{"id":"biologia-2023-maj-matura-rozszerzona/zad/1.1","paper_id":"biologia-2023-maj-matura-rozszerzona","number":"1.1","points":1,"ptype":"open","subject":"biologia","category":"matura","year":2023,"month":"maj","level":"rozszerzona","text":"Zadanie 1.1. (0-1)\nUzupełnij tabelę - do każdego wymienionego typu reakcji zachodzącej podczas\nprzekształcania pirogronianu do acetylo-CoA przyporządkuj odpowiednie oznaczenie\nenzymu (E1, E2 albo E3), który tę reakcję przeprowadza.\nTyp reakcji\nOznaczenie enzymu (E1 / E2 / E3)\ntransacetylacja\ndehydrogenacja\ndekarboksylacja\nO\nC\nH3\nC\nCOO\nCO2\nNAD\nNADH\nH\npirogronian\nacetylo-CoA\nE1\nE2\nE3\nCoA\nSH\nS\nO\nC\nH3\nC\nCoA\n1.1.\n0-1\nMBIP-R0_100","answer":null,"answer_text":"Zadanie 1.1. (0-1)\nWymagania egzaminacyjne 2023 i 20241\nWymagania ogólne\nWymaganie szczegółowe\nIII. Posługiwanie się informacjami\npochodzącymi z analizy materiałów\nźródłowych. Zdający:\n2) odczytuje, analizuje, interpretuje […]\ninformacje tekstowe, graficzne […].\nIV. Rozumowanie i zastosowanie nabytej\nwiedzy do rozwiązywania problemów\nbiologicznych. Zdający:\n1) interpretuje informacje […].\nIII. Energia i metabolizm.\n5. Pozyskiwanie energii użytecznej\nbiologicznie. Zdający:\n2) analizuje na podstawie schematu\nprzebieg […] reakcji pomostowej […].\nZasady oceniania\n1 pkt - za poprawne przyporządkowanie trzech oznaczeń enzymów do typów\nprzeprowadzanych reakcji.\n0 pkt - za odpowiedź niespełniającą wymagań na 1 pkt albo za brak odpowiedzi.\nRozwiązanie\nTyp reakcji\nOznaczenie enzymu (E1 / E2 / E3)\ntransacetylacja\nE2\ndehydrogenacja\nE3\ndekarboksylacja\nE1\nUwaga:\nUznaje się odpowiedzi, w których użyto znaków normalnej wielkości zamiast indeksów\ndolnych, np. E1 zamiast E1.","solution":"Przypisanie typów reakcji: | Typ reakcji | Enzym | |---|---| | **transacetylacja** | **E₂** | | **dehydrogenacja** | **E₃** | | **dekarboksylacja** | **E₁** | **Uzasadnienia**: - **E₁** = pirogronian → CO₂ + przejście do kompleksu → **dekarboksylacja** (utrata CO₂, jednej grupy karboksylowej). - **E₂** = przyjmowanie reszty acetylowej z E₁ + przekazywanie na CoA-SH → **transacetylacja** (przenoszenie grupy acetylowej). - **E₃** = utlenianie poprzez NAD⁺ → NADH + H⁺ → **dehydrogenacja** (odebranie wodorów).","image":"img/biologia-2023-maj-matura-rozszerzona/zad-1.1.webp","solution_image":null,"topics":"oddychanie tlenowe, dehydrogenaza pirogronianowa, glikoliza, cykl Krebsa, mleczan","page_from":4,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":"ocr","solution_source":"maturaonline","text_source":"ocr","source_label":"Biologia · Matura · maj 2023 (rozszerzona)","subject_label":"Biologia","category_label":"Matura","text_html":"<p>Zadanie 1.1. (0-1)<br>Uzupełnij tabelę - do każdego wymienionego typu reakcji zachodzącej podczas<br>przekształcania pirogronianu do acetylo-CoA przyporządkuj odpowiednie oznaczenie<br>enzymu (E1, E2 albo E3), który tę reakcję przeprowadza.<br>Typ reakcji<br>Oznaczenie enzymu (E1 / E2 / E3)<br>transacetylacja<br>dehydrogenacja<br>dekarboksylacja<br>O<br>C<br>H3<br>C<br>COO<br>CO2<br>NAD<br>NADH<br>H<br>pirogronian<br>acetylo-CoA<br>E1<br>E2<br>E3<br>CoA<br>SH<br>S<br>O<br>C<br>H3<br>C<br>CoA<br>1.1.<br>0-1<br>MBIP-R0_100</p>","answer_text_html":"<p>Zadanie 1.1. (0-1)<br>Wymagania egzaminacyjne 2023 i 20241<br>Wymagania ogólne<br>Wymaganie szczegółowe<br>III. Posługiwanie się informacjami<br>pochodzącymi z analizy materiałów<br>źródłowych. Zdający:</p>\n<ol><li>odczytuje, analizuje, interpretuje […]</li></ol>\n<p>informacje tekstowe, graficzne […].<br>IV. Rozumowanie i zastosowanie nabytej<br>wiedzy do rozwiązywania problemów<br>biologicznych. Zdający:</p>\n<ol><li>interpretuje informacje […].</li></ol>\n<p>III. Energia i metabolizm.</p>\n<ol><li>Pozyskiwanie energii użytecznej</li></ol>\n<p>biologicznie. Zdający:</p>\n<ol><li>analizuje na podstawie schematu</li></ol>\n<p>przebieg […] reakcji pomostowej […].<br>Zasady oceniania<br>1 pkt - za poprawne przyporządkowanie trzech oznaczeń enzymów do typów<br>przeprowadzanych reakcji.<br>0 pkt - za odpowiedź niespełniającą wymagań na 1 pkt albo za brak odpowiedzi.<br>Rozwiązanie<br>Typ reakcji<br>Oznaczenie enzymu (E1 / E2 / E3)<br>transacetylacja<br>E2<br>dehydrogenacja<br>E3<br>dekarboksylacja<br>E1<br>Uwaga:<br>Uznaje się odpowiedzi, w których użyto znaków normalnej wielkości zamiast indeksów<br>dolnych, np. E1 zamiast E1.</p>","solutions":[{"source":"maturaonline","label":"matura-online.pl","kind":"text","html":"<p>Przypisanie typów reakcji: | Typ reakcji | Enzym | |---|---| | <strong>transacetylacja</strong> | <strong>E₂</strong> | | <strong>dehydrogenacja</strong> | <strong>E₃</strong> | | <strong>dekarboksylacja</strong> | <strong>E₁</strong> | <strong>Uzasadnienia</strong>: - <strong>E₁</strong> = pirogronian → CO₂ + przejście do kompleksu → <strong>dekarboksylacja</strong> (utrata CO₂, jednej grupy karboksylowej). - <strong>E₂</strong> = przyjmowanie reszty acetylowej z E₁ + przekazywanie na CoA-SH → <strong>transacetylacja</strong> (przenoszenie grupy acetylowej). - <strong>E₃</strong> = utlenianie poprzez NAD⁺ → NADH + H⁺ → <strong>dehydrogenacja</strong> (odebranie wodorów).</p>"},{"source":"maturazai","label":"maturazai.pl (AI)","kind":"text","html":"<h4>Poprawna odpowiedź</h4>\n<p>| Typ reakcji | Oznaczenie enzymu |<br>| transacetylacja | <strong>E₂</strong> |<br>| dehydrogenacja | <strong>E₃</strong> |<br>| dekarboksylacja | <strong>E₁</strong> |</p>\n<h4>Sposób 1 - Analiza schematu krok po kroku</h4>\n<p><strong>Krok 1: Definicje typów reakcji</strong></p>\n<ul><li><strong>Dekarboksylacja</strong> = odłączenie CO₂ od substratu</li><li><strong>Transacetylacja</strong> = przeniesienie reszty acetylowej (-COCH₃) na akceptor (tu: na CoA-SH)</li><li><strong>Dehydrogenacja</strong> = odłączenie wodorów (utlenianie) - tu z przekazaniem na NAD⁺ → NADH + H⁺</li></ul>\n<p><strong>Krok 2: Czytanie schematu</strong><br>Na schemacie widać trzy strzałki z reakcjami:</p>\n<ul><li>Z <strong>E₁</strong> odchodzi strzałka z <strong>CO₂</strong> → E₁ przeprowadza <strong>dekarboksylację</strong> (odjęcie CO₂ od pirogronianu).</li><li>Do <strong>E₂</strong> dochodzi <strong>CoA-SH</strong> i wychodzi <strong>acetylo-CoA</strong> → E₂ przeprowadza <strong>transacetylację</strong> (przeniesienie reszty acetylowej z pirogronianu na CoA).</li><li>Do <strong>E₃</strong> dochodzi <strong>NAD⁺</strong> i wychodzi <strong>NADH + H⁺</strong> → E₃ przeprowadza <strong>dehydrogenację</strong> (odebranie wodorów i przeniesienie na NAD⁺).</li></ul>\n<p><strong>Krok 3: Bilans reakcji sumarycznej</strong><br>\\[\\ce{pirogronian + CoA-SH + NAD+ -&gt; acetylo-CoA + CO2 + NADH + H+}\\]</p>\n<p>W reakcji sumarycznej jest:</p>\n<ul><li>1 CO₂ (powstaje w E₁ - dekarboksylacja)</li><li>1 acetylo-CoA (powstaje w E₂ - transacetylacja)</li><li>1 NADH (powstaje w E₃ - dehydrogenacja)</li></ul>\n<p>→ Każda strzałka substratowa/produktowa schematu odpowiada jednej reakcji typowej.</p>\n<h4>Sposób 2 - Mnemotechnika kompleksu PDH</h4>\n<p>Kompleks dehydrogenazy pirogronianowej (PDH) z biochemii klasycznej:</p>\n<ul><li><strong>E₁</strong> = dehydrogenaza pirogronianowa właściwa (komponent <strong>dekarboksylujący</strong>, z TPP/tiaminą jako kofaktorem)</li><li><strong>E₂</strong> = <strong>dihydrolipoilo-transacetylaza</strong> (z lipoamidem, przenosi grupę acetylową na CoA)</li><li><strong>E₃</strong> = <strong>dihydrolipoilo-dehydrogenaza</strong> (z FAD, regeneruje lipoamid utleniając NADH)</li></ul>\n<p>To jednoznacznie pasuje do wniosku z analizy schematu: E₁ = dekarboksylacja, E₂ = transacetylacja, E₃ = dehydrogenacja.</p>\n<h4>Schemat oceniania CKE</h4>\n<p><strong>1 pkt</strong> - za poprawne przyporzadkowanie trzech oznaczen enzymow do typow przeprowadzanych reakcji.<br><strong>0 pkt</strong> - za odpowiedz niespelniajaca wymagan na 1 pkt albo za brak odpowiedzi.</p>\n<p><strong>Poprawne przyporzadkowanie (klucz CKE):</strong> transacetylacja - E2, dehydrogenacja - E3, dekarboksylacja - E1.</p>\n<p><strong>Uwaga CKE:</strong> Uznaje sie odpowiedzi, w ktorych uzyto znakow normalnej wielkosci zamiast indeksow dolnych (np. E1 zamiast E z indeksem 1).</p>\n<h4>Wzory z karty CKE</h4>\n<p>W tym zadaniu nie korzystamy z karty wzorów. Karta wzorów BIO zawiera ogólne wzory kwasów organicznych (str. 4) - m.in. kwas pirogronowy CH₃-CO-COOH, ale tu pomijamy zapis cząsteczkowy. Wystarczy znajomość mechanizmu reakcji pomostowej.</p>\n<h4>Typowe pułapki i uwaga</h4>\n<blockquote>⚠️ <strong>Uwaga:</strong> Najczęstszy błąd - zamiana E₁ z E₃. Pamiętaj: E₁ to enzym z którego odchodzi CO₂ (dekarboksylacja), a E₃ to enzym z udziałem NAD⁺/NADH (dehydrogenacja).</blockquote>\n<blockquote>⚠️ <strong>Uwaga:</strong> Wszystkie 3 reakcje muszą być poprawne, żeby uzyskać 1 pkt - częściowa odpowiedź (2 z 3) = 0 pkt.</blockquote>\n<blockquote>⚠️ <strong>Uwaga:</strong> Nie myl transacetylacji z transaminacją (przenoszenie grup aminowych) ani transferacji (ogólne pojęcie). Transacetylacja to konkretne przeniesienie grupy acetylowej.</blockquote>"}]}