{"id":"biologia-2023-maj-matura-rozszerzona/zad/11.1","paper_id":"biologia-2023-maj-matura-rozszerzona","number":"11.1","points":2,"ptype":"true_false","subject":"biologia","category":"matura","year":2023,"month":"maj","level":"rozszerzona","text":"Zadanie 11.1. (0-2)\nOceń, czy poniższe stwierdzenia dotyczące wiązania tlenu przez hemoglobinę są\nprawdziwe. Zaznacz P, jeśli stwierdzenie jest prawdziwe, albo F - jeśli jest fałszywe.\n1.\nOczyszczona hemoglobina ma większe powinowactwo do tlenu niż\nhemoglobina w erytrocytach.\nP\nF\n2.\nPrzy ciśnieniu cząstkowym tlenu równym 100 mmHg oczyszczona\nhemoglobina wiąże o 8% więcej tlenu niż hemoglobina w erytrocytach.\nP\nF\n3.\nMaksymalne możliwe wysycenie cząstkowe hemoglobiny tlenem zależy\nod związania hemoglobiny z 2,3-BPG.\nP\nF","answer":null,"answer_text":"Zadanie 11.1. (0-2)\nWymagania ogólne\nWymaganie szczegółowe\nII. Rozwijanie myślenia naukowego […] oraz\nwnioskowania w oparciu o wyniki badań.\nZdający:\n5) […] formułuje wnioski.\nIII. Posługiwanie się informacjami\npochodzącymi z analizy materiałów\nźródłowych. Zdający:\n2) odczytuje, analizuje, interpretuje […]\ninformacje tekstowe, graficzne, liczbowe.\nI. Pogłębianie wiedzy z zakresu\nróżnorodności biologicznej oraz zjawisk\ni procesów biologicznych zachodzących na\nróżnych poziomach organizacji życia.\nZdający:\n4) objaśnia funkcjonowanie organizmu\nczłowieka na różnych poziomach złożoności\n[…].\nXI. Funkcjonowanie zwierząt.\n2. Porównanie poszczególnych czynności\nżyciowych zwierząt, z uwzględnieniem\nstruktur odpowiedzialnych za ich\nprzeprowadzanie.\n3) Wymiana gazowa i krążenie. Zdający:\nh) opisuje wymianę gazową w tkankach\ni płucach, uwzględniając powinowactwo\nhemoglobiny do tlenu […].\nZasady oceniania\n2 pkt - za poprawną ocenę trzech stwierdzeń.\n1 pkt - za poprawną ocenę dwóch stwierdzeń.\n0 pkt - za odpowiedź niespełniającą wymagań na 1 pkt albo za brak odpowiedzi.\nRozwiązanie\n1. - P, 2. - F, 3. - F.","solution":"| # | Stwierdzenie | Ocena | |---|---|---| | 1 | Oczyszczona Hb ma większe powinowactwo do O₂ niż Hb w erytrocytach | **P** | | 2 | Przy pO₂ = 100 mmHg oczyszczona Hb wiąże o **8%** więcej O₂ niż Hb w erytrocytach | **P** | | 3 | Maksymalne wysycenie cząstkowe Hb tlenem **zależy** od 2,3-BPG | **F** | **Uzasadnienia**: 1. **P** — czarna krzywa (oczyszczona) leży **wyżej i bardziej w lewo** niż czerwona. Przy każdej wartości pO₂ wysycenie jest większe → większe **powinowactwo** do O₂. 2,3-BPG **obniża** powinowactwo (jest **allosterycznym inhibitorem** Hb). 2. **P** — z wykresu: przy 100 mmHg oczyszczona Hb ~98% (0,98), Hb w erytrocytach ~90% (0,90). Różnica = **8%** (jak zaznaczone na wykresie). 3. **F** — **maksymalne** wysycenie obu krzywych dąży do **1,0** (100%) przy wysokim pO₂ (200+ mmHg). Wartość **maksymalna** jest TA SAMA. 2,3-BPG zmienia **kształt** krzywej (przesuwa w prawo), ale **nie zmienia** maksymalnego wysycenia.","image":"img/biologia-2023-maj-matura-rozszerzona/zad-11.1.webp","solution_image":null,"topics":"fizjologia, hemoglobina, krzywa wiązania tlenu, 2, 3-BPG, hemoglobina płodowa, ciąża","page_from":19,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":"ocr","solution_source":"maturaonline","text_source":"ocr","source_label":"Biologia · Matura · maj 2023 (rozszerzona)","subject_label":"Biologia","category_label":"Matura","text_html":"<p>Zadanie 11.1. (0-2)<br>Oceń, czy poniższe stwierdzenia dotyczące wiązania tlenu przez hemoglobinę są<br>prawdziwe. Zaznacz P, jeśli stwierdzenie jest prawdziwe, albo F - jeśli jest fałszywe.<br>1.<br>Oczyszczona hemoglobina ma większe powinowactwo do tlenu niż<br>hemoglobina w erytrocytach.<br>P<br>F<br>2.<br>Przy ciśnieniu cząstkowym tlenu równym 100 mmHg oczyszczona<br>hemoglobina wiąże o 8% więcej tlenu niż hemoglobina w erytrocytach.<br>P<br>F<br>3.<br>Maksymalne możliwe wysycenie cząstkowe hemoglobiny tlenem zależy<br>od związania hemoglobiny z 2,3-BPG.<br>P<br>F</p>","answer_text_html":"<p>Zadanie 11.1. (0-2)<br>Wymagania ogólne<br>Wymaganie szczegółowe<br>II. Rozwijanie myślenia naukowego […] oraz<br>wnioskowania w oparciu o wyniki badań.<br>Zdający:</p>\n<ol><li>[…] formułuje wnioski.</li></ol>\n<p>III. Posługiwanie się informacjami<br>pochodzącymi z analizy materiałów<br>źródłowych. Zdający:</p>\n<ol><li>odczytuje, analizuje, interpretuje […]</li></ol>\n<p>informacje tekstowe, graficzne, liczbowe.<br>I. Pogłębianie wiedzy z zakresu<br>różnorodności biologicznej oraz zjawisk<br>i procesów biologicznych zachodzących na<br>różnych poziomach organizacji życia.<br>Zdający:</p>\n<ol><li>objaśnia funkcjonowanie organizmu</li></ol>\n<p>człowieka na różnych poziomach złożoności<br>[…].<br>XI. Funkcjonowanie zwierząt.</p>\n<ol><li>Porównanie poszczególnych czynności</li></ol>\n<p>życiowych zwierząt, z uwzględnieniem<br>struktur odpowiedzialnych za ich<br>przeprowadzanie.</p>\n<ol><li>Wymiana gazowa i krążenie. Zdający:</li></ol>\n<p>h) opisuje wymianę gazową w tkankach<br>i płucach, uwzględniając powinowactwo<br>hemoglobiny do tlenu […].<br>Zasady oceniania<br>2 pkt - za poprawną ocenę trzech stwierdzeń.<br>1 pkt - za poprawną ocenę dwóch stwierdzeń.<br>0 pkt - za odpowiedź niespełniającą wymagań na 1 pkt albo za brak odpowiedzi.<br>Rozwiązanie</p>\n<ol><li>- P, 2. - F, 3. - F.</li></ol>","solutions":[{"source":"maturaonline","label":"matura-online.pl","kind":"text","html":"<p>| # | Stwierdzenie | Ocena | |---|---|---| | 1 | Oczyszczona Hb ma większe powinowactwo do O₂ niż Hb w erytrocytach | <strong>P</strong> | | 2 | Przy pO₂ = 100 mmHg oczyszczona Hb wiąże o <strong>8%</strong> więcej O₂ niż Hb w erytrocytach | <strong>P</strong> | | 3 | Maksymalne wysycenie cząstkowe Hb tlenem <strong>zależy</strong> od 2,3-BPG | <strong>F</strong> | <strong>Uzasadnienia</strong>: 1. <strong>P</strong> — czarna krzywa (oczyszczona) leży <strong>wyżej i bardziej w lewo</strong> niż czerwona. Przy każdej wartości pO₂ wysycenie jest większe → większe <strong>powinowactwo</strong> do O₂. 2,3-BPG <strong>obniża</strong> powinowactwo (jest <strong>allosterycznym inhibitorem</strong> Hb). 2. <strong>P</strong> — z wykresu: przy 100 mmHg oczyszczona Hb ~98% (0,98), Hb w erytrocytach ~90% (0,90). Różnica = <strong>8%</strong> (jak zaznaczone na wykresie). 3. <strong>F</strong> — <strong>maksymalne</strong> wysycenie obu krzywych dąży do <strong>1,0</strong> (100%) przy wysokim pO₂ (200+ mmHg). Wartość <strong>maksymalna</strong> jest TA SAMA. 2,3-BPG zmienia <strong>kształt</strong> krzywej (przesuwa w prawo), ale <strong>nie zmienia</strong> maksymalnego wysycenia.</p>"},{"source":"maturazai","label":"maturazai.pl (AI)","kind":"text","html":"<h4>Poprawna odpowiedz</h4>\n<p>| Stwierdzenie | Ocena |<br>| 1. Oczyszczona hemoglobina ma wieksze powinowactwo do tlenu niz hemoglobina w erytrocytach. | <strong>P</strong> |<br>| 2. Przy cisnieniu czastkowym tlenu rownym 100 mmHg oczyszczona hemoglobina wiaze o 8% wiecej tlenu niz hemoglobina w erytrocytach. | <strong>F</strong> |<br>| 3. Maksymalne mozliwe wysycenie czastkowe hemoglobiny tlenem zalezy od zwiazania hemoglobiny z 2,3-BPG. | <strong>F</strong> |</p>\n<p>Zgodnie z oficjalnym kluczem CKE poprawna ocena to <strong>1. - P, 2. - F, 3. - F</strong>.</p>\n<h4>Sposob 1 - Analiza krzywych wiazania tlenu</h4>\n<p><strong>Stwierdzenie 1 - P</strong></p>\n<p>Krzywa przesunieta w lewo oznacza wyzsze powinowactwo do tlenu. Oczyszczona hemoglobina (bez 2,3-BPG) ma krzywa polozona bardziej w lewo niz hemoglobina w erytrocytach (z 2,3-BPG, ktory obniza powinowactwo, stabilizujac forme T). Zatem oczyszczona hemoglobina ma wieksze powinowactwo do tlenu. <strong>PRAWDA</strong></p>\n<p><strong>Stwierdzenie 2 - F</strong></p>\n<p>Przy cisnieniu czastkowym tlenu okolo 100 mmHg (warunki w plucach) obie krzywe sa juz blisko plateau i obie hemoglobiny sa wysycone tlenem niemal w 100%. Roznica wysycenia miedzy oboma rodzajami hemoglobiny w tym punkcie jest znikoma (znacznie mniejsza niz 8%) - roznica rzedu 8 punktow procentowych wystepuje przy nizszych cisnieniach (w zakresie tkankowym), a nie przy 100 mmHg. Podana w stwierdzeniu wartosc 8% przy 100 mmHg jest niezgodna z odczytem z wykresu. <strong>FALSZ</strong></p>\n<p><strong>Stwierdzenie 3 - F</strong></p>\n<p>Maksymalne mozliwe wysycenie czastkowe (rowne 1,0, czyli zajecie wszystkich czterech miejsc hemowych) jest takie samo dla obu krzywych - obie osiagaja pelne wysycenie przy dostatecznie wysokim cisnieniu tlenu. 2,3-BPG dziala allosterycznie i wplywa wylacznie na powinowactwo (polozenie krzywej, wartosc P50), a NIE na maksymalna wartosc wysycenia. Dlatego maksymalne wysycenie nie zalezy od zwiazania hemoglobiny z 2,3-BPG. <strong>FALSZ</strong></p>\n<h4>Sposob 2 - Co reguluje 2,3-BPG</h4>\n<p>2,3-BPG jest allosterycznym regulatorem, ktory:</p>\n<ul><li>wiaze sie w centralnej jamie hemoglobiny odtlenowanej (forma T), z dala od grup hemowych,</li><li>obniza powinowactwo hemoglobiny do tlenu (przesuwa krzywa w prawo), ulatwiajac oddawanie tlenu tkankom,</li><li>NIE blokuje miejsc wiazania tlenu, wiec przy wysokim cisnieniu tlenu hemoglobina i tak osiaga pelne (maksymalne) wysycenie.</li></ul>\n<p>Stad: powinowactwo zalezy od 2,3-BPG (stwierdzenie 1 - P), ale maksymalne wysycenie nie zalezy od 2,3-BPG (stwierdzenie 3 - F). Stwierdzenie 2 podaje bledna wartosc roznicy przy 100 mmHg (stwierdzenie 2 - F).</p>\n<h4>Schemat oceniania CKE</h4>\n<p><strong>2 pkt</strong> - za poprawna ocene trzech stwierdzen.<br><strong>1 pkt</strong> - za poprawna ocene dwoch stwierdzen.<br><strong>0 pkt</strong> - za odpowiedz niespelniajaca wymagan na 1 pkt albo za brak odpowiedzi.</p>\n<p><strong>Poprawna ocena (klucz CKE):</strong> 1. - P, 2. - F, 3. - F.</p>\n<h4>Typowe pulapki i uwaga</h4>\n<blockquote>Uwaga: przesuniecie krzywej w prawo oznacza NIZSZE powinowactwo (latwiejsze oddawanie tlenu). Krzywa lewa (oczyszczona Hb) = wyzsze powinowactwo.</blockquote>\n<blockquote>Uwaga: stwierdzenie 2 jest falszywe, bo przy 100 mmHg obie hemoglobiny sa juz prawie w pelni wysycone - roznica jest minimalna, nie 8%. Rozna o ok. 8% wysycenie wystepuje przy nizszych cisnieniach, nie w plucach.</blockquote>\n<blockquote>Uwaga: nie myl maksymalnego wysycenia (rowne 1,0 dla obu form) z wysyceniem przy konkretnym cisnieniu. 2,3-BPG zmienia ksztalt/polozenie krzywej, ale nie jej maksimum.</blockquote>"},{"source":"zadaniazmatur","label":"zadaniazmatur.pl","kind":"text","html":"<ol><li>P, 2. F, 3. F</li></ol>"}]}