 mg/l streptomycyna blokuje małą podjednostkę rybosomu wystarczająco, by zahamować syntezę białek → brak namnażania → brak mętności. Stężenia niższe (0,125; 0,06 mg/l) są za małe - bakterie rosną dalej.</p>\n<p><strong>MBC mierzy śmierć komórek</strong> - po usunięciu antybiotyku (przeniesienie na pożywkę stałą bez streptomycyny) komórki zdolne do życia odrosną. Przy 0,25-1,0 mg/l streptomycyna tylko <em>zatrzymała</em> wzrost (działanie <strong>bakteriostatyczne</strong>): po przeniesieniu na świeżą pożywkę bez leku - bakterie odrosły. Dopiero przy <strong>2,0 mg/l</strong> doszło do <strong>działania bakteriobójczego</strong> - komórki zginęły i po przeniesieniu kolonie nie odrosły.</p>\n<p>| Stężenie (mg/l) | Wzrost w płynnej pożywce | Wzrost na stałej pożywce | Interpretacja |<br>| 0 | TAK | - | kontrola |<br>| 0,06 | TAK | - | sub-MIC |<br>| 0,125 | TAK | - | sub-MIC |<br>| <strong>0,25</strong> | <strong>NIE</strong> | <strong>TAK</strong> | <strong>MIC</strong> ← granica hamowania |<br>| 0,5 | NIE | TAK | powyżej MIC, bakteriostatyczne |<br>| 1,0 | NIE | TAK | powyżej MIC, bakteriostatyczne |<br>| <strong>2,0</strong> | <strong>NIE</strong> | <strong>NIE</strong> | <strong>MBC</strong> ← granica bójczości |<br>| 4,0 | NIE | NIE | powyżej MBC |</p>\n<h4>Sposób 3 - Eliminacja przez definicje: co NIE może być MIC/MBC</h4>\n<p><strong>Dlaczego MIC ≠ 0,125 mg/l?</strong><br>Przy 0,125 mg/l wzrost w probówce <em>jest widoczny</em> → stężenie nie hamuje wzrostu → nie spełnia definicji MIC.</p>\n<p><strong>Dlaczego MIC ≠ 0,5 mg/l?</strong><br>Przy 0,25 mg/l wzrost już zahamowany → 0,5 to stężenie <em>wyższe niż minimalne</em> → nie jest MIC.</p>\n<p><strong>Dlaczego MBC ≠ 1,0 mg/l?</strong><br>Po przeniesieniu z 1,0 mg/l kolonie <em>odrosły</em> na pożywce stałej → bakterie żyły → nie spełnia definicji MBC.</p>\n<p><strong>Dlaczego MBC ≠ 4,0 mg/l?</strong><br>Przy 2,0 mg/l kolonie już nie odrastają → 4,0 to stężenie <em>wyższe niż minimalne</em> → nie jest MBC.</p>\n<h4>Orientacyjny schemat punktowania (odtworzony przez AI - NIE oficjalny klucz CKE)</h4>\n<blockquote>📋 <strong>Orientacyjny schemat punktowania (nieoficjalny, odtworzony przez AI) (zadanie 6.1, max 1 pkt):</strong><br>- <strong>1 pkt</strong> - uczeń poprawnie odczytuje obie wartości: MIC = 0,25 mg/l <strong>oraz</strong> MBC = 2,0 mg/l<br>- <strong>0 pkt</strong> - tylko jedna wartość poprawna, lub obie błędne<br>- <strong>Uwaga:</strong> obie wartości muszą być podane łącznie - częściowe punktowanie nie obowiązuje (zadanie za 1 pkt = 0 lub 1)</blockquote>\n<h4>Wzory z karty CKE</h4>\n<p>W tym zadaniu <strong>nie korzystamy z karty wzorów</strong> - wystarczy znajomość definicji MIC i MBC podanych wprost w treści zadania oraz umiejętność odczytu schematu doświadczenia.</p>\n<h4>Typowe pułapki</h4>\n<blockquote>⚠️ <strong>Pułapka 1:</strong> Uczeń podaje MIC = 0,125 mg/l (ostatnia probówka <em>ze</em> wzrostem zamiast pierwsza <em>bez</em> wzrostu) - pomylenie kierunku odczytu.</blockquote>\n<blockquote>⚠️ <strong>Pułapka 2:</strong> Uczeń podaje MBC = 1,0 mg/l (pierwsza próbka przeniesiona na stałą pożywkę zamiast pierwsza <em>bez</em> odrostu kolonii) - ten sam błąd „z/bez&quot; dla drugiego etapu.</blockquote>\n<blockquote>⚠️ <strong>Pułapka 3:</strong> Mylenie MIC z MBC - przy MIC nie interesuje nas, czy bakterie żyją, tylko czy <em>rosną</em>. MBC weryfikuje, czy są żywe po odstawieniu antybiotyku. Bakteriostatyk daje MIC &lt; MBC; środek idealnie bójczy dałby MIC = MBC.</blockquote>\n<blockquote>⚠️ <strong>Pułapka 4:</strong> Pominięcie jednostki (mg/l) - klucz CKE zwykle wymaga podania jednostki; jej brak może skutkować utratą punktu.</blockquote>"},{"source":"zadaniazmatur","label":"zadaniazmatur.pl","kind":"text","html":"<p>MIC: 0,25 (mg/l), MBC: 2,0 (mg/l)</p>"}]}