{"id":"biologia-2023-maj-matura-rozszerzona/zad/1.2","paper_id":"biologia-2023-maj-matura-rozszerzona","number":"1.2","points":1,"ptype":"closed","subject":"biologia","category":"matura","year":2023,"month":"maj","level":"rozszerzona","text":"Zadanie 1.2. (0-1)\nW której części komórki eukariotycznej znajduje się aktywny kompleks\ndehydrogenazy pirogronianowej? Zaznacz właściwą odpowiedź spośród podanych.\nA. cytozol\nB. macierz mitochondrialna\nC. zewnętrzna błona mitochondrium\nD. wewnętrzna błona mitochondrium\nE. przestrzeń międzybłonowa w mitochondrium","answer":"B","answer_text":"Zadanie 1.2. (0-1)\nWymaganie ogólne\nWymaganie szczegółowe\nI. Pogłębianie wiedzy z zakresu\nróżnorodności biologicznej oraz zjawisk\ni procesów biologicznych zachodzących na\nróżnych poziomach organizacji życia.\nZdający:\n3) wykazuje związki pomiędzy strukturą\ni funkcją na różnych poziomach organizacji\nżycia.\nIII. Energia i metabolizm.\n5. Pozyskiwanie energii użytecznej\nbiologicznie. Zdający:\n1) wykazuje związek budowy\nmitochondrium z przebiegiem procesu\noddychania komórkowego.\n1 Rozporządzenie Ministra Edukacji i Nauki z dnia 10 czerwca 2022 r. w sprawie wymagań egzaminacyjnych dla\negzaminu maturalnego przeprowadzanego w roku szkolnym 2022/2023 i 2023/2024 (Dz.U. poz. 1246).\nZasady oceniania\n1 pkt - za wybór poprawnej odpowiedzi.\n0 pkt - za odpowiedź niespełniającą wymagań na 1 pkt albo za brak odpowiedzi.\nRozwiązanie\nB","solution":"**B — macierz mitochondrialna**. Uzasadnienie: kompleks dehydrogenazy pirogronianowej znajduje się w **macierzy** wewnątrz mitochondrium. Tam gdzie zachodzi też cykl Krebsa. Pirogronian z cytozolu (po glikolizie) jest **importowany** przez błony mitochondrium do macierzy.","image":"img/biologia-2023-maj-matura-rozszerzona/zad-1.2.webp","solution_image":null,"topics":"oddychanie tlenowe, dehydrogenaza pirogronianowa, glikoliza, cykl Krebsa, mleczan","page_from":5,"source":"ocr","answer_source":"maturazai","answer_text_source":"ocr","solution_source":"maturaonline","text_source":"ocr","source_label":"Biologia · Matura · maj 2023 (rozszerzona)","subject_label":"Biologia","category_label":"Matura","text_html":"<p>Zadanie 1.2. (0-1)<br>W której części komórki eukariotycznej znajduje się aktywny kompleks<br>dehydrogenazy pirogronianowej? Zaznacz właściwą odpowiedź spośród podanych.<br>A. cytozol<br>B. macierz mitochondrialna<br>C. zewnętrzna błona mitochondrium<br>D. wewnętrzna błona mitochondrium<br>E. przestrzeń międzybłonowa w mitochondrium</p>","answer_text_html":"<p>Zadanie 1.2. (0-1)<br>Wymaganie ogólne<br>Wymaganie szczegółowe<br>I. Pogłębianie wiedzy z zakresu<br>różnorodności biologicznej oraz zjawisk<br>i procesów biologicznych zachodzących na<br>różnych poziomach organizacji życia.<br>Zdający:</p>\n<ol><li>wykazuje związki pomiędzy strukturą</li></ol>\n<p>i funkcją na różnych poziomach organizacji<br>życia.<br>III. Energia i metabolizm.</p>\n<ol><li>Pozyskiwanie energii użytecznej</li></ol>\n<p>biologicznie. Zdający:</p>\n<ol><li>wykazuje związek budowy</li></ol>\n<p>mitochondrium z przebiegiem procesu<br>oddychania komórkowego.<br>1 Rozporządzenie Ministra Edukacji i Nauki z dnia 10 czerwca 2022 r. w sprawie wymagań egzaminacyjnych dla<br>egzaminu maturalnego przeprowadzanego w roku szkolnym 2022/2023 i 2023/2024 (Dz.U. poz. 1246).<br>Zasady oceniania<br>1 pkt - za wybór poprawnej odpowiedzi.<br>0 pkt - za odpowiedź niespełniającą wymagań na 1 pkt albo za brak odpowiedzi.<br>Rozwiązanie<br>B</p>","solutions":[{"source":"maturaonline","label":"matura-online.pl","kind":"text","html":"<p><strong>B — macierz mitochondrialna</strong>. Uzasadnienie: kompleks dehydrogenazy pirogronianowej znajduje się w <strong>macierzy</strong> wewnątrz mitochondrium. Tam gdzie zachodzi też cykl Krebsa. Pirogronian z cytozolu (po glikolizie) jest <strong>importowany</strong> przez błony mitochondrium do macierzy.</p>"},{"source":"maturazai","label":"maturazai.pl (AI)","kind":"text","html":"<h4>Poprawna odpowiedź</h4>\n<p><strong>B. macierz mitochondrialna</strong></p>\n<h4>Sposób 1 - Lokalizacja procesów oddychania komórkowego</h4>\n<p><strong>Krok 1: Mapa oddychania tlenowego w komórce eukariotycznej:</strong></p>\n<ul><li><strong>Glikoliza</strong> → cytozol</li><li><strong>Reakcja pomostowa</strong> (dehydrogenaza pirogronianowa) → <strong>macierz mitochondrialna</strong></li><li><strong>Cykl Krebsa</strong> → macierz mitochondrialna</li><li><strong>Łańcuch oddechowy + fosforylacja oksydacyjna</strong> → wewnętrzna błona mitochondrialna</li></ul>\n<p><strong>Krok 2: Logika lokalizacji</strong><br>Kompleks dehydrogenazy pirogronianowej musi:</p>\n<ul><li>mieć dostęp do pirogronianu (transportowanego z cytozolu przez wewnętrzną błonę mitochondrium)</li><li>mieć dostęp do <strong>NAD⁺</strong> (obecnego w macierzy)</li><li>mieć dostęp do <strong>CoA-SH</strong> (obecnego w macierzy)</li><li>przekazywać produkt (acetylo-CoA) do cyklu Krebsa, który zachodzi w macierzy mitochondrialnej</li></ul>\n<p>Wszystkie te warunki spełnia macierz mitochondrialna.</p>\n<h4>Sposób 2 - Eliminacja błędnych odpowiedzi</h4>\n<ul><li><strong>A. cytozol</strong> - tu zachodzi tylko glikoliza, ale produkt glikolizy (pirogronian) musi zostać przetransportowany do mitochondrium, by mogła zajść reakcja pomostowa. Dehydrogenaza pirogronianowa NIE działa w cytozolu.</li><li><strong>C. zewnętrzna błona mitochondrium</strong> - przepuszczalna dla pirogronianu (białka porynowe), ale nie zawiera kompleksu PDH.</li><li><strong>D. wewnętrzna błona mitochondrium</strong> - to miejsce łańcucha oddechowego (kompleksy I, II, III, IV, syntaza ATP), nie reakcji pomostowej.</li><li><strong>E. przestrzeń międzybłonowa</strong> - miejsce gromadzenia H⁺ przepompowanych przez kompleksy łańcucha oddechowego, nie zawiera enzymów reakcji pomostowej.</li></ul>\n<p>→ Tylko <strong>B (macierz mitochondrialna)</strong> jest poprawna.</p>\n<h4>Schemat oceniania CKE</h4>\n<p><strong>1 pkt</strong> - za wybor poprawnej odpowiedzi.<br><strong>0 pkt</strong> - za odpowiedz niespelniajaca wymagan na 1 pkt albo za brak odpowiedzi.</p>\n<p><strong>Poprawna odpowiedz (klucz CKE):</strong> B.</p>\n<h4>Wzory z karty CKE</h4>\n<p>W tym zadaniu nie korzystamy z karty wzorów - to wiedza topograficzna o lokalizacji procesów oddychania w komórce eukariotycznej.</p>\n<h4>Dlaczego inne odpowiedzi są błędne</h4>\n<p>| Odp. | Dlaczego niepoprawna |<br>| A. cytozol | Tu zachodzi glikoliza (pirogronian jest produktem), ale reakcja pomostowa zachodzi DOPIERO po transporcie pirogronianu do mitochondrium. |<br>| C. zewn. błona mitochondrium | Zawiera tylko białka porynowe (przepuszczalność), brak enzymów PDH. |<br>| D. wewn. błona mitochondrium | Tu zachodzi łańcuch oddechowy + ATP-syntaza, nie reakcja pomostowa. |<br>| E. przestrzeń międzybłonowa | Magazyn H⁺ z pompowania, brak kompleksów enzymatycznych szlaków metabolicznych. |</p>\n<h4>Typowe pułapki i uwaga</h4>\n<blockquote>⚠️ <strong>Uwaga:</strong> Częsty błąd - wybór D (wewnętrzna błona mitochondrium) ze względu na skojarzenie &#x27;mitochondrium = błona&#x27;. Pamiętaj: PDH jest w MACIERZY, nie w błonie. W błonie wewnętrznej są kompleksy łańcucha oddechowego.</blockquote>\n<blockquote>⚠️ <strong>Uwaga:</strong> Mylenie cytozolu z cytoplazmą - cytoplazma to całość zawartości komórki bez jądra (cytozol + organelle), a cytozol to płynna część cytoplazmy bez organelli. Glikoliza zachodzi w cytozolu (a więc również w cytoplazmie, ale dokładniejsza jest definicja &#x27;cytozol&#x27;).</blockquote>\n<blockquote>⚠️ <strong>Uwaga:</strong> Reakcja pomostowa, cykl Krebsa, β-oksydacja kwasów tłuszczowych - wszystkie te procesy zachodzą w MACIERZY mitochondrialnej. To jeden z najczęstszych zestawów pytań na maturze.</blockquote>"}]}